Қазақша рефераттар

Мәліметтер базасы және мәліметтер базасын басқару жүйесі

Мәліметтер базасы — ақпаратты сақтауға және жинақтауға арналған ұйымдасқан құрылым. Бастапқыда «мәліметтер базасы» ұғымы көбіне нақты мәліметтерді сақтау мағынасында қолданылды. Алайда қазіргі мәліметтер базасын басқару жүйелері (МББЖ) өз құрылымында тек мәліметтерді ғана емес, сонымен қатар оларды пайдаланушылармен және басқа ақпараттық-программалық кешендермен байланыстыратын жұмыс тәсілдерін де қамтиды. Сондықтан қазіргі заманғы мәліметтер базасында мәліметпен бірге ақпарат та сақталады деп айтуға болады.

Мәліметтер базасын басқару жүйесі (МББЖ) — жаңа мәліметтер базасын құруға, оны мәліметтермен толтыруға, мазмұнын өңдеуге, реттеуге, безендіруге, баспаға шығаруға немесе байланыс арналары арқылы жіберуге арналған программалық құралдар кешені.

Әлемде МББЖ түрлері өте көп. Объектілермен жұмыс істеу ерекшеліктері мен пайдаланушыға ұсынатын қызметтері әртүрлі болғанымен, олардың бәріне ортақ негізгі ұғымдар жиынтығы қалыптасқан. Осы себепті бір ғана жүйені мысал ретінде қарастыру жеткілікті. Бұл жұмыста Microsoft Office құрамындағы Microsoft Access 2000 мәліметтер базасын басқару жүйесі таңдалды.

Жобаның тақырыбы және мақсаты

Тақырып

«Білімгерлердің оқу төлемақысы». Бұл жерде білімгерлердің аты-жөні, жеңілдік (скидка), төленген сома, төлеуге тиіс сома, пайыз және басқа да көрсеткіштер қамтылады.

Неге осы тақырып таңдалды?

Мақсат — мәліметтер базасын құруды ауқымды түрде меңгеру және оны тәжірибе арқылы бекіту. Жоба барысында төрт топқа арналған оқу төлемақысы кестелері құрылды: ФИ–23–1, ИНФ–24–1, ИНФ–25–1, ИНФ–26–1.

Құрастырылған объектілер

  • Кестелер

    Төлемақы мәліметтері құрылымдалды.

  • Сұраныстар

    Қажетті мәліметтерді іріктеу және сүзгілеу.

  • Қалыптар

    Енгізу және қарау интерфейстері.

  • Есептер және қатынау беттері

    Нәтижені рәсімдеу және ұсыну.

Осы мәліметтер базасы арқылы пайдаланушылар өздеріне қажетті ақпаратты оңай алып, төлем жағдайын көре алады деп күтіледі.

Негізгі бөлім: Мәліметтер базасы және МББЖ

Мәліметтер базасының негізгі түсініктері

Қарапайым мәліметтер базасының құрылымы

Мәліметтер — ақпараттың құрамдас бөлігі. Тіркелу әдісіне қарай мәліметтер әртүрлі тасымалдағыштарда сақталады және тасымалданады. Ең кең тараған тасымалдағыш — қағаз. Оптикалық қасиеттердің өзгерісіне сүйенетін тасымалдағыштарға лазерлік сәулелермен жазылатын CD-ROM жатады. Ал магниттік қасиеттердің өзгерісін қолданатын тасымалдағыштарға магниттік таспалар мен дискілер кіреді.

Маңызды қағида: базаға ешқандай мәлімет енгізілмесе де, ол бәрібір мәліметтер базасы болып қала береді. Себебі мәліметтер болмаса да, онда ақпарат бар — құрылым. Құрылым мәліметтерді енгізу мен сақтаудың тәсілдерін анықтайды.

Мәліметтер базасы көптеген объектілерден тұрады, бірақ ең негізгі объект — кесте. Ең қарапайым мәліметтер базасы бір ғана кестеден тұруы мүмкін. Сәйкесінше, қарапайым мәліметтер базасының құрылымы сол кестенің құрылымымен анықталады.

Екі өлшемді кесте жолдар мен бағандардан тұрады. Мәліметтер базасында олардың баламасы ретінде жазбалар (жолдар) және өрістер (бағандар) алынады. Өрістердің құрамын және қасиеттерін өзгерту арқылы мәліметтер базасының құрылымы да өзгереді.

Неліктен құрылым маңызды?

Егер мәліметтер реттелген, яғни белгілі бір құрылымға сәйкес ұйымдастырылған болса, олармен жұмыс істеуді автоматтандыру әлдеқайда жеңіл болады.

Мәліметтер құрылымының негізгі түрлері

  • Сызықтық — әрбір элементтің адресі мен нөмірі бірмәнді анықталған реттелген құрылым.

  • Кестелік — мәліметтер жолдар мен бағандар бойынша ұйымдастырылады.

  • Иерархиялық — мәліметтер деңгейлер бойынша, «ата-ана → ұрпақ» қағидасымен құрылады.

Сызықтық құрылымның қарапайым мысалы — тізім.

Ескерту: Бұл мәтін редакциялық өңдеуден өтті — грамматика түзетіліп, терминдер біріздендірілді және оқылымдылығы арттырылды.