Мүсіндеудің түрлері
Сабақ тақырыбы: Мүсін өнерінің түрлері
Бұл сабақта оқушылар мүсін өнері туралы жалпы түсінік қалыптастырып, мүсіншілердің көркем шығармаларын талдайды және мүсін сомдауда қолданылатын материалдардың технологиялық тәсілдерімен танысады.
Сабақтың типі
Жаңа сабақты түсіндіру
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Әдістер
Сұрақ-жауап, практикалық жұмыс
Пәнаралық байланыс
Тарих, математика, технология
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: негізгі ұғымдарды меңгерту, мүсіннің жасалу жолдары мен заңдылықтарын түсіндіру.
- Тәрбиелік: таза, ұқыпты әрі көркем еңбек етуге баулу; адамгершілік пен мәдениеттілікке тәрбиелеу.
- Дамытушылық: көру, есту, есте сақтау қабілеттерін дамыту; еңбек белсенділігін арттыру; ой-өріс пен қиялды кеңейту.
Көрнекіліктер мен құралдар
Көрнекілік
- Слайд
- Суреттер
- Ермексаз, тақтайша
Қолданылатын құралдар
- Ермексаз
- Тақтайша
- Қол орамал
- Сым
- Әртүрлі ойыншық мүсін үлгілері
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- 1 Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу.
- 2 Сабақтың тақырыбын хабарлау.
- 3 Назарды сабаққа шоғырландыру.
2) Үй тапсырмасын сұрау
Тақырып: Пропорция туралы түсінік («Таңғажайып жануарлар»)
Сұрақ: Пропорция дегеніміз не?
Жауап: Пропорция — дененің әртүрлі бөліктерінің, сондай-ақ дене бөліктері мен тұтас дененің өзара қатынасы.
Оқушылардың жауаптары тыңдалып, қысқаша кері байланыс беріледі және бағалау жүргізіледі.
3) Негізгі бөлім: жаңа тақырыпты түсіндіру
Бүгінгі сабақтың тақырыбы — мүсіндеу өнерінің түрлері. Бұл бөлімде мүсіннің анықтамасы, негізгі ұғымдары және жіктелуі қарастырылады.
Негізгі ұғымдар
- Мүсіндеу — көркем өнердің бір түрі.
- Мүсін — кеңістікте жан-жақты бейнеленіп, сомдалған көркем шығарма.
- Скульптура — мүсіннің атауы; терминді алғаш ежелгі римдіктер қолданған.
Терминнің шығуы
«Скульптура» сөзі латын тіліндегі sculpo — «кесу», «қашау» деген мағынаны білдіреді.
Мүсіндеудің басты тақырыбы көбіне адам бейнесі болып саналады.
Мүсіндеудің түрлері
1) Жұмыр мүсін
Жұмыр мүсін — кеңістікте толық көлемде орындалатын мүсін түрі. Ол үш өлшеммен сипатталады: ені, биіктігі, қалыңдығы.
2) Рельеф
Рельеф — мүсіндеудің кең тараған түрі. Мұнда бейне жазықтық бетінде орындалып, бір қырынан қарағанда анық көрінеді.
Барельеф
Бейне жазықтықтан аздап ғана шығыңқы болып көрінсе, барельеф деп аталады.
Горельеф
Бейне жазықтықтың жартысынан көбірек шығыңқы, дөңестене көрінсе, горельеф деп аталады.
Мүсінші кім?
Мүсінші — сазбалшықты, тасты немесе басқа материалдарды өңдеп, қашап не сомдап көркем бейне жасайтын шебер.
Мүсіндеу техникасы
- Жабыстыру
- Ою, шекіме
- Гальванопластика
- Металдау
- Құю
Қазақстандағы мүсін өнері: Хакімжан Наурызбаев
Алғашқы қазақ мүсіншілерінің бірі Хакімжан Наурызбаев 1951 жылы Харьков көркемсурет институтын бітірген. Ол портрет және монументтік-сәндік мүсін саласында өнімді еңбек етті.
Белгілі жұмыстары
- А. Құнанбаевтың монументтік бюсті
- Ж. Жабаевтың монументтік бюсті
- Ш. Уәлихановтың монументтік бюсті
Монументтік мүсіндеу
Монументтік мүсіндеу — ұлы адамдарға немесе тарихи оқиғаларға арналып орнатылатын, асқақ әрі мәнерлі ескерткіштер. Мұндай туындыларда кең ауқымды идея мен қоғамдық мағына жинақталады.
Қондырғылы (станокты) мүсіндеу
Қондырғылы мүсіндеу көбіне портрет ретінде ұсынылады. Бұл бағытта бір адамның тұлғасын немесе адамдар тобын бейнелейтін жанрлық мүсін кең қолданылады.
Мүсін жасалатын материалдар
Мүсіндер әртүрлі материалдардан жасалады: фарфор, ағаш, сүйек, тас және өзге де құрамдар. Көп жағдайда мүсіндер түрлі түсті болып келеді.
Мүсіндік бейнелеуде көбіне адам, кейде хайуанаттар мен жансыз заттар да бейнеленеді.