Қазақша рефераттар

Күй аңыздары Сабақтың мақсаты

Сабақтың тақырыбы: Күй аңыздары

Бұл сабақ қазақ халқының күй өнері мен күй-аңыздардың мазмұнын түсінуге, тыңдалым мен айтылым дағдыларын дамытуға бағытталған.

Сабақтың мақсаты

  • 1

    «Қазақ халқының күйлері мен олардың аңыздары» тақырыбын түсіндіру арқылы тілдесім әрекеттерін қалыптастыру.

  • 2

    Сұрақ-жауап жұмысын жүргізу, септік жалғауларын қайталау арқылы білімді бекіту, ойлау қабілетін дамыту.

  • 3

    Ынтымақтастықта жұмыс істеуге, бір-бірін сыйлауға, өзін-өзі бағалай білуге тәрбиелеу; музыкаға сүйіспеншілікті оятып, өнерді құрметтеуді дәріптеу.

Сабақтың типі

Жаңа сабақты түсіндіру

Көрнекілігі

Музыкалық аспаптардың суреттері

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

  • •Сәлеметсіңдер ме?
  • •Отырыңдар.
  • •Кім кезекші?
  • •Кім жоқ?
  • •Бүгін нешесі?

II. Дыбыстық қайталау

Күй — 3 әріп, 3 дыбыс, 1 буын.

К
дауыссыз, қатаң
ү
дауысты, жіңішке, еріндік, қысаң
й
дауыссыз, үнді

III. Жаңа сабаққа кіріспе

Мұғалім сұрақ қояды: «Балалар, қандай күйлерді білесіңдер?»

Оқушылардың ықтимал жауаптары: «Кісен ашқан», «Балбырауын».

IV. Жаңа сабақ: Күй аңыздары

1) Түсіндіру

Тақырыптың негізгі ұғымдарын ашу.

2) Сөздік жұмысы

Түсініксіз сөздерге тоқталып, мағынасын нақтылау.

3) Жаттығулар

Грамматика мен тілдік дағдыларды бекіту.

Қазақ эпосы мен фольклорының барлық түрі музыкамен тығыз байланысты. Салт-дәстүрлік, тұрмыстық және тарихи әндермен қатар, ірі эпикалық поэмалар да ақынның өзі таңдаған әуенмен домбыра арқылы орындалған.

Қазақ фольклорындағы әуеннің рөлі күй-аңыздарда ерекше байқалады: әуен оқиға мен сезімді жеткізетін құрал ретінде қолданылады және шығармаға сюжеттік сипат береді.

Әдетте күйші (әуенді шығарушы немесе орындаушы) домбыра, сыбызғы не қобызда орындалатын күйдің мазмұнын қысқаша баяндайды да, сөзін дәстүрлі түрде: «Ал, енді мұны домбырадан тыңдаңдар» деп аяқтайды.

Мысал: «Бозторғай» күй-аңызы

Авторы беймәлім «Бозторғай» атты көне күй-аңызда өз балапандарын жыланнан қорғап, жанын қоярға жер таппайтын бозторғай туралы баяндалады.

Домбыра үні арқылы бозторғайдың үрейі мен жан арпалысы, балапандардың әлсіз дауысы, ананың ұясын жыланнан қорғауға ұмтылған қанат қағысы суреттеледі. Күй соңында бозторғайдың балапандарын аман алып қалу үшін жылан аузына түсіп, өлім алдындағы шарасыз күйі сезіледі.

Тапсырмалар

1-тапсырма: «Күй» сөзін септеу

Атау септік: не? күй

2-тапсырма: «Домбыра» — дыбыстық талдау

Сөз құрамын дыбыс түрлері бойынша талдау.

IV. Сергіту сәті: «Футбол» ойыны арқылы қайталау

Оқушылар футбол ойынын ойнай отырып, күйлерді және сабақ материалын қайталайды. Бұл тәсіл оқушыларға әрі қозғалып, әрі тынығып алуға мүмкіндік береді.

Ойынның мазмұны

  • •Сынып екі топқа бөлінеді.
  • •Мұғалім қағаздан шамамен 15 футбол добының қиындысын дайындайды.
  • •Әр топқа қақпаның суреті және «АУТ» сөзі көрсетіледі.
  • •Доптардың артына сабаққа қатысты тапсырмалар жазылады.
  • •Оқушы тапсырманы орындаса — «доп қақпаға салынады», жауап бере алмаса — АУТ.
  • •Ойын соңында «АУТ-тағы» сұрақтарды сынып болып талқылап шешуге болады.

Сұрақ үлгілері

(Мысалы, «Мектеп» тақырыбы бойынша)

  • •Сен қай мектепте оқисың?
  • •Мектебің кімнің атымен аталады?
  • •Мектебің неше қабатты?

3-тапсырма

Мәтінді оқып, диалог құрыңдар.

V. Үй жұмысы

Мәтіннің мазмұнын айтып келу.

VI. Қайталау және бекіту

Талқылау сұрақтары:

  • •Бүгін сабақта не өттік?
  • •Қандай жаңа сөздермен таныстық?
  • •Қазақ тілінде септіктің неше түрі бар?
  • •Үй жұмысы қандай?

VII. Бағалау

Сабақ аяқталды. Сау болыңдар!