Қыл арқан
Сабақтың мақсаты мен бағыты
Білімділік
Теңдеуді және оны шешу тәсілдерін есеп шығару барысында бекіту, қолдану дағдысын қалыптастыру.
Дамытушылық
Логикалық ойлауды, есептеуді, танымдық қабілетті, зейін мен есте сақтауды дамыту; өз бетінше жұмыс істеуге үйрету.
Тәрбиелік
Ынтымақтастыққа, еңбекті құрметтеуге, шапшаңдыққа, ұқыптылыққа, тапқырлыққа және қырағылыққа тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер, көрнекілік, пәнаралық байланыс
- Әдісі
- Ойландыру, ой шақыру, сұрақ–жауап
- Көрнекілігі
- Интерактивті тақта, карточкалар
- Пәнаралық байланыс
- Ана тілі
Психологиялық дайындық
Ғылымның сырын ұғына,
Шығыңдар білім шыңына.
Ұқыптылық пен зеректік
Жеткізеді біздерді
Математика сырына.
Сабақтың құрылымы
-
1
«Бәйге»
Өткен тақырыптарды шапшаң қайталау.
-
2
«Жұмыла көтерген жүк жеңіл»
Оқулықпен жұмыс, теңдеулерді шығару және тексеру.
-
3
«Мен саған — сен маған»
Баспалдақ ойыны, тез есептеу.
-
4
«Еңбек түбі — береке»
Мәтінді есептер арқылы мағынаны ашу.
-
5
«Бойы сергектің, ойы да сергек»
Қалдықпен бөлу, тексеру алгоритмі.
-
6
Ой толғаныс
Жаңа білімді қорытуға бағытталған талқылау.
-
7
Қорытынды
Нәтижені жинақтау, басты ұғымдарды қайталау.
-
8
Бағалау
Дұрыс жауаптарға ұлттық қолөнер бұйымдарын тарату арқылы ынталандыру.
Өткенді қайталау: «Бәйге» сұрақтары
Қысқа сұрақтар арқылы негізгі формулаларды және «теңдеу» ұғымын еске түсіреміз.
Сұрақ–жауап
- 1.Қарама-қарсы қабырғалары тең геометриялық фигура қалай аталады? Тіктөртбұрыш.
- 2.Ауданды қалай табамыз? S = a · b.
- 3.Көлемді қалай табамыз? V = a · b · h.
- 4.Фигураның периметрін қалай табамыз? Барлық қабырғаларын қосамыз.
- 5.Жылдамдықты қалай табамыз? v = s : t.
- 6.Теңдеу дегеніміз не? Белгісіз саны бар теңдік.
Жаңа сабақ: теңдеу және оның шешімі
Жұмбақ
Адасқан екі таяқ
Тұрады жоқты сұрап.
Жауабы: x — теңдеу шешуде қолданылатын белгісіз.
Негізгі анықтамалар
- Теңдеуді шешу
- Белгісіз санның мәнін табу.
- Теңдеудің шешімі
- Белгісіз санның (айнымалының) табылған мәні.
Оқулықпен жұмыс (2-кезең): теңдеулерді шығару және тексеру
Әр теңдеу қадамдап шығарылады, соңында орнына қойып тексеріледі.
№1. Мысалдар
1) x + 20 · 8 = 2600
x = 2600 − 160
x = 2440
2) 240 + x = 9400
x = 9160
3) x · (40 : 4) = 12600
x = 12600 : 10
x = 1260
4) (190 − 90) · x = 38600
x = 38600 : 100
x = 386
Тексеру (орнына қою)
2440 + 160 = 2600
2600 = 2600
9400 = 9400
1260 · 10 = 12600
12600 = 12600
100 · 386 = 38600
38600 = 38600
№2. Қосымша теңдеулер
1) 12 + b = 72 : 2
b = 36 − 12
b = 24
2) (x + 20) : 5 = 6
x + 20 = 30
x = 30 − 20
x = 10
3) a : 10 = 960 : 2
a = 480 · 10
a = 4800
4) 2400 : (c − 12) = 10
c − 12 = 240
c = 240 + 12
c = 252
3-кезең: «Мен саған — сен маған» (Баспалдақ ойыны)
Мақсаты — амалдарды ретімен орындап, тез әрі дәл есептеу дағдысын жетілдіру.
---------------- − 20000
------------------------- + (450 : 50)
------------------------------ + 1500
-------------------------------- 674 × 31
------------------------------
4-кезең: «Еңбек түбі — береке» (мәтінді есеп)
Ұғымдар
Басқұр
Киіз үйді әшекейлеуге арналған, уық пен керегенің түйіскен жерін сыртынан бастырып таңатын тоқылған бау түрі.
Қыл арқан
Аттың жалы мен құйрығынан жасалатын арқан. Шірімейді, төзімді әрі қатты болады.
№5 (а) Есеп
Басқұрдың ұзындығы — 3 м. Қыл арқан одан 5 есе ұзын. Қыл арқанның ұзындығын тап.
Шешуі
Жауабы: қыл арқанның ұзындығы 15 м.
Теңдеу арқылы
x = 3 · 5
x = 15
Тексеру: 15 : 5 = 3
№6 (ауызша талдау)
| Баға | Саны | Құны |
|---|---|---|
| ? | 6 | 1800 |
| сол баға | 8 | ? |
1) Бағаны табу
1800 : 6 = 300 (тг)
1 кесенің бағасы — 300 тг.
2) Құнын табу
300 · 8 = 2400 (тг)
8 кесенің құны — 2400 тг.
5-кезең: «Бойы сергектің, ойы да сергек» (қалдықпен бөлу)
Қалдықпен бөлуді орындап, нәтижені тексеру ережесін қолданамыз: бөлінгішті табу үшін бөлгішті бөліндіге көбейтіп, қалдықты қосамыз. Қалдық әрқашан бөлгіштен кіші болуы керек.
№7
Тексеру: 4 · 382 + 1 = 1529