Қазақ хрестоматиясы мазмұнымен таныстыру
Сабақ жоспары
Ыбырай Алтынсарин және «Қазақ хрестоматиясы»
Бұл сабақта оқушылар Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен ағартушылық қызметін жүйелі қайталап, «Қазақ хрестоматиясы» мазмұнымен танысады. Оқу әрекеті ойын элементтері арқылы ұйымдастырылып, тіл мәдениеті мен талдау дағдылары дамытылады.
Көрнекілік
- Интерактивті тақта
- Шығармалар жинағы
Сабақ форматы
- Түрі: іскерлік ойын сабағы
- Типі: жаңа сабақты меңгерту
- Әдіс-тәсілдер: мәнерлеп оқу, түсіндіру, талдау, сұрақ-жауап
- Пәнаралық байланыс: тарих, география
Сабақтың мақсаты
Мақсаттар үш бағытта айқындалып, оқушының білімін тереңдету мен тұлғалық қасиеттерін дамытуға бағытталады.
Білімділік
Ы. Алтынсариннің өмірі, шығармашылығы және ағартушылық қызметі туралы білімді тереңдету. «Қазақ хрестоматиясының» мазмұнымен таныстыру.
Дамытушылық
Ауызша және жазбаша тіл мәдениетін қалыптастыру, мәтін мазмұнын аша білу және талдау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік
Әдебиетке және Ыбырай шығармашылығына сүйіспеншілікті ояту, еңбексүйгіштікке, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, сыныптың жұмысқа дайындығын тексеру.
II. Мақсат-міндеттерді нақтылау
Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелер түсіндіріледі: мәтінмен жұмыс, талдау, сұрақ-жауап және ойын арқылы бекіту.
III. Жаңа сабақ
Кіріспе (мәнерлеп оқу)
Оқысаңдар, балалар,
Шамнан шырақ жағылар.
Тілегенің алдыңнан
Іздемей-ақ табылар.
Кел, балалар, оқылық,
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық.
Осы өлең жолдарын айтқан «Дала қоңырауы» кім? Оқушылар Ы. Алтынсарин туралы білетіндерін еске түсіреді (топтастыру әдісі).
Өмір жолына шолу (хронологиялық кесте)
| Жыл | Маңызды оқиғалар |
|---|---|
| 1841 | Қостанай облысы, Затобол ауданында дүниеге келді. |
| 1850 | Орынбордағы жетіжылдық орыс-қазақ мектебіне оқуға түсті. |
| 1859 | Орынбордағы Шекаралық комиссияда тілмаш болды. |
| 1860 | Торғай мектебінде мұғалім болды. |
| 1864 | Торғайда мектеп ашты. |
| 1876–1879 | «Қазақ хрестоматиясы» Орынборда басылып шықты. |
| 1879 | Торғай облысы мектептеріне инспектор болып тағайындалды. |
| 1879–1883 | Торғай, Ырғыз, Тройцк, Ақтөбе қалаларында төрт мектептің ашылуына ықпал етті. |
| 1881 | Орск қаласында тұңғыш мұғалімдер мектебі ашылды. |
| 1883 | Торғайда қолөнер мектебі ашылды. |
| 1883 | «Мұсылмандық тұтқасы» оқу құралын жазды. |
| 1887 | Ырғызда тұңғыш қыздар мектебі ашылды. |
| 1887 | Қостанай уезінде мектептер ашып, жанынан 25 орындық интернат салдырды. |
| 1889 | Ауыр науқастан қайтыс болды. |
Ескерту: Кей жылдар бірнеше дерекпен қабаттасып берілгендіктен, кесте оқу мақсатына сай ықшамдалып берілді.
Бекіту: «Даналық ағашы» ойыны
Оқушылардың түсінігін тексеру үшін оқыта-үйрету ойыны ұйымдастырылады.
- Оқушылар арасынан бір жүргізуші сайланады.
- Жүргізушінің қолында қорап немесе сандықша болады.
- Оқушылар тақырып бойынша күрделі сұрақтар құрастырып, жүргізушіге тапсырады.
- Содан кейін оқушылар кез келген сұрақты алып, дауыстап оқиды және толық жауап беруге тырысады.
- Қойылған сұрақ пен берілген жауап бағаланады.
Қорытынды: «Эстафета» тапсырмасы
Ы. Алтынсарин шығармашылығының ерекшеліктері бойынша оқып-білгендері топтық «Эстафета» ойыны арқылы тексеріледі.
Өткізу тәртібі
- Оқушылар 3 топқа бөлінеді.
- Әр топқа тапсырма жазылған парақ таратылады.
- Белгі бойынша шектеулі уақыт ішінде әр оқушы қайталамай, есінде қалған мәлімет, ұғым, оқиға, мерзімді жазады.
- Парақтар топ ішінде бір-біріне кезекпен жылжытылып отырады.
Бағалау өлшемдері
- Мәліметтің көптігі
- Жауаптың толықтығы мен нақтылығы
- Мерзімдердің дәлдігі
- Топтық жұмысқа үлес қосуы
Рефлексия сұрақтары
Нені білемін?
Сабаққа дейінгі білімім мен түсінігім.
Нені білдім?
Сабақта алған жаңа мәліметтер.
Нені білгім келеді?
Алдағы ізденіске сұрақтар мен қызығушылық.
Үй тапсырмасы
- Ы. Алтынсариннің шығармашылығы туралы қосымша мәлімет жинау.
- «Қазақ хрестоматиясынан» бір өлеңді жаттау.
Қорытынды рефлексия
Ы. Алтынсарин шығармаларындағы негізгі идеяларды қандай мақал-мәтелдер арқылы жеткізер едіңдер? Өз жауабыңды 2–3 мақал-мәтелмен негіздеп жаз.
Оқушылардың білімін бағалау
Бағалау сабақ барысында жинақталған жауаптар, ойын тапсырмаларындағы белсенділік және мерзімдер мен деректердің дәлдігі арқылы жүргізіледі.