Мәтінді теріп бетті рәсімдеу
Сабақтың тақырыбы
Мәтін абзацын форматтау. Құжат беттерін рәсімдеу.
Сабақтың түрі
Практикум элементтері арқылы демонстрациялау, баяндау арқылы түсіндіру.
Көрнекі құралдар
Интерактивті тақта, компьютер, электронды оқулық.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушылардың мәтіндік ақпаратты енгізу, мәтіндік құжаттар мен мәтіндік редакторлар, мәтін түрлері және мәтіннің құрылымдық элементтері туралы білімін қалыптастыру. Мәтіндік ақпаратты компьютерде өңдеу технологиясын меңгерту.
Тәрбиелілік
Жан-жақты болуға, өз бетімен жұмыс істеуге тәрбиелеу.
Дамытушылық
Есте сақтау және зейін қабілеттерін дамыту, пәнге деген қызығушылықты арттыру.
Сабақтың өту барысы
- I Ұйымдастыру кезеңі.
- II Үй тапсырмасын тексеру.
- III Жаңа тақырыпты түсіндіру.
- IV Сарамандық жұмыс.
- V Сабақты бекіту.
- VI Үйге тапсырма беру және оқушыларды бағалау.
Абзац: мәтіннің негізгі құрылымдық бөлігі
Құжат мәтіні абзацтардан тұрады. С. И. Ожегов сөздігінде абзац ұғымы екі мағынада беріледі:
- қызыл жол — жол басындағы шегініс;
- осындай екі шегініс арасындағы мәтін бөлігі.
MS Word бағдарламасында абзац Enter пернесін басу арқылы аяқталады. Абзац параметрлерін орнату үшін Пішім (Format) → Абзац (Paragraph) командасы қолданылады. Команданы таңдағаннан кейін «Абзац» диалогтік терезесі ашылады.
Шегіністер мен аралық
Шегініс пен интервалды баптау үшін «Шегініс және аралық» (Отступ и интервалы) қосымшасын таңдаңыз.
- Сол жақ (Слева) және оң жақ (Справа)
- Абзацтан парақ шеттеріне дейінгі қашықтықтарды орнатады.
- Алдында (Перед) және кейін (После)
- Абзацтың алдында және соңынан кейінгі арақашықтықты қояды.
Туралау түрлері
«Туралау» (Выравнивание) өрісінде мәтінді беттің шеттеріне қатысты орналастыру әдісі таңдалады.
- Сол жаққа (По левому краю) — мәтін сол жақ шетке тураланады.
- Ортаға (По центру) — мәтін ортасына тураланады.
- Оң жаққа (По правому краю) — мәтін оң жақ шетке тураланады.
- Ені бойынша (По ширине) — мәтін сол және оң жақ шеттерге бірдей тураланады.
Бірінші жол шегінісі
«Бірінші жол» (Первая строка) өрісінде абзацтың бірінші жолына қатысты шегініс түрі таңдалады:
Жоқ (Нет)
Шегініс қолданылмайды.
Шегініс (Отступ)
Қызыл жол; арақашықтық «на» өрісінде беріледі.
Шығып тұру (Выступ)
Теріс шегініс; арақашықтық «на» өрісінде беріледі.
Жоларалық интервал
«Жоларалық» (Междустрочный) өрісінде абзац ішіндегі жоларалық интервал таңдалады:
| Түрі | Сипаттамасы |
|---|---|
| Бірлік (Одинарный) | Қаріпке сәйкес стандартты интервал. |
| 1,5 (Полуторный) | Стандарттан 1,5 есе үлкен интервал. |
| 2 (Двойной) | Стандарттан 2 есе үлкен интервал. |
| Минимум | «Мәні» өрісінде көрсетілген шамадан кем емес интервал. |
| Дәл (Точно) | «Мәні» өрісіндегі мәнге тең интервал. |
| Көбейткіш (Множитель) | Стандартты интервал «Мәні» өрісіндегі көбейткішке көбейтіледі. |
Абзацты форматтаудың басқа параметрлері де осы «Абзац» диалогтік терезесінде орындалады.
Бетті рәсімдеу: парақ параметрлері
Құжат қағаз бетінде көрнекі әрі ұқыпты шығуы үшін парақ параметрлерін орнату қажет: жоғары және төменгі, сол және оң жақ өрістер, сондай-ақ жоғарғы және төменгі колонтитулдардың орналасуы.
Парақ параметрлерін орнату жолы: Файл → Бет параметрлері (Файл → Параметры страницы).
- Өрістерді орнату үшін «Өріс (Поля)» қосымшасын қолданыңыз: Жоғарғы, Төменгі, Сол жақ, Оң жақ.
- Үлгі рамкасында таңдалған параметрлерге сай беттің сыртқы көрінісі көрсетіледі.
- Барлығы дұрыс болса, OK батырмасын басыңыз.
Қағаз өлшемі
Құжат бетінің өлшемін «Қағаз өлшемі» (Размер бумаги) қосымшасында таңдаңыз. Егер керек өлшем тізімде жоқ болса, «Ені» (Ширина) және «Биіктігі» (Высота) өрістеріне сәйкес мәндерді енгізіңіз.
Бағдарлау
«Бағдарлау» (Ориентация) бөлімінде қағаздың кітаптық (тік) немесе альбомдық (көлденең) түрін таңдаңыз.
Беттерді бөлу және нөмірлеу
Беттерді бөлу
Microsoft Word мәтінді беттерге автоматты түрде бөледі. Дегенмен, кей жағдайларда құжаттың белгілі бір бөлігін жаңа беттен бастау қажет болады.
Бет нөмірлерін қою
Құжатты басып шығарудан бұрын әдетте беттер нөмірленеді. Нөмір қою үшін Қою → Бет нөмірлері (Номера страниц) командасын таңдаңыз.
- «Орналасу» (Положение) — нөмірдің жоғарыда немесе төменде тұруын таңдаңыз.
- «Туралау» — сол жақ, орта, оң жақ сияқты орналасуын таңдаңыз.
- Егер бірінші бет титул парағы болса, оған нөмір қойылмауы мүмкін.
Колонтитулдар
Колонтитул — құжаттың әр бетінің жоғарғы немесе төменгі бөлігіне қайталанып басылатын мәтін немесе сурет. Көбіне колонтитулға бет нөмірі, кітап атауы немесе ағымдағы бөлімнің атауы енгізіледі.
Мәтінді толықтыру және рәсімдеу
Құжаттың беттері мен абзацтарын рәсімдеу кезінде әртүрлі тәсілдер қолданылады: жиектеу, түстерді өзгерту және басқа да пішімдеу мүмкіндіктері.
Шекаралар мен құю
- 1 Абзацты белгілеңіз.
- 2 Пішім мәзірінен тиісті команданы таңдаңыз.
- 3 «Шекаралар мен құю» сұхбат терезесі ашылады (әдетте «Шекара» қосымшасы белсенді болады).
- 4 Сызық түрін, түсін және шекаралардың орналасуын таңдаңыз да, OK батырмасын басыңыз.
Сарамандық жұмыс
Орындау қадамдары
- 1 Оқушыларды топқа бөлу.
- 2 Жекелеген тапсырма беру.
- 3 MS Word мәтіндік процессорын ашу.
- 4 Мәтінді теріп, бетті рәсімдеу.
Нәтиже
Оқушылар абзац параметрлерін орнатуды, беттің өрістерін таңдауды, қағаз өлшемі мен бағдарлауын баптауды, сондай-ақ бет нөмірлері мен колонтитулдарды қосуды тәжірибе жүзінде орындайды.
Ескерту
Параметрлерді өзгерткеннен кейін баспаға жібермес бұрын алдын ала қарау (Print Preview) арқылы нәтижені тексеру ұсынылады.
Сабақты бекіту (сұрақтар)
- 1 Бет өрістерін рәсімдеу әдістерін сипаттаңыз.
- 2 Бет нөмірлерін қалай қоюға болады?
- 3 Колонтитулдар деген не? Онда қандай ақпарат болуы мүмкін?
- 4 Абзацты форматтау қалай орындалады?
- 5 Абзац, жол, сөз қалай белгіленеді?
- 6 Мәтінді туралаудың қандай түрлерін білесіз?
- 7 Абзацараралық және жоларалық интервалдар қалай қойылады?