Мақсатын түсіндіру кезеңі
Сабақтың тақырыбы
Торсық жасау технологиясы.
Сабақтың мақсаттары
Негізгі мақсат
Ұлттық қолөнердің бір түрі — торсықтың ерекшелігін таныту және оны жасау технологиясын үйрету.
Дамытушылық мақсат
Торсық тігу, әрлеу, әсемдеу және бояу тәсілдерін терең меңгерту арқылы оқушының шеберлігін дамыту, өнерге қызығушылығы мен қабілетін арттыру.
Тәрбиелік мақсат
Ұлттық қолөнерді қастерлеуге, ұқыптылыққа, өнердегі сұлулықты түсіне білуге тәрбиелеу. Техникалық қауіпсіздік ережелерін түсіндіріп, оны әрдайым есте ұстауға дағдыландыру.
Қажетті материалдар мен көрнекіліктер
Керекті құралдар
- Тұздалмаған мал терісі (жылқы немесе ешкі)
- Біз
- Жібек жіп
- Дымқыл құм
Сабақтың көрнекілігі
- Дайын торсық үлгісі
- Суреттер
- Сызба-нұсқалар
- Лекала
Пәнаралық байланыс
Сызу, бейнелеу өнері, тарих, әдебиет.
Сабақ форматы
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Сабақтың әдістері
Сұрақ-жауап, түсіндіру, сарамандық жұмыс.
Сабақ барысы
-
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың дайындығын тексеру, жұмыс орнын ұйымдастыру, қауіпсіздік ережелерін еске түсіру.
-
II. Үй тапсырмасын тексеру
Теріні суға салып, жүнінен арылтып, қырып, өңдеп, тазалап келу тапсырмасының орындалуын тексеру.
-
III. Сабақ мақсатын түсіндіру
Торсықтың тұрмыстағы орны, жасалу жолы және сәндік әрлеу мүмкіндіктері таныстырылады.
-
IV. Негізгі бөлім
1) Теориялық бөлім
Торсық — ежелден келе жатқан ұлттық қолөнер бұйымы. Ата-бабамыз көшпелі тұрмыс кешкендіктен, оны ыдыс ретінде кең пайдаланған: қымыз, айран, шұбат сияқты сусындарды торсыққа құйып алып жүрген. Торсықтың артықшылығы — сынбайды және ішіндегі сусынның бұзылуына жол бермей, ұзақ сақтауға мүмкіндік береді.
2) Сарамандық бөлім
Шикізат талабы
Торсық жасаудың негізгі шикізаты — ешкі немесе жылқы терісі. Тері тұздалмаған, жақсы өңделген және таза болуы керек.
Пішім дайындау
Теріні екі бүктеп немесе қабаттап, қағазға торсықтың тең бүйірлі пішінін түсіреміз. Дайын лекаланы тері бетіне қойып, бастырып сызып, суретін көшіреміз.
Тігу
Белгіленген сызық бойымен торсықтың аузынан бастап, айналдыра екінші шеткі аузына дейін үзіліссіз бізбен тесіп, жібек жіппен тігеміз.
Артық теріні қию
Тігіс толық аяқталған соң, өткір пышақпен жіпке тигізбей, 2–3 мм қашықтықта артық теріні кесіп тастаймыз.
Құммен қалыптау
Терінің дымқылдығын пайдаланып, аздап дымқыл құмды торсықтың аузынан құямыз. Оқтау тәрізді ағашпен торсықтың бүйірі толық шыққанша нығыздаймыз. Аузына 4–5 см қалғанда тоқтатып, алдын ала дайындалған тығынмен бітеп қоямыз.
Ою-өрнек түсіру
Құммен толтырылған торсықтың бетіне пішініне сай келетін ұлттық оюдың сызба-нұсқасын қарындашпен симметриялы түсіреміз. Кейін қарындаш ізімен теріні тіліп кетпейтіндей мұқалған, аздап үшкірленген біз тәрізді құралмен қатты бастыра отырып, оюдың рельефін шығарамыз.
Аяқтау
Соңында торсық аузына әшекейлі тығын жасап, іліп қоюға арналған бау дайындап, жұмысты аяқтаймыз.
3) Қорытындылау
Бір аптадан кейін торсық та, ішіндегі құм да толық кебеді. Құмды төгіп, ішін сумен шайқап жуып, тазалап қоямыз. Сабақ соңында сұрақ-жауап арқылы оқушылардың білімін бекітіп, келесі сабақта торсықты бояу технологиясын үйренетініміз ескертіледі.
Үй тапсырмасы
Бояуға қажетті табиғи материалдарды жинап әкелу: өсімдіктер, қарағай қабығы, тал қабығы.