Тыныс алу жүйесінің аурулары
Тыныс алу жүйесінің аурулары
Бұл материал тыныс алу мүшелерінің ауруларының негізгі себептерін, жұғу жолдарын және алдын алу шараларын түсіндіруге бағытталған. Сабақ құрылымы оқушылардың сыни ойлауын, академиялық сауаттылығын және жауапкершілік құндылықтарын дамытуға көмектеседі.
Оқу мақсаты
Тыныс алу мүшелерінің ауруларының себептері мен алдын алу жолдарын түсіндіру.
Сабақ мақсаты
Оқушылар тыныс алу мүшелерінің ауруларының себептері мен алдын алу жолдарын түсіндіре алады.
Бағалау критерийлері
- Сурет бойынша тыныс алу ауруының қоздырғышын анықтайды.
- Жұғу жолын сипаттайды.
- Зақымданатын тыныс алу мүшесін анықтайды.
Құндылықтар мен дағдылар
Құндылықтар
Академиялық сауаттылық, сыни тұрғыдан ойлау, адамгершілік.
АКТ қолдану
Дереккөздермен жұмыс істеу, бейнематериалдарды талдау.
Бағалау тәсілдері
Қалыптастырушы бағалау, өзара бағалау, өзін-өзі бағалау.
Сабақтың барысы
1) Психологиялық ахуал
Сабақ басталар алдында оқушылар бір-біріне жақсы тілектер айтады. Мысалы: «Барлығыңызға сәтті күн тілеймін, сабаққа белсенді қатысыңыздар».
2) Топқа бөліну
Оқушылар 4 топқа бөлінеді және әр топ өз жетекшісін таңдайды:
- 1-топ: Жүйелеу
- 2-топ: Ұлпалар
- 3-топ: Адамның тыныс алуы
- 4-топ: Жануардың тыныс алуы
3) Үй тапсырмасын тексеру: «Доп лақтыру» әдісі
Оқушылар орындарында отырады. Мұғалім доп лақтыру арқылы оқушыларға сұрақ қояды. Мақсат — өткен материалды жылдам қайталау және белсенді жауап беруді ынталандыру.
Қайталау сұрақтарына негіз болатын жауаптар
- Ауаға толы өкпе көпіршіктері — альвеолалар.
- Кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөліп тұратын, тыныс алуға қатысатын мүше — диафрагма.
- Балықтардың тыныс алу мүшесі — желбезек.
- Қосмекенділердің тыныс алу мүшесі — тері.
- Адамның негізгі тыныс алу мүшесі — өкпе.
- Құрлықта тіршілік ететін жануарлар өкпе немесе демтүтік арқылы тыныс алады.
- Өсімдіктерде газ алмасу негізінен жапырақтағы лептесіктер арқылы жүреді.
- Суда тіршілік ететін өсімдіктер көбіне су бетіне жақын бөліктері арқылы газ алмасады.
4) Тақырыпты ашу: бейнематериал және талқылау
Оқушыларға қысқа видеоролик көрсетіледі. Көргеннен кейін сабақтың тақырыбы бірлесіп анықталады: «Тыныс алу жүйесінің аурулары».
Тақырып анықталған соң, оқушылармен бірге сабаққа мақсат қойылады: қандай нәтижеге жету керек және қандай білім қажет екенін нақтылау.
5) Оқулықпен жұмыс: «Түртіп алу» әдісі
Оқушылар оқулықтағы 132-бет, §32 мәтінін оқиды. Маңызды ақпаратты белгілеу арқылы негізгі ұғымдарды іріктеп алады.
6) Сергіту сәті
Қысқа бейнеролик арқылы сергіту жаттығулары орындалады.
7) Топтық жұмыс: «Фишбоун» әдісі
Әр топ бір ауруды талдайды. Тапсырма: пайда болу себептері, жұғу жолдары, белгілері, алдын алу шаралары және емделу жолдары бойынша қорытынды жасау.
1-топ
Тұмау (Flu)
2-топ
Пневмония (Pneumonia)
3-топ
Бронхит (Bronchitis)
4-топ
Туберкулез (Tuberculosis)
Өзара бағалау
Әр топ жұмысы аяқталған соң «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі арқылы кері байланыс береді: екі күшті тұсы және бір жақсартуға ұсыныс.
8) Бекіту: «Досыңа хат» тапсырмасы
Оқушылар жаңа тақырыпты қаншалықты түсінгенін көрсету үшін «досына хат» жазады. Хатта аталған аурулардың атауын және негізгі биологиялық терминдерді ағылшын тілінде қолданады.
Сөздік (Kazakh → English)
- Өкпе
- Lung
- Тұмау
- Flu
- Туберкулез
- Tuberculosis
- Бронхит
- Bronchitis
- Өкпе обыры
- Lung cancer
- Мұрын
- Nose
- Адам
- Human
9) Қорытынды: «Бұл жауап болса, сұрақ қандай?»
Мұғалім дайын жауаптарды ұсынады, ал оқушылар сол жауаптарға сәйкес сұрақты құрастырады. Бұл әдіс негізгі ұғымдарды бекітуге және логикалық байланыс орнатуға көмектеседі.
10) Бағалау және кері байланыс
Қорытынды бағалау
Топ жетекшілері сабаққа өте жақсы және жақсы қатысқан оқушыларды атап өтеді.
Рефлексия
- Сабақ қызық болды.
- Сабақта үйрендім.
- Сабақта қиын болды.
11) Үй тапсырмасы
Оқушының түсіну деңгейін бекітуге арналған тапсырма мұғалімнің жоспарына сәйкес беріледі (бағалау парағы және стикерлер арқылы кері байланыспен толықтырылады).