Әрбір сабақ мұғалімнің шығармашылық жұмысы
«Тілден артық қазына жоқ, тілден артық қасиет жоқ» — бұл ой мемлекеттік тілдің қоғам өміріндегі орны мен жауапкершілігін айқын көрсетеді. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі — қазақ тілі. Ел болашағының қазақ тілінде екені туралы айтылған тұжырымдар Қазақстанның ұзақмерзімді даму бағытымен, соның ішінде «Қазақстан – 2030» стратегиясының рухымен үндеседі.
Джон Кеннедидің «Ел мен үшін не істей алады деп сұрамаңыз, ел үшін өзім не істей аламын деп сұраңыз» деген сөзі азаматтық ұстанымды айқындайды. Бұл — әр адамның қоғамға қосатын үлесін ойлануға шақыратын терең мағыналы үндеу.
Мемлекеттік тіл және тұлға қалыптастыру
Біз еліміздің еңсесі биік, ұлттық мәртебесі берік, халқы қиындықсыз өмір сүргенін қалаймыз. Ол үшін жас ұрпаққа сапалы білім мен саналы тәрбие беру — басты міндет. Ең алдымен, өзге тілден бұрын ана тілін терең меңгерген, елін, дінін, салт-дәстүрін құрметтейтін тұлға қалыптастыру қажет.
Мемлекеттік тілді үйрену, үйрету және дамыту — баршамызға ортақ міндет әрі әр азаматтың парызы. Бұл мақсатқа жету тек пәндік біліммен шектелмейді: тіл — мәдениет, тарих, құндылық, бірегейлік.
Мұғалім шеберлігі және заманауи талап
Жүсіпбек Аймауытовтың «Сабақ беру — үйреншікті жай ғана шеберлік емес, ол жаңадан жаңаны табатын өнер» деген сөзі бүгінгі ұстазға қойылатын талаптың өзегін ашады. Қазіргі мұғалімнен кәсіби құзыреттілік, бәсекеге қабілеттілік, үздіксіз ізденіс және нәтижеге бағытталған жұмыс күтіледі.
Әр заманның өз талабы бар. Заман ағымынан қалмай, ілгері жүру — ұстаздық миссияның бір бөлігі. Соңғы жылдары «өмір сапасы», «білім сапасы», «әлеуметтік табыс» ұғымдары жиі айтылады. Білім беру сапасы — қоғамдағы білім беру үдерісінің жағдайы мен нәтижесін, сондай-ақ жеке тұлғаның қалыптасуы мен даму әлеуетін сипаттайтын әлеуметтік категория.
Білім берудің ұлттық үлгісі: тұлғаға бағдар
Қазіргі кезеңде Қазақстанда білім берудің ұлттық үлгісі қалыптасуда. Жаңа парадигма баланың тек білім, білік, дағдысын емес, ең алдымен тұлғалық дамуын алдыңғы орынға қояды.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында білім беру жүйесінің басты міндеті ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарға сүйене отырып, жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға қажетті жағдай жасау; жаңа технологияларды енгізу; білім беруді ақпараттандыру және жаһандық коммуникациялық желілерге шығу екені көрсетілген.
Қазіргі мектепке қажет педагог бейнесі
- Инновациялық технологияны меңгерген, әдіс-тәсілдерді орынды қолдана алатын маман.
- Психологиялық-педагогикалық жұмыста қалыптасқан, оқушының ерекшелігін ескеретін ұстаз.
- Ескі сүрлеуден арылып, тәжірибе арқылы өз жолын қалыптастыратын шығармашыл зерттеуші.
Қазақ тілін оқыту: қызығушылық пен сапаға апаратын жол
Қазақ тілін оқыту — қиын да қызықты жұмыс. Оқушылардың білімге қызығушылығын арттыру және білім сапасын көтеру үшін мұғалім оқытудың тиімді технологияларын таңдап, оны сыныптың деңгейіне сай бейімдеуі қажет. Педагогикалық әдебиеттерде ондаған оқыту технологияларының қолданылып жүргені белгілі; маңыздысы — соларды мақсатқа сай, орнымен қолдана білу.
Мұғалім өзіне қоятын сұрақтар
- Оқушыларымның білім сапасын арттыру үшін нақты не істей аламын?
- Қолданған әдіс-тәсілдерім оқу нәтижесіне шын мәнінде әсер етіп жүр ме?
- Ескі тәжірибені сақтай отырып, жаңаны тиімді енгізе аламын ба?
Оқу-тәрбие үдерісін сапалы ұйымдастыру үшін әдіс-тәсілдің тиімдісін таңдау маңызды. Бұл жерде оқушылардың жеке ерекшелігі, дайындық деңгейі, қызығушылығы мен қажеттілігі ескерілуі керек. Баланы жеке тұлға ретінде өздігінен дамуға жетелеу — бүгінгі білім беру талаптарының өзегі.
Өздігінен жұмыс және сабақтың шығармашылық табиғаты
Жаңа білім беру парадигмасы оқушының білім алу арқылы өз бетінше дамуын алға шығарады. Бұл мақсатқа жетуде өздігінен орындалатын жұмыстардың орны ерекше. Әр сабақ — мұғалімнің шығармашылық еңбегі, сондықтан сабақты оқушы жадында қалатындай түрлендіріп отыру қажет.
Ғылым мен техниканың дамыған дәуірінде оқушылардың білімін тереңдету, ғылыми тұрғыда дамыту, өз бетімен жұмыс істеуге дағдыландыру, ойлау қабілетін жетілдіру, сөйлеу шеберлігін арттыру және ақпараттық құралдарды іздеп, тиімді пайдалану — ұстаз шеберлігінің айқын көрсеткіші.
Ұстаным
Бүгінгі сабақ — кешегіден өзгеше, ал ертеңгі сабақ — бүгінгіден жақсы болуы тиіс.
Сабақты өмірмен байланыстыру оқушының қызығушылығын күшейтеді және білімді қолдануға үйретеді.
Белсенді оқу: оқушының оқу ептілігін дамыту
Сабақ құрылымын жоспарлағанда назарды «мен қалай түсіндіремін?» дегеннен гөрі, «оқушы қалай оқиды?» деген сұраққа аудару маңызды. Әр сабақта оқушылардың белсенді қатысуын қамтамасыз ету: өз болжамын айту, сұрақ құрастыру, бір-біріне кеңес беру, өз мақсатын белгілеу, нәтижесін қадағалау, идеямен эксперимент жасау — мұның бәрі оқу ептілігін қалыптастырады.
Қателесу — оқудың ажырамас бөлігі екенін түсінген оқушы тәуекелге бара алады, ізденеді, өзін реттейді. Уақыт өте мұғалімнің бағыттауы біртіндеп азайған сайын оқушының дербестігі артып, білім сапасы да жақсара түседі.
XXI ғасыр дағдыларына басымдық
- Тез тіл табыса білу
- Креативтілік
- Аналитикалық ойлау
- Жинақылық пен дәлдік
Қорытынды
Оқытудың әдіс-тәсілдерін шебер пайдалану арқылы есте сақтау қабілетін күшейтіп, оқушыны шығармашылыққа баулуға болады. Мұғалім жаңа әдістерді қолданғанда сыныпта ынтымақтастық орнатып, ізденіс арқылы жаңаны ашуға жағдай жасап, логикалық ойлауды тиімді іске қосса — еңбектің нәтижесі көрінеді.
Демек, мемлекеттік тілдің мәртебесін білім арқылы нығайту — әр сабақтан басталатын жүйелі жұмыс. Ал сол жұмыстың жүрегі — үздіксіз ізденетін, жаңашылдықты тәжірибемен ұштастыратын ұстаз еңбегі.