Сабақ тақырыбын, мақсатын хабарлау Сабақ барысында оқушыларды белсене қатысуға ынталандыру
Сабақ мазмұны
Бұл сабақ 9-сыныпқа арналған және проекциялау түрлерін, олардың қасиеттерін түсіндіруге бағытталған. Материал жаңа ұғымдарды жүйелі түрде меңгертуге, практикалық дағдыларды қалыптастыруға және оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыруға көмектеседі.
Білімдік мақсат
Сызу пәні туралы, оның даму тарихы, пәнді оқудың қажеттілігі, мақсаттары мен міндеттері жөнінде мағлұмат беру.
Дамытушылық мақсат
Графикалық сауаттылықты, шығармашылық ойлауды және қарапайым практикалық біліктерді дамыту; өз бетімен жұмыс істеуді ұйымдастыру.
Тәрбиелік мақсат
Пәнге қызығушылықты арттыру, ұқыптылыққа, еңбексүйгіштікке және эстетикалық талғамға тәрбиелеу.
Сабақ сипаттамасы
- Сабақ түрі:
- Жаңа сабақ
- Пәнаралық байланыс:
- Графика, геометрия
- Оқыту әдісі:
- Баяндау, түсіндірмелі
- Көрнекілік:
- Слайдтар, тақта, үлестірмелі/көрнекі материалдар
Сабақтың құрылымы
- Ұйымдастыру кезеңі
- Үй тапсырмасын тексеру
- Жаңа білім беру
- Сарамандық бөлім
- Сабақты бекіту
- Қорытындылау және бағалау
- Үй тапсырмасы
Негізгі ұғымдар: проекциялау
Проекциялау — жазықтықта (қағазда, экранда, дәптерде) заттың кескінін салу процесі. Осылай алынған кескін проекция деп аталады.
Терминнің шығуы: «Проекция» — латын тілінен енген сөз, мағынасы «алға лақтыру».
Күнделікті мысал: Электр шамының алдына затты орналастырсақ, қабырғада пайда болатын көлеңке — сол заттың проекциясына ұқсас құбылыс.
Нүктені проекциялау
Кеңістікте кез келген A нүктесін алайық. Оны H проекция жазықтығына қатысты қарастырамыз. A нүктесінен проекциялаушы сәуле жүргізіп, оның жазықтықпен қиылысқан нүктесін a деп белгілесек, a — берілген A нүктесінің проекциясы болады.
Негізгі нәтиже
Нүктенің проекциясы — сәуле мен проекция жазықтығының қиылысу нүктесі.
Кесіндіні проекциялау
Кесіндінің проекциясын салу үшін оның екі ұшының проекцияларын салып, кейін сол нүктелерді қосу жеткілікті.
Егер түзу кесіндісі проекция жазықтығына 90° бұрыш жасап (яғни жазықтыққа перпендикуляр бағытта) проекцияланса, оның кескіні нүкте болып бейнеленеді.
Проекциялау түрлері
Центрлік проекциялау
Егер кескін салуға көмектесетін проекциялаушы сәулелер бір нүктеден шығатын болса, бұл центрлік проекциялау деп аталады.
- Проекциялау центрі:
- сәулелер шығатын нүкте
- Центрлік проекция:
- алынған кескін
Бұл тәсіл бейнелеу өнерінде натураға қарап сурет салуда қолданылады, ал архитектурада көбіне перспектива ұғымымен байланыстырылады.
Параллель проекциялау
Егер проекциялаушы сәулелер өзара параллель болса, бұл параллель проекциялау деп аталады. Күн сәулесі арқылы заттың жерге немесе қабырғаға түскен көлеңкесін осы түрге мысал ретінде келтіруге болады.
Екі түрі
- Тік бұрыштап проекциялау: сәулелер проекция жазықтығына перпендикуляр.
- Қиғаш бұрыштап проекциялау: сәулелер проекция жазықтығына перпендикуляр емес бұрышпен түседі.
Сабақ барысы (уақытпен)
I. Ұйымдастыру кезеңі
3 минут
- Оқушыларды түгендеу.
- Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау.
- Оқушыларды белсенді қатысуға ынталандыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
7–8 минут
- Түйіндесу тақырыбын слайд арқылы сұрау.
- Түйіндесудің формулаларын тақтаға жаздыру.
- Оқушыларды өзіндік жұмысқа бағыттап, нәтижеге жетуге ынталандыру.
III. Жаңа білім беру
15 минут
- Сабақтың мақсаты мен барысын таныстыру.
- Слайдтарды қолдана отырып түсіндіру.
- Проекциялау, нүкте мен кесіндіні проекциялау, центрлік және параллель проекциялау ұғымдарын нақтылау.
IV. Сарамандық бөлім
10 минут
Кітаппен жұмыс: оқулықтың 35–36-беттеріндегі проекциялау түрлерін дәптерге сызу.
V. Сабақты бекіту
5 минут
Сұрақтар
- Проекциялау дегеніміз не?
- Қандай проекциялау центрлік деп аталады?
- Центрлік проекциялау мен параллель проекциялаудың айырмашылығы неде?
Тақтадағы жұмыс
Екі оқушыны тақтаға шығарып, нүктенің және кесіндінің проекцияларын салдыру.
VI. Қорытындылау және бағалау
Оқушылардың белсенділігі мен тапсырмаларды орындау сапасына қарай қорытынды жасалып, бағалау жүргізіледі.
VII. Үй тапсырмасы
2 минут
- 14–15-тақырыптарды оқып келу.
- A4 пішіміне проекциялау түрлерін сызып келу.