Оқушылардың логика методологиялық білімдерін жетілдіру
Оқушы тұлғасы және ұстаздың миссиясы
Егемен еліміздің жарқын болашағы — бүгінгі мектеп оқушысы. Жас ұрпақ тәрбиесі қай заманда да өзектілігін жоғалтқан емес. Алаштың ардақты ұлы А. Байтұрсынов: «Бала білімді, тәрбиені өз бетімен алуы керек. Ал мұғалімнің қызметі — балаға орындалатын жұмыстарды шағындап беру және қойылған мақсатқа жету үшін бағыт-бағдар көрсету», — деп жазды.
Бұл ойлардың түйіні — ұстаздың ізгіленген, үйлесімді, бағыттаушы рөлі. Бүгінгі күннің негізгі міндеттерінің бірі — оқушының жеке тұлғасын, рухани әлемін, ынтасын және логикалық ойлау қабілетін дамыту.
Неге бұл маңызды?
Көп жағдайда оқушылар өздігінен ізденіп жұмыс істеуге, білімді тәжірибеде және өмірде қолдануға жеткілікті дағдыланбаған. Сондықтан сабақ мазмұны әртүрлі, жан-жақты болып, оқушының өз күшіне сенімін арттырып, шығармашылық қабілетін оятуы тиіс.
Математикадағы дидактика және даралау
Математика пәнін оқытуда дидактикалық принциптерді қатаң сақтай отырып, әр оқушының жеке ерекшелігіне сай түрлі формадағы оқыту және тәрбиелеу жұмыстарын тиімді ұйымдастыру қажет.
Ғылым мен техниканың жедел дамуы, оқушылардың мәдени деңгейінің өсуі білім беру жүйесінде математиканың маңызын арттырады. Сондықтан оқушылардың математикаға дайындығын жан-жақты жетілдіру — орта мектептің аса маңызды міндеттерінің бірі.
Күнделікті өмірмен байланыс
Математика курсын өмір талабына сай жаңа мазмұнда оқыту маңызды, бірақ бұл өздігінен жеткіліксіз. Оқу үдерісінде тиімді әдістерді жүйелеп, оқушының дербестігі мен шығармашылығын қатар дамыту қажет.
Сапалы ұйымдастыру
Нәтижеге жету үшін сыныптағы жұмыспен қатар, сыныптан тыс іс-шараларды да мазмұнды әрі жүйелі жүргізу талап етіледі.
Логикалық есептердің орны
Оқушылардың логикалық ой-өрісін арттыруда және оларды математикаға қызықтыруда логикалық есептер шығарудың ерекше маңызы бар. Логикалық есептерді жүйелі қолдану оқушының тыңдау қабілетін дамытып, ойлау дағдыларын қалыптастырады және математикалық сауаттылығын жетілдіреді.
Оқып-үйренуге арналған жұмыстар, әдетте, сыныпта орындалатын оқулықтағы тақырыптық жаттығуларды толықтыруға бағытталады. Ал шығармашылық тапсырмалар оқушының ойлауын тереңдетіп, дербес шешім қабылдауға үйретеді.
Логикалық ойлауды дамыту деген не?
Бұл — логикалық ойлау операцияларын (талдау, салыстыру, жалпылау, қорытындылау) арнайы түрде және жүйелі қалыптастыру.
Шығармашылық орта және сыныптан тыс жұмыс
Қабілетті оқушылардың математикалық даму деңгейі есеп шығаруда анық байқалады. Кез келген есепті шешу оқушыдан үлкен еңбекті, табандылықты, төзімділікті және өзіне сенімділікті талап етеді.
Оқушыны шығармашылық іс-әрекетке бейімдейтін және ақыл-ойын дамытатын тиімді құралдар — қызықты логикалық есептер, қиындығы жоғары олимпиадалық тапсырмалар, әртүрлі сайыстар.
Өкінішке қарай, математика оқулықтарында логикалық есептер өте аз; олар көбіне «шығармашылық есептер» айдарымен ғана сирек кездеседі. Ал сыныптағы оқушылар бірдей емес: математикаға ынтасы жоғары балаларды бірсарынды, жеңіл жаттығулар жалықтыруы мүмкін. Сондықтан белгілі бір ережені меңгертетін тапсырмаларды орындау кезінде оларға күрделірек есептер беру орынды. Мұндай тапсырмалар қатарына логикалық есептер жатады, өйткені олар әр оқушының ойлау қабілетінің дамуына нақты мүмкіндік жасайды.
Дербестік
Оқушы өздігінен ізденуге үйренеді және білімін тәжірибеде қолдануға дағдыланады.
Сенім
Қиын есептерді шешу арқылы өз күшіне сенімі артады, табандылығы қалыптасады.
Коммуникация
Өз ойын жүйелі жеткізуге, дәлелдеуге және пікірталас мәдениетіне бейімделеді.
Қорытынды
Оқу үдерісіндегі осындай жүйелі әрекеттер қоғам талап ететін шығармашылық және логикалық ойлауы жоғары, өз ойын ашық әрі дәл жеткізе алатын, ортаға еркін сіңетін, еңбекке белсенді араласатын тұлғаның қалыптасуына ықпал етеді.
Қолданылған әдебиеттер
- Білімдегі жаңалықтар, №1, 2015.
- Назарбаев Н. Ә. «Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ». Мемлекет басшысы Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 17 қаңтар 2014 ж.
- Гой Н. А. «Профессиональные сообщества как форма профессионального развития учителя», Астана, 2014 ж.
- Д. Рахымбек. «Оқушылардың логика-методологиялық білімдерін жетілдіру», Алматы: РКБ, 1998 ж.