Жаңа сабақ мазмұны
Сабақ туралы
- Сабақтың тақырыбы
- Оңтүстік Америка. Материк жағалауындағы мұхиттар
- Сабақтың түрі
- Жаңа білімді меңгерту сабағы
- Сабақтың әдістері
- Сұрақ-жауап, баяндау
- Пәнаралық байланыс
- Тарих, биология
- Көрнекіліктер
- Оңтүстік Американың физикалық картасы, дүниежүзінің физикалық картасы, глобус
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға Оңтүстік Американың табиғат ерекшеліктері, географиялық орны, материк жағалауындағы мұхиттар, сондай-ақ ашылуы мен зерттелу тарихы туралы түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық
Ойлау қабілеті мен шығармашылық ізденіс дағдыларын дамыту, ой-өрісті кеңейту.
Тәрбиелік
Жас ұрпақты білімге және адамгершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
- I Ұйымдастыру кезеңі
- II Үй тапсырмасын сұрау: «Зымыран сұрақтар»
- III Жаңа сабақ мазмұны
- IV Бекіту
- V Үйге тапсырма
- VI Бағалау
- VII Қорытынды
Ескерту: Мәтінде үй тапсырмасы екі рет қайталанған. Құрылымда бір рет берілді.
«Зымыран сұрақтар»
- Гондвана қандай тақталарға ажырады?
- Тақталардың ажырауына байланысты қандай мұхиттардың табаны ашылды?
- Кейіннен қандай тақталар Еуразияға келіп қосылды?
- Оңтүстік жарты шар материктері ұзақ уақыт бойы қандай материктің құрамында болды?
- Оңтүстік Америка қандай нысан арқылы Солтүстік Америкаға жалғасады?
Сәйкестендіру (саяхатшылар және жаңалықтар)
Төмендегі жұптарды сәйкестендіріп көріңіз.
Саяхатшылар
- Ф. Беллинсгаузен және М. Лазарев
- А. Тасман
- Д. Кук
- Ф. Магеллан
- Васко да Гама
Нысандар / бағыттар
- Антарктида
- Тасман аралы
- Аустралия, Жаңа Зеландия
- Жер шарын айналу, Тынық мұхит
- Африка (теңіз жолы)
Материктің «ерекше» нысандары
Амазонка
Жер шарындағы ең мол сулы өзендердің бірі. Жылдық ағыны шамамен 7000 мың км³, су жинау алабы 7 млн км²-ден асады.
Анхель сарқырамасы
Материктің солтүстігінде орналасқан дүниежүзіндегі ең биік сарқырама. Биіктігі 1054 м.
Титикака көлі
Анд тауларындағы биік тау көлдерінің ішінде аса ірілерінің бірі.
Шеткі биіктік нүктелері
- Ең биік нүкте: Аконкагуа — 6960 м.
- Ең төмен нүкте: Вальдес түбегі маңы — −40 м.
Ескерту: Мәтінде 6990 м көрсеткіші де берілген. Мұнда кең тараған мән (6960 м) қолданылды.
Есіңде сақта: географиялық орны
Оңтүстік Америка Солтүстік Америкамен бірге Америка дүние бөлігін құрайды. Тілдік ерекшелігіне қарай Орталық Америкамен бірге жиі Латын Америкасы деп аталады.
Шеткі нүктелері
- Солтүстік
- Гальинас м.
- Оңтүстік
- Фроуард м.
- Батыс
- Париньяс м.
- Шығыс
- Кабу-Бранку м.
Ашылуы мен зерттелу тарихы
| Жыл / кезең | Зерттеуші | Жаңалығы |
|---|---|---|
| 1498 (тамыз) | Христофор Колумб | Америкаға 4 рет саяхат жасап, Орталық Американың аралдарын, Саргасс теңізін сипаттады; Ориноко өзенінің сағасына жетті. |
| 1499–1501 | Америго Веспуччи | Гвиана мен Венесуэла жағалауларын зерттеп, үлкен шығанақты «Кіші Венеция» деп атады; «Қаңтар өзені» (Рио-де-Жанейро) атауын қолданды. |
| XVI ғасыр | Фернан Магеллан | Оңтүстік Американың оңтүстігіндегі Магеллан бұғазын ашты. |
| XVIII ғасыр – XIX ғ. басы | Александр Гумбольдт | Материк табиғатын жан-жақты зерттеп, алғашқы геологиялық картасын жасады. |
| 1874 | А. И. Воейков | Оңтүстік Американың климатын зерттеді. |
| 1932–1933 | Н. И. Вавилов | Егіншілік орталықтарын анықтап, картоп, жүгері, қызанақтың отанының бірі Оңтүстік Америка екенін дәлелдеді. |
Материк жағалауындағы мұхиттар
Солтүстігі
Кариб теңізімен шектеседі.
Батысы
Тынық мұхитымен шектеседі; жағалауында терең шұңғымалар кездеседі.
Шығысы
Атлант мұхитымен шектеседі.
Бекіту тапсырмалары
Семантикалық карта
Төмендегі атауларды тиісті бағандарға орналастырыңыз: арал, бұғаз, ғалым, тау, саяхатшы, ойпат, ағыс, өзен.
| № | Атауы | Түрі |
|---|---|---|
| 1 | Отты Жер | — |
| 2 | Аконкагуа | — |
| 3 | Анд | — |
| 4 | Амазонка | — |
| 5 | Перу | — |
| 6 | Анд | — |
| 7 | Н. И. Вавилов | — |
| 8 | А. Веспуччи | — |
| 9 | Эль-Ниньо | — |
| 10 | Магеллан | — |
Сандармен жұмыс
- Жыл1498
- Биіктік6990 м
- Аудан8300 км²
- Жыл1501
- КезеңXVIII–XIX ғғ.
- Мәлімет90000
- Жыл1932–1933
Тапсырма: әр санның қандай дерекке қатысты екенін (жыл, биіктік, аудан, т.б.) дәлелдеңіз.
«Ең, ең, ең…» ойыны
- Ең ұзын тау тізбегі?
- Ең ірі биік тау көлі?
- Ең суы мол өзен?
- Ең төмен нүкте?
- Ең ірі сарқырама?
- Ең ірі өзен сағасы?
- Ең биік нүкте?
- Ең биік сөнбеген жанартау?