Дулатұлының Шешенің балаларын сүюі өлеңі осы Ана тақырыбына құрылған Ана қандай жан
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Міржақып Дулатұлы туралы мәлімет бере отырып, өлеңнің мағынасын ашу, талдау және түсіндіру.
Дамытушылық
Әдеби тіл нормасын меңгерту, өлеңнен алған әсерді жеткізе білу, логикалық ойлауды қалыптастыру, өздігінен талдай білу.
Тәрбиелік
Анаға деген құрмет пен сүйіспеншілік сезімін арттыру.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Сыныпты 4 топқа бөлу
- Топ атауын қою
- Бағалаушы оқушыларды сайлау
2) Өткенді еске түсіру
Флипчартпен жұмыс
Берілген сөйлемдердегі бос орындарды тиісті сөздермен толықтыр.
3) Жаңа сабақ
Флипчартпен жұмыс
- «Бес арыс» суретінен Мағжанды тауып көрсету
- Неліктен ол «бес арыстың» құрамына кіреді?
- Алаш Орда ұйымына кіру себебі қандай?
Мәтінмен жұмыс (дәйексөздер)
Алыстан Алаш десе аттанамын,
Қазақты қазақ десе мақтанамын.
Болғанда әкем қазақ, шешем қазақ —
Мен неге қазақтықтан сақтанамын?!
Көзіңді аш, оян, қазақ, көтер басты,
Өткізбей қараңғыда бекер жасты.
Жер кетті, дін нашарлап, хал харам боп,
Қазағым, енді жату жарамас-ты.
Осы жолдар арқылы елді оятуға үндеу тастаған — Міржақып Дулатұлы. Демек, бүгінгі сабағымыздың кейіпкері — Алаш Орда ұйымының белді мүшесі, «бес арыстың» бірі М. Дулатұлы.
Флипчарт және видео
«Міржақып Дулатұлы жайлы не білесіңдер?» сұрағына ой қозғау. Видеоүзінді тыңдау.
Міржақып Дулатұлы: хронологиялық деректер
Автор өмірі мен қызмет жолын кезең-кезеңімен жүйелеу — мәтінді тарихи контексте түсінуге мүмкіндік береді.
| Жыл/күн | Оқиға |
|---|---|
| 1885, 25 қараша | Қазіргі Қостанай облысы, Жангелдин ауданындағы Қызбел өңірінде дүниеге келді. |
| 1897–1902 | Торғайдағы екі сыныптық орыс-қазақ мектебінде оқыды. |
| 1905–1907 | Мұғалімдік қызмет атқарып, бала оқытты. |
| 1909 | Қызылжарда тілмаштық қызмет атқарды. |
| 1910 | А. Байтұрсыновпен бірлесіп «Қазақ» газетін шығаруға атсалысты. |
| 1911, маусым | Семейге келгенде тұтқындалып, 19 ай қамауда отырды. |
| 1913–1918 | «Қазақ» газетінде жауапты хатшы қызметін атқарды. |
| 1922 | Алаш қозғалысына қатысқаны үшін қамауға алынып, Орынборға жіберілді, кейін босатылды. |
| 1922–1926 | Орынборда интернат оқытушысы болды; Қызылжар, Семейде сот мекемесінде, Қызылордада баспасөз саласында қызмет атқарды. |
| 1928 | Қамауға алынды. |
| 1930 | Ату жазасына кесіліп, кейін үкім 10 жыл түрме жазасына ауыстырылды. |
| 1935 | Ақтеңіз–Балтық каналы бойындағы Сосновец лагерінде ауыр науқастан қайтыс болды. |
| 1988, 27 қазан | Қазақ КСР прокурорының тексеруі нәтижесінде ақталды. |
| 1992 | Торғай өңірінде өз есімі берілген ауылға сүйегі жерленді. |
Ана тақырыбына кіріспе
Тыңдалым
Нұрлан Өнербаев орындауындағы «Анашым» өлеңінен үзінді тыңдату.
Сұрақ: өлең кімге арналған? Жауап: анаға.
Сабақтың тақырыптық өзегі
Бүгінгі сабақ ана туралы ойды кеңіте отырып, М. Дулатұлының «Шешенің балаларын сүюі» өлеңін түсіну мен талдауға бағытталады.
- «Ана қандай жан?» — топтастыру стратегиясы
- Өлеңді мәнерлеп оқу
- Мағынасын ашу
Өлеңді талдау (I топқа тапсырма)
Құрылысына қарай кешенді талдау
- Авторы
- Міржақып Дулатұлы
- Тақырыбы
- Өлең ананың балаға деген махаббатына арналған.
- Жанр түрі
- Поэзия (өлең). Өлең — белгілі бір өлшеммен құрылған, ырғақ пен ұйқасқа бағынған өрнекті сөз жүйесі.
- Идеясы
- Ананың бар арманы мен өмірінің мәні — баласы, баласының амандығы.
Шығармалары туралы ескерту
Флипчарттағы сызба арқылы М. Дулатұлының шығармалары әртүрлі тақырыпты қамтитыны қорытындыланады.