Қазақша рефераттар

Қыс туралы өлең оқып бер

Сабақ жоспары

М. Дулатов. «Қыс»

Бұл сабақта оқушылар қыс мезгілінің табиғаттағы өзгерістерін, адамдар еңбегін және жануарлар тіршілігін Міржақып Дулатовтың «Қыс» мәтіні арқылы зерделейді. Негізгі мақсат — мәтінді мәнерлеп оқу, мазмұнын талдау және табиғатты аялау құндылығын бекіту.

Сабақтың тақырыбы

М. Дулатов. «Қыс»

Көрнекіліктер

  • Жыл мезгілдерінің суреттері, слайд
  • Сергіту сәтіне материал, сөзжұмбақ, сызба
  • Интерактивті тақта

Сабақтың мақсаттары

Үш бағыт: білімдік, дамытушылық, тәрбиелік.

  1. 1) Білімдік

    Оқушыларды жаңа тарау тақырыбымен таныстыру; Міржақып Дулатовтың өмірі мен еңбектері туралы қысқаша мәлімет беру; мәтінді мәнерлеп, дұрыс оқуға үйрету.

  2. 2) Дамытушылық

    Жыл мезгілдерін ажырату дағдысын жетілдіру; табиғаттағы өзгерістер мен адамдардың қыстағы еңбегі туралы әңгімелеу арқылы таным белсенділігін арттыру; ой-өріс пен есте сақтауды дамыту.

  3. 3) Тәрбиелік

    Табиғатты аялауға, қорғауға, құрметтеуге тәрбиелеу; жауапкершілік пен байқағыштықты қалыптастыру.

Әдіс-тәсілдер

Әңгімелеу Түсіндіру Тізбектей оқу Сұрақ-жауап Ойын

Сабақ құрылымы

  • Ұйымдастыру және психологиялық дайындық
  • Өткенді пысықтау (тест сұрақтары)
  • Жаңа сабақ (сөзжұмбақ, мәтінмен жұмыс)
  • Сергіту, шығармашылық тапсырмалар
  • Қорытынды, бағалау, үй тапсырмасы

I. Ұйымдастыру

Психологиялық дайындық

Қимылмен көрсету арқылы бірлескен көңіл күй орнату.

Қуанамын мен де,
Қуанасың сен де,
Қуанайық елге,
Шуақ шашқан жерге —
Бәріміз де бірге.

Бүгінгі сабақ ерекше өтеді, себебі сыныбымызға қонақтар келіп отыр. Алдымен «Неткен сұлу, неткен көркем — осы менің туған өлкем» бөлімінде өтілген тақырыптарды пысықтаймыз.

II. Өткенді пысықтау

Оқушылар ұяшықтағы сұрақтарға нақты және дұрыс жауап береді. Мақсат — бұрынғы білімді белсендіру және жаңа сабаққа көпір құру.

Тексеру сұрақтары (10 тапсырма)

Әр сұрақта бір дұрыс жауап таңдалады.

  1. «Ыстық қой, шіркін, туған жер!» деген сөздер кімнің шығармасында келтірілген?

    • А) М. Мақатаев
    • Б) Ж. Смақов
    • Ә) Ж. Аймауытов
    • В) С. Жүнісов

  2. «Қоңырсыған сүт, қайнатқан қаймақ иісі, түтіннің иісі» деген жолдар кездесетін мәтінді ата.

    • А) М. Мақатаев. «Отан туралы»
    • Б) Ж. Аймауытов. «Қартқожаның туған жері»
    • Ә) Ж. Смақов. «Отан»
    • В) Ө. Тұрманжанов. «Туған өлкем»

  3. Ж. Смақовтың өлеңі қалай аяқталады: «Өйткені ол Отан — ...»

    • А) Ұлы Отан
    • Б) Сол Отан
    • Ә) Жан Отан
    • В) Бұл Отан

  4. С. Жүнісовтың «Кімнің мекені жақсы?» мәтінін еске түсір. Өзі тар, өзі қараңғы, өзі қауіпсіз — ненің мекені?

    • А) Құмырсқаның
    • Б) Тышқанның
    • Ә) Құрбақаның
    • В) Жауынқұрттың

  5. С. Жүнісовтың «Кімнің мекені жақсы?» мәтінін еске түсір. Өзі жайлы, өзі биік, өзі жұмсақ — ненің мекені?

    • А) Құрбақаның
    • Б) Көкқұтанның
    • Ә) Құмырсқаның
    • В) Тышқанның

  6. С. Жүнісовтың «Кімнің мекені жақсы?» мәтінін еске түсір. Өзі салқын, өзі дымқыл, өзі көлеңке — ненің мекені?

    • А) Көкқұтанның
    • Б) Тышқанның
    • Ә) Құмырсқаның
    • В) Құрбақаның

  7. Бөлімдегі М. Мақатаевтың өлеңі қалай аяқталады? «Отан, Отан, бәрінен биік екен, мен оны мәңгілікке ...»

    • А) Ұнатамын
    • Б) Сүйіп өтем
    • Ә) Мақтан етемін
    • В) Жырлап өтем

  8. «Ағынды өзен, асқар тау, қасиетті тіл» кімнің өлеңінен алынған көркем сөздер?

    • А) М. Мақатаев
    • Б) Ө. Тұрманжанов
    • Ә) Ж. Смақов
    • В) К. Ахметова

  9. Астанаға жыр арнаған ақынды ата.

    • А) М. Мақатаев
    • Б) К. Ахметова
    • Ә) Ж. Смақов
    • В) Ө. Тұрманжанов

  10. Ө. Тұрманжановтың өлеңі қалай аяқталады: «Неткен сұлу, неткен көркем, ...»

    • А) Көгінде күн нұрын төккен
    • Б) Жерінде гүл жұпар сепкен
    • Ә) Ел еркіндей бақыт тапқан
    • В) Осы менің туған өлкем

III. Жаңа сабақ

Сөзжұмбақ арқылы тақырып ашу

Оқушылар жұмбақтардың жауабы арқылы жаңа тақырыпқа шығады. Дұрыс жауаптарды дауысты дыбыстарды созыңқырап, анық айту арқылы оқиды.

  1. 1) Қыста ғана болады, ұстасаң қолың тоңады.

    Жауабы: қар

  2. 2) Есіктен кіреді еңкейіп, төрге шығады қампайып.

    Жауабы: аяз

  3. 3) Отқа жанбас, суға батпас.

    Жауабы: мұз

Дыбыстық жаттығу

Мұ-ұз Қа-а-р А-а-я-з

Бұл сөздер қандай мезгілді елестетеді? Дұрыс жауап: қыс мезгілі.

Автормен таныстыру

Міржақып Дулатов (1885–1935) — Қостанай өңірінде туған ақын, жазушы, қоғам қайраткері. «Оян, қазақ!» кітабының авторы.

Әкесі Дулат — ер-тұрман жасап, етік, мәсі тіккен, ісмерлігімен танылған шебер адам. Анасы Дәмеш — ойын-тойдың көркі болған, ән салатын өнерлі жан.

Міржақып алғаш ауыл молдасынан хат танып, кейін 1897–1902 жылдары ауыл мектебінде Мұқан мұғалімнен дәріс алады. Бұл білім ордасы оның азамат ретінде қалыптасуына ерекше ықпал етеді.

Ол анасынан екі жасында, әкесінен он екі жасында айырылып, ағасы Асқардың қолында тәрбиеленеді. Асқар інісінің оқуын жалғастырып, білім алуына барынша жағдай жасайды.

Мағынаны тану: мәтінмен жұмыс

Оқу, белгілеу, талдау, қорытындылау кезеңдері.

  1. 1) Оқу

    Оқушылар мәтінді іштей оқиды, кейін тізбектей дауыстап оқиды.

  2. 2) «Түртіп алу» стратегиясы

    Маңызды сөздер мен сөйлемдердің астын сызып, негізгі ойды бөліп көрсету.

  3. 3) Талдау

    • Мәтін неше бөліктен тұрады? 5 бөлік.
    • Әр бөлік қалай жазылған? Азат жолдан.

    Бөлім атаулары

    1. Қысқы табиғат
    2. Үй жануарлары
    3. Адамдардың қамдануы
    4. Жылқышы
    5. Ертеңгі аяз

Сұрақ-жауап

  1. 1) Қыс мезгілі туралы мәтінде не делінген?
  2. 2) Қыс мезгілі жануарларға қалай әсер етеді?
  3. 3) Мәтінге сүйеніп, жылқышының еңбегі туралы әңгімеле.

Жаңа сөздер

Бапсыз
жайсыз
Бек қиын
өте қиын
Жалтаң аяз
үскірік, суық аяз
Қарыған
үсірген, үсіткен

Сергіту сәті

Интерактивті тақтаның көмегімен «Шырша биін» билеп, сергіту жаттығулары жасалады.

Шығармашылық жұмыс: «Қызықты қыс елі»

Оқушылар үш топқа бөлініп, қыс мезгіліне қатысты ойларын шығармашылық түрде жеткізеді.

1-топ

Қыс мезгіліндегі тіршілік туралы шағын әңгіме жазу.

2-топ

Берілген ұйқас бойынша өлең құрастыру:

........ балалар, ........ тебейік.

..... жауып тұр, ........ көрейік.

3-топ

Венн диаграммасы арқылы қыс пен күз мезгілдерін салыстыру.

Қорытынды: «Аққала» ойыны

Ойынның мақсаты — сұрақтарға жауап беру арқылы «бұзылған аққаланы» қайта құрастыру. Әр бөлшекте тапсырма бар.

  1. 1) Қалпағы

    Жыл мезгілдерін ата. Қазір қай мезгіл?

  2. 2) Басы

    М. Дулатов кім?

  3. 3) Денесі

    Қысқы ойындарды ата.

  4. 4) Қолдары

    Қыс туралы өлең оқып бер.

  5. 5) Қосымша тапсырма

    Қысқы еңбек түрлерін ата.

Бағалау

Оқушылардың белсенділігі, мәнерлеп оқуы, мәтінді түсінуі және топтық жұмысқа қатысуы бағаланады. Жетістіктері мадақталады.

Үй тапсырмасы

  • Мәтінді оқып, мазмұнын айту.
  • Оқулық: 89–90-беттер.