Қос мүйіз
Жобаның бағыты
Ғылыми жобаның тақырыбы
«Ою-өрнектің тарихын зерттеп білу»
Мақсаты
Қазақ ұлттық ою-өрнегінің тарихын зерттеп, оның мазмұны мен қолданыс аясын таныту.
Міндеті
Балаларға қазақ ұлттық ою-өрнегінің тәрбиелік мәнін түсіндіру.
Өзектілігі
Ұлттық ою-өрнектерді зерттеу арқылы халқымыздың мәдени мұрасы ұмытылмайтынын, өшпейтін құндылық екенін жас ұрпаққа дәріптеу. Қазақ ою-өрнегі әлі де түбегейлі әрі жан-жақты толық зерттеліп болған жоқ.
Ою-өрнектердің негізгі түрлері
Қазақ оюларының сан алуан үлгілері бар. Төменде жиі кездесетін кейбір түрлері берілген:
- 1 Қос мүйіз
- 2 Қошқар мүйіз
- 3 Өркеш
- 4 Гүл
- 5 Шыныгүл
«Қос мүйіз» ою-өрнегі
«Қос мүйіз» оюы қой, ешкі, сиыр секілді жануарлардың қос мүйізін бейнелейді. Кей өңірлерде «ырғақ» немесе «ілмек» деп аталатын өрнек түрлері де осы атаумен қолданылып жатады.
Қолданылуы
Үй жиһаздары мен тұрмыстық бұйымдарды, киім-кешек пен қару-жарақты әсемдеу үшін кеңінен пайдаланылған. Сондай-ақ бұғы, марал секілді аңдардың мүйізіне ұқсас нұсқалары да кездеседі.
Қазіргі қолданыс
Бүгінде «қос мүйіз» өрнегі сәукелеге, айыр қалпақтың төбесі мен жиегіне, қамзолдың өңіріне, етіктің қонышына салынады.
«Қошқар мүйіз» ою-өрнегі
«Қошқар мүйіз» оюы қойдың төбесі мен екі жаққа иіріле түскен мүйіз пішінін негіз етеді. Оның қолтық тұсынан қойдың құлағын долбарлайтын, шолақ мүйізге ұқсас екі буын шығып тұрады.
Кездесетін бұйымдар
Текемет, сырмақ, басқұр, алаша, сондай-ақ зергерлік бұйымдардың көптеген түрінде жиі ұшырасады.
«Өркеш» ою-өрнегі
«Өркеш» оюы түйенің қос өркешін бейнелейді. Бұл өрнек көбіне сырмақ, текемет және тұскиіздерде кездеседі.
Мағыналық тұрғыдан бұл ою береке-бірліктің және өсіп-өнудің символы ретінде түсіндіріледі.