Күрделі етістікті тап
Мұғалім: Дамира Избасарова
Тақырыбы: Сөз таптарын қайталау
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
- Сөз таптары туралы білімді нығайту және ұғымды жетілдіру.
- Сөздерге дұрыс сұрақ қою арқылы сөз таптарын шатастырмай ажыратуға үйрету.
- Қатесіз әрі көркем жазуға дағдыландыру.
Дамытушылық
- Сурет, сұрақ-жауап арқылы сөздік қорды және тіл байлығын дамыту.
- Шығармашылық тапсырмалар арқылы ойлау қабілетін жетілдіру.
Тәрбиелік
- Сөзге сұрақ қоя білуге және нақты жауап беруге тәрбиелеу.
- Тазалықты сақтауға, жауапкершілікке, ұжыммен жұмыс істеуге баулу.
Әдіс-тәсілдер және көрнекіліктер
Әдіс-тәсілдер
Көрнекіліктер
- Сөз таптарының ережелері
- Суреттер
- Сөзжұмбақ
- Венн диаграммасы
- Үлестірмелі материалдар
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі (қызығушылықты ояту)
Ширату өлеңі
Орнымыздан тұрайық,
Мойнымызды бұрайық.
Амандасып алайық:
Амансыз ба, достарым,
Амансыз ба, мұғалім?
Білгір қазақ баласы —
Сәлем сөздің анасы.
Топқа бөлу
Оқушыларды түстер арқылы топтарға бөлу.
II. Мағынаны тану
Сөзжұмбақ шешу арқылы өткен сабақты қайталау және үй тапсырмасын тексеру. Тірек ұғым: сан есім.
III. Көркем жазу минуты
Бағдарлау өлеңі
Дәптерімізді ашайық,
Қолға қалам алайық.
Салақтықтан қашайық,
Көркем етіп жазайық.
Жазылым үлгісі
Тоғыз, тоқсан, төрт, тоғыз жүз тоқсан төрт.
Мақсат: дұрыс жазу, тыныс белгілерін сақтау, ұқыптылық.
IV. Ой қозғау
- Допты көрсетіп, сұрақтар қою арқылы сөз таптарын анықтау.
- Әр топқа бір сөз табының атауын беру.
- «Бәйге» ойыны: әр топ өз атауын қорғап, ережелерді еске түсіріп айтады.
- Жауаптар ұпай санына қарай бағаланады.
V. Оқулықпен жұмыс
1-жаттығу
Жақшадағы сөздерге тиісті тәуелдік жалғауын жалғап, алдындағы сөзбен байланыстырып жазу.
Негізгі ұғым: зат есімнің тәуелденуі
Зат есімнің тәуелденуі — заттың біреуге тән екенін білдіруі. Зат есім үш жақта, жекеше және көпше түрде тәуелденеді.
Тәуелдік жалғаулары: -м, -ң, -і, -сы, -сі, -ің, -ың, -іңіз, -ыңыз.
2-жаттығу
Ребусты шешіп, шыққан сөзді жекеше және көпше түрде тәуелдеп жазу.
VI. Сергіту сәті
«Сен маған, мен саған» ойыны
Мұғалім мақал-мәтелдің басын айтады, оқушылар жалғастырады.
Қимыл-қозғалыс нұсқауы
1, 2, 3 — қарлығаш болып ұш!
4, 5, 6 — қарлығаш болып шалқы!
7, 8, 9, 10 — қарлығаш болып қон!
4-жаттығу
Өлеңді оқып, туынды етістіктерді табу, сөз құрамына талдау жасау және олардың қай сөз табынан жасалғанын айту.
Мысал: бұзаулады ← бұзау (зат есім)
VII. Ой толғау
«Сандар сөйлейді» ойыны: 1, 9, 1991, 2017 сандарының маңызды оқиғалармен байланысын талқылау. Әр топ өз ойын ортаға салады.
VIII. «Сәйкестендір!» ойыны
5-жаттығу
Зат есімді етістікпен сәйкестендіріп, сөйлем құрау. Сөйлемнің түрін анықтау және етістіктің сөйлемдегі қызметін айту.
Нәтиже: жалаң сөйлем.
6-жаттығу
Негізгі сын есімдерге берілген жұрнақтардың тиістісін жалғап, сөйлемдер құрау. Жұрнақ жалғанғанда сын есімнің мағынасы қалай өзгеретінін байқау.
IX. Сабақты бекіту (тест)
-
1. Заттың атын білдіретін сөз табы қалай аталады?
A) Сын есім Ә) Сан есім Б) Етістік В) Зат есім
-
2. Мына сөздер қай сөз табына жатады: бес, жеті, отыз төрт
A) Сын есім Ә) Сан есім Б) Етістік В) Зат есім
-
3. Заттың қимылын білдіретін сөз табы қалай аталады?
A) Сын есім Ә) Сан есім Б) Етістік В) Зат есім
-
4. Мына сөздер қай сөз табына жатады: қара, қоңыр, таза, ұқыпты
A) Сын есім Ә) Сан есім Б) Етістік В) Зат есім
-
5. «Дәптер» сөзіне қандай көптік жалғауы жалғанады?
A) –лар Ә) –лер Б) –дар В) –тер
-
6. Жалқы есімді тап.
A) сырға Ә) асық Б) Ақтөбе В) қалам
-
7. Жалпы есімді тап.
A) Қазақстан Ә) қасық Б) Ақтөс В) Елек
-
8. Күрделі етістікті тап.
A) ойнады Ә) жазды Б) келді В) бара жатыр
-
9. Заттың ретін білдіретін сан есімді тап.
A) он Ә) жиырма екі Б) екінші В) бес жүз
-
10. Дұрыс байланысқан сан есім мен зат есімді көрсет.
A) үшеу терезе Ә) екі түйе Б) қақпаға алтыншы В) алтау дәптер
Өзін-өзі бағалау шкаласы
- 10–9 балл — «5»
- 8–6 балл — «4»
- 5–3 балл — «3»
- 2–0 балл — «2»
X. Сабақты қорытындылау
Әр топ «топтастыру» стратегиясы бойынша сөз таптары туралы білетіндерін жинақтап, қорытынды жасайды.
XI. Үй тапсырмасы
8-жаттығу.
XII. Бағалау
Топтар алған фигураларына байланысты бағаланады. Жеке оқушылардың жұмысы да ескеріледі.
Қоштасу
Орнымыздан тұрайық,
Шеңберді біз құрайық.
Көріскенше күн жақсы,
Сау-саламат болайық.