Түлкі мен қасқырдың суреті
Сабаққа кіріспе: көңіл күй мен қыс мезгілі
Тәрбиешінің сұрағы
«Балалар, сабаққа қандай көңіл күймен келдіңдер?»
Балалардың жауабы
«Тамаша!»
Тәрбиеші балалардың көтеріңкі көңіл күйін атап өтіп, жыл мезгілдерін еске түсіруге жетелейді.
Қазір қай мезгіл?
Қыс.
Қыс айлары
Желтоқсан, қаңтар, ақпан.
Қысқы құбылыстар
Су қатады, қар жауады, боран соғады.
Тәрбиеші қысқы табиғатты бейнелі тілмен сипаттайды: айналаны ақ қар басады, жер де, тау да, тас та, орман да қалың қардың астында қалады. Ағаштар ақ көрпеге оранғандай әсер береді. Қысқы орманның ауасы таза, табиғаты ерекше көркем.
Орманға саяхат: шанамен жолға шығу
Идея
Бүгінгі сабақ ерекше өтеді: балалар қысқы орманға саяхатқа аттанады.
Көңілді жол
Орманға тез әрі көңілді жету үшін балалар ән айтып барады.
Әннен үзінді
«Аппақ-аппақ, жапалақтап…»
Қысқы орманды бақылау: сұрақ-жауап
Бақылау сұрақтары
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Қыс мезгілінде неше ай бар?
- Ауа райы қандай?
- Жерде не жатыр?
- Айналада нені көріп тұрсыңдар?
Нәтижелер
Ауа райы: суық.
Жер: қар жамылған.
Айнала: ағаштар мен шыршалар.
Қыс сипаты: қарлы, боранды, аязды. Қыстың нағыз ортасын кейде «сықырлауық қыс» немесе «жалтыр қыс» деп те атайды.
Шыршаларға назар аударайық
Балалар шыршалардың әсемдігін тамашалап, ең биік және ең аласа шыршаны тауып көрсетеді. Бұл тапсырма байқампаздықты және салыстыру дағдыларын дамытады.
Аюдың апаны: қысқы ұйқының сыры
Ормандағы «ін» нені білдіреді?
Тәрбиеші балаларға інді көрсетіп: «Бұл — аюдың іні, оны аюдың апаны деп те атайды», — деп түсіндіреді. Қыс кезінде аю ұйқыға кетіп, көктемде оянады.
Қорегі
Жеміс-жидек, балық; кейде шөп пен ағаш тамырлары. Балын да жақсы көреді.
Дайындық
Ұзақ қысқы ұйқы алдында жақсы қоректеніп, май жинайды.
Аюдың түсі қоңыр немесе ақ болуы мүмкін. Ал аюдың баласын қонжық деп атайды.
Тақпақ
Ақкербез:
Орманда қар, жерде қар,
Қар жамылған аюлар.
Тәтті ұйқыға тым құмар,
Тыныш-тыныш!
Қоянмен кездесу: жұмбақтар мен тәрбие ойыны
Диалог
Қоян
«Сендер кімсіңдер? Орманда не істеп жүрсіңдер?»
Тәрбиеші
«Біз орманға саяхатқа келдік.»
Жұмбақтар
-
Қыста ғана болады,
Ұстасаң қолың тоңады. (Қар) - Суға батпайды, отқа жанбайды. (Мұз)
-
Ақсақалды атаны-ай,
Мінезінің шатағы-ай. (Қыс)
Ойын: «Жақсы — жаман»
Балалар суреттерге қарап пікір айтады: жаман әдеттер — қара қалтаға, жақсы әдеттер — қызыл қалтаға салынады.
1-сурет
Балалар таза ауада ойнап жүр — жақсы әрекет.
2-сурет
Бала далада мұз жеп тұр — денсаулыққа зиян, жаман әрекет.
3-сурет
Бала ағашқа шығып, құстың ұясын бұзып жатыр — табиғатқа зиян, жаман әрекет.
4-сурет
Бала құстарға ұя жасап, ағашқа іліп қойды — қамқорлық, жақсы әрекет.
Түлкі мен қасқыр: орман тіршілігі және жауапкершілік
Жыртқыштар туралы түсінік
Түлкі мен қасқыр — жабайы жыртқыш аңдар. Олар үнемі қорек іздейді. Түлкі көбіне тышқан аулап қоректенеді, кейде қоянды да аулауы мүмкін. Ал қасқыр туралы халықта «Қасқырды аяғы асырайды» деген мақал бар: ол ұзақ қашықтық жүріп, жемтігін іздейді.
Қыста жануарларға көмектесу
Қыста орманда азық азаяды. Сол үшін адамдар кейде орман ішіне шөп апарып, елік, бұғы, қоян сияқты жануарларға қорек болатындай жағдай жасайды. Табиғатқа жанашырлық — ортақ жауапкершілік.
Сергіту сәті
«В мире животных» әуені қосылып, аңдар туралы бейнематериал арқылы балалар сергіп, әсерін бөліседі.
Қоянның бағасы
Қоян балалардың тапқырлығына риза болып: «Ақылды балалар екенсіңдер! Мен сендерге ризамын!» — дейді.
Қорытынды: табиғатты аялау — ортақ міндет
Тәрбиеші қорытындысы
«Ормандағы құстар мен аңдарды қорғайтын — сендер. Ел байлығы — жер байлығы. Осы байлығымызды аялайық».
Қайту сәті
Балалар қоянға алғыс айтып, шанаға отырып балабақшаға қайтады. Жол бойы «Қыс қызығын көреміз» әнін жалғастырып айтады.
Еске түсіру сұрақтары
- Саяхат ұнады ма?
- Орманда нені көрдік?
- Қысқы орман қандай әсер қалдырды?
Шығармашылық тапсырма: мозаика құрастыру
Тапсырма
Қима суреттерді құрастырып, аңның сұлбасын шығару.
Кейіпкерлер
- Түлкі
- Қоян
- Аю
Дамытатын дағдылар
Ой-өрісін кеңейту, танымдық қабілетті дамыту, бөліктерден тұтасты құрастыру арқылы зейінді нығайту.