Қазақша рефераттар

Оңтүстікте орналасқан үнді мұхиты

Сабақ туралы мәлімет

Бұл жоспар 5 “Б” сыныбына арналған жаратылыстану пәнінің §21 тақырыбы — “Мұхиттар” бөлімі бойынша құрылды. Мақсат — оқушылардың Дүниежүзілік мұхит туралы білімін тереңдетіп, танымдық қызығушылығын арттыру.

Пәні
Жаратылыстану
Сыныбы
5 “Б”
Тақырыбы
§21 “Мұхиттар”
Көрнекілігі
Дербес компьютер, интерактивті тақта

Білімділік мақсаты

Дүниежүзілік мұхит сулары туралы білімді толықтыру, пәнге қызығушылықты арттыру.

Дамытушылық мақсаты

Сын тұрғысынан ойлауды дамыту, таным белсенділігін күшейту, өз бетінше іздену мен шығармашылық ойлауды қалыптастыру.

Тәрбиелік мақсаты

Жан-жақты білім бере отырып, оқушыларды өз ойын ашық айтуға және пікірін дәлелдеуге үйрету.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу, қатысымды тексеру.
  • Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын сұрау

§20 “Су — ерекше, қайталанбас зат” тақырыбы бойынша білімді тексеру.

III. Үй тапсырмасын бекіту

Әдіс: сұрақ-жауап.

Мақсаты: су туралы негізгі ұғымдарды нақтылау
  1. 1. Адам ағзасында судың үлесі қанша пайыз?
  2. 2. Өсімдіктерде судың үлесі қанша пайыз?
  3. 3. Судың құрамы мен ерекше қасиеттерін ата.
  4. 4. Күнбағыс бір жазда қанша литр су ішеді?
  5. 5. Алма ағашына бір күнде қанша су қажет?

IV. Жаңа сабақ: §21 “Мұхиттар”

Материктердің аралығында орналасқан аса үлкен су айдындарын мұхит деп атаймыз. Әлемдік мұхит — гидросфераның негізгі бөлігі.

Жер шарында Дүниежүзілік мұхиттың алып жатқан ауданы 361,1 млн км², бұл — жер бетінің шамамен ¾ бөлігі.

Картамен жұмыс

Құрал: Дүниежүзінің физикалық картасы

Негізгі ұғымдар

Материк
Мұхиттар мен теңіздер қоршап жатқан ірі құрлық.
Арал
Су қоршаған құрлықтың шағын бөлігі.
Түбек
Құрлықтың мұхитқа немесе теңізге сұғына еніп тұрған бөлігі.
Мұхит
Өте үлкен су айдыны.

Мұхиттардың салыстырмасы

Ауданы мен көлемі бойынша ең үлкен әрі ең тереңі — Тынық мұхиты. Солтүстіктен оңтүстікке созылып жатқан — Атлант мұхиты. Оңтүстікте көбірек орналасқаны — Үнді мұхиты. Ауданы мен көлемі ең кішісі — Солтүстік Мұзды мұхиты.

Мұхиттарға қысқаша сипаттама

1) Тынық мұхит

Ең үлкен әрі ең терең
  • Ең терең жері: 11 000 м.
  • Ауданы: шамамен 180 млн км².
  • Беткі су температурасы: +26…+29°C.
  • Атауын саяхатшы Ф. Магеллан берген.
  • Фаунасы бай: 30 м-ге дейін жететін киттер, 15 м-ге дейінгі акулалар және өсімдіктердің алуан түрі кездеседі.
  • Көлік қатынасында маңызы зор.

2) Атлант мұхиты

Ең ұзын бағытта созылған
  • Солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатқан ұзын мұхит.
  • Ауданы: шамамен 92 млн км².
  • Негізінен Батыс жарты шарда орналасқан.
  • Атауы ежелгі гректердің Африканың солтүстік-батысындағы Атлас тауына қатысты ұғымынан тараған.
  • Ең терең жері: Пуэрто-Рико шұңғымасы.

3) Үнді мұхиты

Оңтүстікте көбірек
  • Ауданы: шамамен 75 млн км².
  • Аумағының едәуір бөлігі оңтүстік ендіктерде орналасқан.
  • Ең терең жері: Зонд шұңғымасы — 7209 м.

4) Солтүстік Мұзды мұхиты

Ең кіші әрі ең мұзды
  • Ауданы: шамамен 14 млн км².
  • Солтүстік поляр аймағында орналасқан, мәңгі мұзбен көмкеріледі.
  • Ең терең жері: Гренланд шұңғымасы — 5527 м.

V. Жаңа сабақты бекіту

Төмендегі кесте арқылы мұхиттардың айрықша белгілерін салыстырып, әр тармаққа сәйкес мұхит атауын анықтаңдар.

Ерекшелігі Мұхиттың аты
Ең үлкен
Ең кіші
Ең терең
Ең суық
Ең жылы
Ең ұзын
Ең тұзды
Ең мұздысы
Аралы ең көп
Балық аулау кәсіпшілігі ең жоғары

VI. Оқушыларды бағалау

Оқушылардың белсенділігі, сұрақтарға жауап беруі, карта және кестемен жұмыс жасау дағдылары ескеріледі.

VII. Үй тапсырмасы

  • §21 “Мұхиттар” тақырыбын оқу.
  • Кескін картадан мұхиттарды тауып, атауларын жазу.