Мінез - киелі қасиеттердің жиынтығы
Сабырлы болу қиын ба?
Сабыр — адам мінезінің ең көркем қырларының бірі. Ол ойды жинақтайды, жүректі тазартады, асығыстықтан сақтайды және кез келген мәселені салмақпен шешуге жетелейді. Халық даналығы да бекер айтпайды: «Сабыр түбі — сары алтын», «Сабырлы жетер мұратқа, сабырсыз қалар ұятқа».
Күнделікті өмірде болмашы нәрсеге ренжіп, ашуға ерік беріп, асығыс шешім қабылдап қоятын сәттер жиі кездеседі. Ал кейін өкініш те болады. Осындай жағдайлардың алдын алатын ең сенімді жолдардың бірі — сабырлы болуға ұмтылу.
Мақсат
- Оқушыларды тақырып бойынша еркін сөйлету және өз ойын дәлелді жеткізуге үйрету.
- Өзгенің пікірін тыңдай білу мәдениетін қалыптастыру.
- Сөздік қорды байытып, адамгершілік құндылықтарды сіңіру.
- Сабырлылыққа шақыру, мінезді тәрбиелеудің маңызын ұғындыру.
Сабырлылық деген не?
Бір пікір: Сабырлылық адамға екі жолмен дариды: біреуі — туа біткен қасиет, екіншісі — өзін-өзі тәрбиелеу арқылы қалыптасатын дағды. Ой-санасы енді қалыптасып келе жатқан бала сабырды өзіне серік еткені дұрыс.
Тағы бір пікір: Сабырлылық — өз мінез-құлқыңды басқара білу. «Өзіңе сабыр, сабыр» деп жүрсең, талай ыңғайсыз жағдайдан аман шығасың.
Үшінші пікір: Біреудің байқамай айтқан сөзі кейде көңілге ауыр тиеді, арты ұрыс-керіске айналуы да мүмкін. Осындай сәтте сабыр — ең қажет тірек.
Кішкентай көрініс: «Ұшқалақ» сөзінің мәні
Кейде балалар «ұшқалақ», «жуас», «момын» сияқты мінез атауларын түсінбей, бірін-бірі кемсітуге дейін барады. Мұндай кезде маңыздысы — сөздің мағынасын түсіну және бір-бірін құрметтеу.
Түйін: Әртүрлі мінез болады: биязы, момын, сабырлы, ұшқалақ. Бірақ қай қасиетті айтсақ та, кемсіту — әдепсіздік. Оның орнына пікір тыңдап, ой бөлісіп, татулыққа келу — тәрбиенің белгісі.
Пікірталас: «Сабырлы болу қиын» және «Сабырлы болу өзіңе байланысты»
«Сабырлы болу қиын» дейтін ой
Көзқарас- Кей адамдар ашуланшақ, ызақор болып келеді. Мұндай мінезі бар жанға сабыр сақтау қиын болуы мүмкін.
- Қоғамда асығыс жүріп, бір-бірінің сөзін көтере алмайтын үлкендерді жиі көреміз. Балалар көбіне үлкеннің мінезін қайталайды — сондықтан сабыр қалыптастыру қиындай түседі.
«Сабырлы болу өзіңе байланысты» дейтін ой
Көзқарас- Сабыр — таңдауға болатын әдет. Әр нәрсеге байыппен қарап, өзіңді ұстай білу қажет.
- Сабырлы адам ісін де ұқыпты атқарады: ойы орнықты, әрекеті өнімді болады.
- «Адам салмақты, ойлы, мәдениетті, қарапайым болуға ұмтылуы керек» деген қағида — сабырға апаратын жол.
Өзіңді тексер: қасиеттерді ажырату
Сабырлылық — жақсы қасиет. Ал адамгершілікке тән құндылықтарды танып, жағымсыз әрекеттерден сақтану үшін өзіңе жиі сұрақ қойып отырған пайдалы.
Жақсы қасиеттер
- Сабыр
- Сыпайылық
- Қайырымдылық
- Әділдік
- Жауапкершілік
Жаман қасиеттер
- Асығыстық
- Ашуланшақтық
- Кемсіту
- Өсек
- Кекшілдік
Даналардың сөзі — бағыт, сабырдың сөзі — тірек
Ақыл — адам көрігі, ақылдың сабыр серігі.
Ойланып алмақ — сабыр сол.
Сабырлының алдында дұшпан сасады, сабырсыздан береке қашады.
Адам сәні — даналық, даналық сәні — сабыр, сабыр сәні — батырлық, батырлық сәні — биязылық.
Қорытынды ой
Сабыр — адамгершіліктің тірегі. Ақ ниеттен теріс пиғыл тумайды; жақсы адам жамандықты қуаламайды. Сабырсыздық көбіне күйгелектікке, асығыстыққа соқтырады. Ал асығыстықпен біткен істің «бір қайнауы ішінде» жүруі әбден мүмкін.
Өзіңді тәрбиелеу — болашаққа салынған ең дұрыс инвестиция. Сабырлы болу — әлсіздік емес, керісінше ішкі күштің белгісі: ашуға да, қуанышқа да салмақпен қарап, сөзді де, істі де таразылай білу.
И. Канттан өмірлік төрт ереже
- Өз ойыңды орынсыз талқыға түсірмеу үшін өсекке жүгінбей, сөзді сақтана әрі салмақпен айт.
- Әрқашан уәдеңде тұруға тырыс: өз сөзіңнің иесі бол.
- Ойы мен пиғылы теріс адаммен достасудан аулақ бол.
- Біреудің жалаң не ашулы пікірінен туған сандыраққа мән беріп, көңіліңе терме.
Бұл қасиеттерді өзгеден емес, алдымен өз бойыңнан іздеу маңызды. Адамдықты сақтау — санаға, мінезге және ұстамдылыққа байланысты.