Ақпараттық қатынастық технология құралдарын оқу үдерісіне қолдану әдістері сан алуан
АҚТ арқылы ауызекі сөйлеу тіл байлығын дамытуды басқарудың мәні
Бастауыш мектептегі оқу үдерісінде АҚТ құралдарын қолданудың басты мақсаты — оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру. Танымдық қызығушылық оқушыны сабақта белсенді болуға, білім сапасын арттыруға, оқуға жағымды түрткі қалыптастыруға, оқыту үдерісінің тиімділігін күшейтуге және өмірлік белсенді позиция ұстануға жетелейді.
АҚТ құралдары көбіне интерактивті деп аталады: олар мұғалім мен оқушының әрекетіне кірігіп, сұхбаттасуға, кері байланыс алуға, тапсырманы жекелеуге және нәтижені жедел бақылауға мүмкіндік береді.
АҚТ құралдарының қызметтері
Оқу үдерісінде
- оқыту құралы
- көрнекілік құралы
- дидактикалық құрал
- диагностикалау және бақылау құралы
Жұмыс барысында
- тест дайындау және сақтау құралы
- графикалық ақпаратты өңдеу құралы
- презентация/пікір дайындау құралы
- есептеу құралы
Қолдану барысында кездесетін қиындықтар
- Кейбір мұғалімдер мен оқушылардың үйінде компьютердің болмауы.
- Мұғалімнің компьютерлік сауаттылығының жеткіліксіздігі.
- Сабаққа цифрлық материал дайындауға уақыттың жетіспеуі.
- Компьютерлік сыныпта сабақ өткізу үшін сыныпты екі топқа бөлу қажеттілігі.
- Оқушылардың компьютермен жұмыс уақытының шектеулі болуы.
- Бастауыш сыныпқа арналған мультимедиалық электрондық оқулықтардың аздығы.
- АҚТ қолдану көрнекі-иллюстративті әдіспен ғана шектеліп қалу қаупі.
Тиімді әдіс-тәсілдер: оқушыны тұтынушыдан өндірушіге айналдыру
Мәселені шешудің маңызды бағыты — оқушыны ақпаратты тек қабылдаушы емес, оны табу, сұрыптау, жүйелеу, өңдеу және жеткізу әрекеттерін орындайтын тұлға ретінде қалыптастыру. Бұл жағдайда мұғалімнің міндеті — ақпаратпен жұмыс істеу дағдыларын мақсатты түрде дамыту.
Жобалық тапсырма
Мұғалім оқу тақырыбын қоршаған ортадағы құбылыстармен, жағдаяттармен және проблемаларды шешумен байланыстырып, оқушыларға жоба дайындау тапсырмасын ұсынады.
Орындау кезеңінде қалыптасады
- ақпарат іздеу және бағалау
- мәліметті құрылымдау және жүйелеу
- цифрлық өнім дайындау (презентация, бейне, слайд)
Қорғау кезеңі нәтижесі
- топ алдында сөйлеу мәдениеті
- пікірталас арқылы ойды жүйелеу
- өз көзқарасын дәлелдеп қорғау
Мультимедиалық жоба құру — теориялық білімді тереңдетіп, танымдық қызығушылықты күшейтетін тиімді әдіс.
Танымдық қызығушылықты қалыптастырудың үш тірегі
Мазмұн
Оқу материалы өмірмен, нақты құбылыстармен және түсінікті мәселелермен байланысқан сайын, қызығушылық тұрақтырақ қалыптасады.
Іс-әрекетті ұйымдастыру
Тапсырманың кезең-кезеңмен орындалуы, дербестік және жұп/топтық жұмыс оқушыны белсенді етеді.
Қарым-қатынас
Мұғалім мен оқушы арасындағы кері байланыс, сұхбат және бірлескен талдау оқу мотивациясын арттырады.
Алгоритмдік және программалау тәсілдерінің тәрбиелік ықпалы
Алгоритмдік немесе программалау тәсілдерінің негізгі мақсаты — оқушыларды өз ойын жүйелеуге, салыстыруға, тиянақтылыққа және жауапкершілікке тәрбиелеу. Бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі жүргізілгенде, оқушыларда төмендегідей оқу дағдылары қалыптасады:
- нысандарды талдау
- талданған нысандарды түсіндіру
- дәлелдеу және негіздеу
- өзіндік белгілерін жүйелеп көрсету
- өзіндік талдау жасау
Білім мен дағдының ықпалдасуы мұғалімге теориялық және практикалық әдістерді саралап қолдануға мүмкіндік береді. Оқыту әдістері жүйеленген жағдайда білім сапасы да артады.
Әдістерді жіктеудің маңызы
АҚТ құралдарын оқу үдерісіне енгізу тәсілдері сан алуан. Оларды жіктеп көрсету: біріншіден, білім сапасын арттырады; екіншіден, оқушымен жүргізілетін жұмыстың дәлдігін күшейтеді; үшіншіден, компьютерлік технологияны қолдануда мұғалімнің қызметін жеңілдетеді.
Ауызекі сөйлеуді дамыту әдістемесінің негізгі шарттары
- 1) Монолог және диалог формалары оқытудың барлық кезеңдерінде қатар жүруі тиіс.
- 2) Тілді меңгеруге кешенді ықпал ету жүзеге асырылады: ауызекі сөйлеуге үйрету мен тілдік/сөйлетуге арналған дайындық жаттығулары жүйелі орындалады.
- 3) Қосымша оқыту құралдары жиі әрі орынды қолданылады.
- 4) Лингафонда және компьютерлік кабинеттерде ауызекі сөйлеуге бағытталған жаттығулар кең көлемде пайдаланылады.
Бастапқы кезеңдегі төрт өзекті міндет
Ауызекі сөйлеу ептілігін дамыту, әсіресе диалог құрастыра білу, түсіне отырып тыңдаумен тығыз байланысты. Сондықтан бірінші кезеңде мына міндеттер қатар қойылады:
- диалогты түсіне отырып тыңдау
- монологты түсіне отырып тыңдау
- диалог формасында сөйлей білуге үйрету
- монолог формасында сөйлей білуге үйрету
Ақпараттық қоғамдағы АҚТ ұғымы
Қазіргі ақпараттық қоғамда басқа оқыту технологияларына қарағанда АҚТ басымдыққа ие. Ғылыми және ғылыми-әдістемелік әдебиеттерде «жаңа ақпараттық-қатынастық технология», «компьютерлік оқыту технологиясы», «компьютерлік педагогикалық технологиялар» сияқты терминдер жиі кездеседі. Алайда ұғымның бірізді қалыптаспағаны байқалады.
Екі қырлы түсінік
- Оқыту әдісі ретінде: ақпараттық бағдарламалық жабдықтарды оқу үдерісінде пайдалану және оны қолданудың әдістемесі.
- Техникалық-үдерістік негіз ретінде: ақпараттық үдерістерді компьютер көмегімен жүзеге асыратын құралдар жиынтығы.
Қорытынды тұжырым
Бастауыш сынып оқушыларының ауызекі сөйлеу тіл байлығын АҚТ арқылы дамыту — оқушының өзіндік білім алу іс-әрекетін компьютерлік бағдарламалар мен техникалық құралдардың көмегі арқылы ұйымдастыру және нәтижесін басқару.