Ата - анасы жоқ бала жетім
Жақсы сөз — көңілдің құлпын ашатын кілт
Ата-бабамыздан бізге жеткен ұлағатты, ғибрат аларлық өсиет сөздер — тәрбиенің алтын қазығы. Бүгінгі ұрпақтың міндеті — осы қасиетті сөздермен танысып, олардың мән-мағынасын терең ұғыну, күнделікті өмірде қолдана білу.
Тәрбие сағатының мақсаты
Бабалардан қалған өнегелі, тәлім-тәрбиелік сөздерді оқушыларға ұғындыру және сол сөздерден үлгі алып, мінез-құлыққа сіңіруге баулу.
Көрнекілік
Интерактивті тақтаға жазылған мақал-мәтелдер мен нақыл сөздер.
Жоспар
-
I
Көңіл-күйімізді көтерейік!
Жылы сөз арқылы орта қалыптастыру, өзара қолдау.
-
II
Ата тәлімі
Қария мен балалар арасындағы сұхбат, ой таразылау.
-
III
Ескірмейтін есті сөз
Нақылдың мәнін ашу, өмірлік мысалмен байланыстыру.
-
IV
Жақсы сөз жаныңды жадыратады!
Ізгі тілек айту, бір-бірін шабыттандыру.
I. Көңіл-күйімізді көтерейік!
Сабақ басында оқушылар шеңберге тұрады. Шеңбер бойымен әркім көршісіне жылы, көңіл көтеретін сөз айтады немесе шынайы мадақ білдіреді. Айтылатын сөздер үш түрлі ырғақпен қайталанады:
- сыбырлап;
- күнделікті сөйлесетін дауыспен;
- анық әрі қатты дауыспен.
Жаттығу соңында бәрі бірге шапалақ арқылы «жаңбыр» дыбысын бейнелейді: алдымен баяу басталып, біртіндеп жиілеп, күшейе түседі.
II. Ата тәлімі: қария мен оқушылар сұхбаты
Екінші бөлімде қария мен балалар арасында мазмұнды әңгіме өрбиді. Оқушылар сұрақтарға жауап береді, ал қария олардың пікірін толықтырып, өмірлік түйін ұсынады.
Сұрақ 1: «Арман деген не?»
Камила:
Ата, арман — ақыл-ойдың шындығы. Құс «ұшсам» дейді, қарт «жүзге жетсем» дейді, ұстаз «шәкіртіме үлгі болсам» дейді.
Қария:
Арманына адаспаған жетеді, адасқан жете алмайды. Арманға ақылды жетеді, ақымақ бұл өмірден түңіліп өтеді.
Сұрақ 2: «Бақытты болу оңай ма?»
Данияр:
Ата, жары жақсы болса, бақыты жанында.
Қария:
Жоқ, балам. Ақыл басыңда болса, бақыт жаныңда болады. Ақыл адамды азаптан да, мазақтан да құтқарады. Шын бақытты болам десең, ақылдылықты үйрен, не ақылды қызға үйлен.
Сұрақ 3: «Дос табу оңай ма?»
Серік:
Ата, дос табу ақылдыға оңай, ақымаққа қиын.
Қария:
Жоқ, балам. Өмірде дос табу ақылдыға қиын, ақымаққа оңай. Ақылдының досы аз, қасы көп; ақымақтың досы көп, жақсылығы жоқ. Жақсылығы жоқ достың қастығы аяқ астында жатады. Есіңде болсын: досың ақылды болса, өзің дана боласың; досың бала болса, өзің шала боласың.
Сұрақ 4: «Өмірде не жетім?»
Танзиля:
Ата-анасы жоқ бала — жетім.
Қария:
Дұрыс, балам. Бірақ ата-анасы бола тұра, қамқорлық көрмеген бала да — тірі жетім. Өмірде жеті жетім бар:
- халқына сенімсіз болса — хан жетім;
- кеңесшісі ақылсыз болса — әкім жетім;
- суы жоқ құдық — жетім;
- ұлы жоқ әке — жетім;
- қызы жетесіз болса — шеше жетім;
- досы жоқ жігіт — жетім;
- шәкірті жоқ ұстаз — жетім.
Өмірде жетім болсаң, есірме. Ақылды жетім кеңесуге құмар. Егескен ел болмайды.
Сұрақ 5: «Үйде кім, елде кім қадірлі?»
Ернар:
Ата, үйде ана, елде бастық қадірлі.
Қария:
Жоқ, балам. Үйде қонақ, қарт, бала қадірлі. Елде хан, әкім, ұстаз қадірлі. Қонақты қадірлеуді бәрі біледі. Бала — үйдің патшасы: балалы үй — базар, баласыз үй — мазар.
Сұрақ 6: «Достықты нығайтатын не?»
Танзиля:
Ата, достық пен жолдастықты ынтымақ, бірлік, теңдік, туыстық, бауырмалдық нығайтады.
Қария:
Дұрыс, балам. Айтқандарың достық пен жолдастықты дамытады. Есіңде болсын: шын достық — ақылдыға тән. Адаммен сыйластықты арттыратын ізгі сөздерді жиі қолдан: «Сәлеметсіз бе?», «Кешіріңіз», «Рақмет», «Сау болыңыз», «Сәлем айтыңыз», «Рұқсат па?».
Қорытынды: жақсы сөз жаныңды жадыратады
Қорытынды бөлімде оқушылар гүл бейнесіндегі қағаздарға бір-біріне арналған жақсы сөздер мен тілектерін жазады. Ізгі ниетке толы гүлдер алмасып, жылы лебіздер мұғалімдерге де арналады. Соңында гүлдер ортақ рамкаға жапсырылып, естелік үшін суретке түсу ұйымдастырылады.
Нәтиже
Оқушылардың өзара сыйластығы мен сенімі күшейеді.
Дағды
Жылы сөз айту, тыңдау және пікірді мәдени жеткізу қалыптасады.
Түйін
Ізгі сөз — көңілдің кілті, татулықтың бастауы.