Қазақ халқының ғасырлар бойы жинақтаған бала тәрбиесі хақындағы тәжірибесі ұлан - ғайыр
Тәрбие туралы көзқарасым
Бала өз өміріне қажетті тәлім-тәрбиені ең алдымен отбасынан, кейін мектептен алады. Әр баланың бойына ұлттық сезімді, ұлттық болмысты, ұлттық үрдістерді дарыту — біздің, яғни мұғалімдердің, басты міндеті. Өйткені біздің мамандығымыз — болашаққа қызмет ету.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев еліміздің стратегиялық міндеті ретінде таяудағы 10 жылда Қазақстанды әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 елінің қатарына қосу мақсатын атап, ғылым мен технологияны, сондай-ақ білім беруді дамытудың жаһандық үрдістерін жіті назарда ұстау керектігін ескерткен еді.
Сонымен бірге, Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігі тек материалдық жетістікпен өлшенбейді; ол ұлттық рухани байлықтың сақталуы мен нығаюына да тіреледі. Сондықтан әр ұлт өз ұрпағын өзіндік ұлттық нақышта тәрбиелеп, рухани құндылықтарын жоғалтпай, заманмен үйлестіре білуі — үлкен жетістік.
Қазіргі қоғам және ұлттық тәрбиенің өзектілігі
Бүгінде адамдардың өмірге деген көзқарасы өзгеріп, келеңсіз құбылыстар (нашақорлық, жезөкшелік, тастанды балалар, қатыгездік және басқа да факторлар) жиі кездеседі. Мұның барлығы бала тәрбиесіне теріс ықпал етеді. Осы өзекті мәселені шешудің ең дұрыс жолдарының бірі — ұлттық тәрбиеге бет бұру.
Мақсат
Жас ұрпақты адамгершілікке, ұлтжандылыққа, адал еңбекке, әсемдікке, Отан намысын қорғауға тәрбиелеу.
Тірек
Халық педагогикасы: ата-баба мұрасы, салт-дәстүр, әдет-ғұрып, өмірлік өнеге және ұрпақ сабақтастығы.
Егемен еліміздің ертеңі — жастар. Оларға жүйелі білім мен тәлімді тәрбие беруде халық педагогикасының мән-маңызы күн өткен сайын артып келеді. Еліміздің әр өңірінде ұлттық мұраға, әсіресе салт-дәстүрге деген бетбұрыс күшейіп, оның тәрбиелік өзегін мектеп тәжірибесіне лайық енгізу кең өріс алуда.
Бұл бағыт шәкірттерді шыншылдыққа, адамгершілікке баулып, әдеп пен ізетке үйретуге мүмкіндік береді. Асылы, халықтық педагогика — даналық мектебі.
Халықтық педагогика — ұлы тәрбие құралы
Халықтық педагогика — кешегі өткен қариялардан, ғұлама ойшылдар мен шешендерден, билерден, сал-серілерден мирас болып қалған құнды тәрбие қазынасы. Тәрбиенің тамыры халықтың қадір-қасиетінде, дүниетанымы мен өмірлік тәжірибесінде жатыр.
Ұлттық тәрбие нені қалыптастырады?
- Ұлттық сана мен рухты, туған тілге құрметті.
- Жақсыдан үйреніп, жаманнан жирену дағдысын.
- Әдептілік, кішіпейілділік, үлкенді сыйлау, кішіні құрметтеу мәдениетін.
- Елін, жерін, халқын сүю секілді азаматтық қасиеттерді.
Қай ұлттың баласы болсын, адамдық тұрғыдан бір-бірінен алшақ емес. Ешбір халық баласын жамандыққа тәрбиелемейді: барлығы да ізгілікке, жақсылыққа, елін және тілін сүюге үндейді. Ұлттық салт-дәстүр мен әдет-ғұрыптың заманға сай сабақтастығы халық тарапынан жоғары бағаланады.
Әдемі әдет пен әсем әдеп, аталық дәстүр — ғасырлар бойы қалыптасқан өнегелі үлгі. Халқымыздың қонақжайлылығы, кеңпейілділігі, көпшілдігі, достыққа беріктігі — әлеуметтік имандылықтың айқын белгісі.
Мейірімділік пен имандылық — тәрбиенің өзегі
Иманды адам айналасындағыларға жақсылық ойлайды, қамқорлық жасауға дайын тұрады, әркімге ізетпен әрі инабатпен қарайды. Иманы кәміл адам — мейірімді адам.
Мейірімнің бастауы
Мейірімділік — адам бойындағы қасиетті сезім. Ата мейірімі, әке мейірімі, ана мейірімі — ұлағатты ұғымдар, адамгершіліктің асқар шыңы.
Мектептің рөлі және мұғалімнің жауапкершілігі
Тәрбиенің сан салалы күрделі мәселелеріне терең бойлап, күнделікті өмірдегі қарапайым дағдылар арқылы бала жүрегіне жол табуға ұмтылатын алғашқы білім ордасы — мектеп.
Жас ұрпақты тәрбиелеуші ретінде түйгенім: адамды тәрбиелеу үшін тәрбиеленушіні жан-жақты тану қажет. Оның жан дүниесін зерттеу — маңызды шарт.
Ұлы педагог С. Ушинский: «Оқушыларға жан-жақты тәрбие беру үшін оны жан-жақты зерттеп білу керек», — деген. Осындай ізденіс маған нақты педагогикалық мақсат қоюға және оқу-тәрбие жұмысын нәтижелі ұйымдастыруға көмектеседі.
Қазақ халқының ғасырлар бойы жинақтаған бала тәрбиесі жөніндегі тәжірибесі — ұлан-ғайыр. Мен тәрбие жұмысымды осы қазынаға, яғни халықтық педагогикаға сүйене отырып жүргіземін.
Қорытынды ой
Адамның рухани байлығы әрдайым мол болуы керек. Біз ұрпағымыздың зерделі, ойлы, ақылды болып, көркем гүлдей жайнап өскенін қалаймыз.
Құнарлы жерде өскен мәуелі ағаштың тамыры қандай мықты болса, мектепте берілген ұлттық тәрбие мен білімнің нәрін бойына сіңіріп өскен баланың өмірге бейімділігі де, зерделілігі де соғұрлым жоғары болады. Ол алған тәлімін өз өмірінде дұрыс пайдалана алады.
Жан дүниесі ұлттық рухани ізгіліктерге бай, білімді жас ұландар елімізді әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарына бастайтын күшке айналады.