Математикадан ештеңе ұқпасаңыз да, мектепте бұл сабақты ұнатпаған болсаңыз да, өзіңізді таза гуманитар санасаңыз да
Математикадан ештеңе түсінбесеңіз де, мектепте бұл пәнді ұнатпаған болсаңыз да, өзіңізді нағыз гуманитар санасаңыз да — қандай жағдай болмасын, төмендегі деректер сізге қызық болары анық.
1) Ұйқы «формуламен» есептелген күн
Ағылшын математигі Абрахам де Муавр қартайған шағында ұйқысының ұзақтығы күн сайын 15 минутқа ұзарғанын байқаған. Ол бұл үрдісті арифметикалық прогрессия ретінде есептеп, 1754 жылдың 27 қарашасында ұйқысы 24 сағатқа созылатынын болжаған. Дәл сол күні ол қайтыс болған.
2) Қосу белгісінің орнына — басқа таңба
Діншіл еврейлер христиандық символикалардан және жалпы крестке ұқсас белгілерден аулақ жүргенді жөн санайды. Мысалы, Израильдегі кейбір мектептерде оқушылар қосу белгісінің орнына төңкерілген «t» әрпіне ұқсас таңбаны қолданады.
3) Еуроның шынайылығын нөмір арқылы тексеру
Еуро купюрасының түпнұсқалығын оның әріптік сериялық нөмірі мен 11 саны арқылы тексеруге болады: әріпті әліпбидегі реттік нөміріне ауыстырып, шыққан санды қалған 11 таңбамен қосасыз. Кейін шыққан нәтижені бір таңбалы сан қалғанша қайта-қайта қосып отырасыз. Егер соңғы нәтиже 8-ге тең болса, онда купюра жалған делінеді.
Тағы бір қызық белгі
Кей нұсқаларда әріп пен саннан құралған комбинация купюраның нақты қай елде басылғанын көрсетеді. Мысалы, X2 нәтижесі — купюраның Германияда басылып шығарылғанын білдіреді.
4) Нобель және математика: аңыз бен шындық
Альфред Нобель өз жүлделерінің қатарына математиканы қоспағанының себебі — әйелі математикпен опасыздық жасаған деген сыбыс бар. Алайда Нобель ешқашан үйленбеген.
Нобельдің математикаға жүлде тағайындамауының нақты себебі әлі де белгісіз, бірақ бірнеше болжам айтылады. Мысалы, сол кезеңде Швеция королінің математикадағы жетістіктер үшін берілетін жеке сыйлығы болған. Тағы бір болжам бойынша, Нобель математикаға «адамзатқа тікелей пайдалы өнертабыс әкелмейді» деп қараған болуы мүмкін.
5) Рело үшбұрышы және шаршы тесік бұрғылау
Рело үшбұрышы — бірдей үш шеңбердің қиылысу аймағымен шектелген жазық фигура. Осы пішіннің негізінде жасалған бұрғы шаршы саңылауларды бұрғылауға мүмкіндік береді (шамамен 2% дәлсіздікпен).
6) Нөл бүтін сан ба?
Орыс математикалық әдебиетінде нөл кейде бүтін сан ретінде қарастырылмайды, ал батыс дәстүрінде, керісінше, ол бүтін сандар жиынына кіреді.
7) Кешігу ғылыми жаңалыққа айналған сәт
Америкалық математик Джордж Данциг университетте аспирант болып жүргенде сабаққа кешігіп келген. Тақтада жазылған теңдеулерді үй тапсырмасы деп ойлап, дәптеріне көшіріп алады. Оған бұл есептер әдеттегі тапсырмалардан қиындау көрінгенімен, ақырында екеуін де шығарады. Кейін белгілі болғандай, ол көптеген ғалымдар ұзақ уақыт шеше алмаған екі есептің жауабын тапқан.
8) Рулеткадағы сандардың қосындысы
Ойынханадағы рулеткадағы барлық сандардың қосындысы «шайтанның саны» деп аталатын 666-ға тең.
9) Ковалевскаяның «түсқағазы» — лекция дәптері
Софья Ковалевская математикамен балалық шағында танысады. Оның бөлмесіне түсқағаз жетіспегендіктен, қабырғалары Остроградскийдің дифференциалдық және интегралдық есептеулер туралы лекция жазбаларының парақтарымен жапсырылған екен.
10) Пи саны туралы қабылданбай қалған «заң»
АҚШ-тың Индиана штатында 1897 жылы Пи саны нақты 3,2-ге тең деп заң жүзінде бекітуді көздеген билль ұсынылған. Алайда университет профессоры дер кезінде араласып, құжаттың заң ретінде қабылдануына жол бермеген.
Дереккөз
Көрсетілмеген.