Қазақша рефераттар

Жеті жетекші

Қазақ дүниетанымында «жеті» саны ерекше мәнге ие: ол тәртіп, өлшем, тұтастық пен өмір тәжірибесін бейнелейтін ұғымдық жүйелерге айналған. Төмендегі топтамалар халық жадында сақталған дәстүрлі жіктеулерді жинақтайды.

Жеті жетекші

Саққұлақ биден жеткен өнегелі қағида.

  1. 1

    Адамның басшысы — ақыл

  2. 2

    Жетекшісі — талап

  3. 3

    Жолаушысы — ой

  4. 4

    Жолдасы — кәсіп

  5. 5

    Қорғаны — сабыр

  6. 6

    Қорғаушысы — мінез

  7. 7

    Сынаушысы — халық

Жеті ғашық

Шығыстық әдебиет пен халық аңыздарында кең тараған ғашықтар жұбы.

1

Ләйлі — Мәжнүн

2

Фархад — Шырын

3

Таһир — Зуһра

4

Арзу — Қамбар

5

Уәлік — Ғарра

6

Уәки — Күлшаһ

7

Жүсіп — Зылиқа

Жеті шәріп (жеті әулие)

Қасиетті орындар мен ұғымдар ретінде айтылатын дәстүрлі атаулар.

  • 1

    Меке шәріп

  • 2

    Мәдина шәріп

  • 3

    Бұхар шәріп

  • 4

    Шам шәріп

  • 5

    Қатым шәріп

  • 6

    Құддыс (Мысыр) шәріп

  • 7

    Кәләм шәріп (Құран)

Жеті қазына

Қазақ ұғымындағы қадірлі игіліктердің жинақталған тізімі.

1

Ер жігіт

2

Сұлу әйел

3

Ақыл-білім

4

Жүйрік ат

5

Қыран бүркіт

6

Берен мылтық

7

Жүйрік тазы

Жеті ғалам

Кеңістікті бағдарлау және әлем қабаттарын тану туралы түсінік.

  1. 1

    Шығыс

  2. 2

    Батыс

  3. 3

    Оңтүстік

  4. 4

    Солтүстік

  5. 5

    Аспан (жоғары ғалам)

  6. 6

    Жер (орта ғалам)

  7. 7

    Жер асты (төменгі ғалам)

Жеті күн

Күн атаулары (мерзімдік атаулар)

  • 1 Бүгін
  • 2 Ертең
  • 3 Бүрсігүні
  • 4 Арғы күн
  • 5 Ауыр күн
  • 6 Соңғы күн
  • 7 Азына

Апта күндері

  • 1 Дүйсенбі
  • 2 Сейсенбі
  • 3 Сәрсенбі (сәтті күн)
  • 4 Бейсенбі
  • 5 Жұма (қасиетті күн)
  • 6 Сенбі
  • 7 Жексенбі

Жеті жұт

Халық ұғымындағы ірі нәубеттер мен қауіп-қатер түрлері.

1

Құрғақшылық

2

Жұт (мал қырылуы)

3

Өрт

4

Оба (ауру)

5

Соғыс

6

Топан су

7

Зілзала

Жеті жоқ

Табиғат пен жаратылысқа қатысты тұрақты пайымдар.

  • 1

    Жерде өлшеуіш жоқ.

  • 2

    Аспанда тіреуіш жоқ.

  • 3

    Таста тамыр жоқ.

  • 4

    Тасбақада талақ жоқ.

  • 5

    Аллада бауыр жоқ.

  • 6

    Аққуда сүт жоқ.

  • 7

    Жылқыда өт жоқ.

Жеті жетім

Теңеу-өсиет үлгісіндегі мәтін.

Тыңдалмаған сөз — жетім,
Киілмей тозған бөз — жетім,
Иесіз қалған жер — жетім,
Басшысы жоқ ел — жетім,
Аққу-қазсыз көл — жетім,
Замандасы қалмаса —
Бірінен де сол жетім.

Жеті ата

Тектік таралымды білдіретін дәстүрлі атаулар.

  1. 1

    Бала

  2. 2

    Әке

  3. 3

    Ата

  4. 4

    Арғы ата

  5. 5

    Баба

  6. 6

    Түп ата

  7. 7

    Тек ата

Жеті қат көк

Аспан қабаттары туралы дәстүрлі танымда аталған нысандар.

  • 1

    Ай

  • 2

    Күн

  • 3

    Шолпан

  • 4

    Есекқырғын (Меркурий)

  • 5

    Қызылжұлдыз (Марс)

  • 6

    Сатурн

  • 7

    Мүштәри (Юпитер)

Жеті амал

Жыл айналымындағы табиғи құбылыстармен байланысты мезгілдік межелер.

  1. 1

    Күннің тоқырауы

  2. 2

    Қарашаның қайтуы

  3. 3

    Үркердің батуы

  4. 4

    Мұздың қатуы

  5. 5

    Киіктің матауы

  6. 6

    Қыс тоқсан

  7. 7

    Ай тоғысы