Қазақша рефераттар

Мақал - мәтелдер отбасы жайлы

Сабақ тақырыбы

Қоғам. Отбасы. Отбасы мүшелері

Бұл материал сабақ жоспары ретінде құрастырылды: отбасының қоғамдағы орны, отбасы мүшелерінің рөлі және сыйластық пен мейірімге негізделген құндылықтар жүйесі қарастырылады.

Аралас сабақ ИАТ Слайд Тест Ауызша сұрақ-жауап

Сабақ мақсаты

1) Отбасының мәнін ұғындыру

Отбасы — неке мен туыстық қатынастарға негізделген адамдар тобы. Ол — қоғамның бір бөлшегі, «от бар жерде өмір бар» деген ұғыммен үндесетін қасиетті ұя. Отбасы — келешек ұрпақ жалғасатын орта, әр адамның өміріндегі орны айқындалатын тәлім мектебі. Оқушыларға әке-шеше мен бауырдың қадірін түсіндіру.

2) Адамгершілік пен әдепке баулу

Ұл мен қыз ата-анасының қамқорлығы мен шексіз сүйіспеншілігін сезіне отырып, тек дәулет пен қызықты ғана емес, ең алдымен адамгершілік, әдеп-инабат тағылымын алуы тиіс. Жақсы қасиеттерді бойға сіңіріп, жақсыдан үйреніп, жаманнан жиренуге тәрбиелеу.

3) Сүйіспеншілік пен жауапкершілікті ояту

Ата-анаға, туған жерге, Отанға деген сүйіспеншілікті күшейту. Сыйластыққа, мейірімділікке, татулыққа, қамқорлыққа тәрбиелеу. Оқушылардың бойына ата-анаға деген құрмет сезімін орнықтырып, адал әрі парасатты ұл-қыз тәрбиелеуге ықпал ету.

Әдісі, түрі, көрнекілігі

Сабақтың әдістері

  • ИАТ, слайд
  • Жазбаша тест жұмыстары
  • Ауызша сұрақ-жауап
  • Әңгімелеу, талқылау

Сабақтың түрі

Аралас сабақ.

Көрнекіліктер

  • Отбасы тақырыбындағы мазмұнды суреттер
  • «Тату-тәтті отбасы» бейнетаспасы
  • Отбасы туралы ән
  • Мақал-мәтелдер

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық:

Үлкенге де «сіз»,
Ата-ананы құрметтеп,
Кішіге де «сіз»,
Бас иеміз біз.

2) Үй тапсырмасын тексеру

Сұрақтар арқылы қайталау:

  • Жер орбитасы деген не?
  • Тәулік дегеніміз не? Бір тәулікте неше сағат бар?
  • Күн бетіндегі және өзегіндегі температура қандай?
  • Жер бетіндегі тіршілік үшін Күннің маңызы қандай?
  • Биыл ақпан айы неше күннен тұрады?

3) Ой қозғау

Енді Жер туралы қысқаша әңгіме жүргіземіз. Жер туралы не білесіңдер? Ойларыңды ортаға салайық: Жер — жасыл дөңгелек, тіршілік көзі, ортақ мекеніміз, ғарыштық дене.

Қайталауға арналған тест сұрақтары

  1. Жерге ең жақын жұлдыз:
    A) Уран B) Юпитер C) Күн D) Сатурн
  2. Күн мен Жердің арақашықтығы:
    A) 150 000 000 B) 15 000 000 C) 1 000 000 D) 1,5 000 000
  3. Ғарышқа жол қай жылы ашылды?
    A) 1954 ж. B) 1957 ж. C) 1959 ж. D) 1953 ж.
  4. Ғарышкерлер күні қай күні аталып өтеді?
    A) 12 наурыз B) 12 ақпан C) 12 мамыр D) 12 сәуір
  5. Глобуста су қалай бейнеленеді?
    A) Жасыл B) Қызыл C) Көк D) Сары
  6. Жердің Күнді бір рет айналып шығуына қанша уақыт кетеді?
    A) 365 B) 360 C) 375 D) 366
  7. Жердің серігі:
    A) Күн B) Ай C) Жұлдыз D) Шолпан
  8. Ғарышқа алғаш ұшқан ғарышкер:
    A) Юрий Гагарин B) А. Леонов C) Нил Армстронг
  9. Ең танымал әрі өзімізге жақын планета:
    A) Жер B) Меркурий C) Сатурн

4) Сергіту сәті

Бір, екі, үш —
Шынығамыз, жазамыз.
Бойға жинап күш —
Әрдайым «5» аламыз.

Жаңа сабақ: отбасы мүшелері

Жұмбақ пен сөзжұмбақ арқылы кіріспе

Сабақтың жаңа бөлімі отбасы мүшелеріне арналады. Сөзжұмбақты шешу барысында «шағын қоғамды» білдіретін сөз шығатыны айтылады.

Сөзжұмбаққа тірек сөздер

  • Тілсіз жау — от
  • Мемлекеттік рәміздердің бірі — ту
  • Еңбек құралы — балға
  • Ең жақын адам — ана
  • Уақыт өлшемі — секунд
  • «Ырыс алды — ынтымақ»

Түйін

Сөзжұмбақ мазмұны отбасы мен туыстық қатынасқа жетелейді. Демек, бүгінгі тақырып — «Отбасы мүшелері».

Отбасы деген не?

Ата, әже, әке, ана, аға-әпке, іні-қарындас — бәрі отбасы мүшелері болып саналады. Әр отбасының басшысы болады: ол отбасының шаруасын ұйымдастырып, мүшелеріне қамқорлық көрсетіп, бірлігін нығайтады.

Отбасының өз мекенжайы, тұрмыс-тіршілігі, табысына сай шаруасы бар. Отбасы мүшелері мүмкіндігіне қарай еңбек етеді: оқиды, жұмыс істейді, үй шаруасын атқарады. Ортақ мақсат — отбасын дұрыс ұйытып, әр мүшенің дамуына жағдай жасау.

Отбасы — шағын қоғам

Отбасындағы шешімдер ақылдаса отырып қабылданады. Табыс та ортақ: қажеттілікке қарай бәріне жұмсалады. Отбасының ауқатты болуы қоғамның жағдайына да байланысты. Халық тұрмысы жақсарса, қоғам өркендейді; қоғам өркендесе, отбасы да еңсесін тіктейді.

Отбасы туған-туыспен үздіксіз қарым-қатынаста болады. Қарым-қатынас түрлері көп: қонақ шақыру, тойға көмек беру, ауырып-сырқағанға жәрдемдесу, кәмелетке келгендерді үйлендіру секілді. Осындай байланыстарға үлес қосу — адамгершілік парызы.

Қоғам ұғымы

Қоғам — ортақ мақсат-міндеттері бар, өмір жағдайлары мен қарым-қатынастары біріктірілген адамдар тобы.

Отбасы ұғымы

Отбасы — туыстық қатынастағы мүшелері бірін-бірі қорғаштап, қамқорлық танытып, ынтымақпен өмір сүретін шағын қоғам.

Құқықтық негіз

Отбасына қамқорлық жасау — мемлекет міндеттерінің бірі. Қазақстан Республикасының Конституциясының 27-бабында неке мен отбасы, ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауында екені көрсетілген.

Үш ұрпақ сабақтастығы

Қазақ отбасы негізінен үш ұрпақтан тұрады: ата — әке — бала. Әке — әулет басшысы, отбасы мүшелерінің тірегі, асыраушысы әрі қамқоршысы. Ұл тәрбиесінде де, қыз тәрбиесінде де әке мен ананың орны ерекше.

Тәрбиелік тұжырым

«Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің», «Анасына қарап қызын ал» деген нақылдар — өмір тәжірибесінен өткен өсиет. Бала тәрбиесіне ең әуелі ата-ананың еңбекқорлығы, ұстамдылығы, ақыл-ойы мен сана-сезімі әсер етеді.

Оқулықпен жұмыс

  • Мәтінді тізбектей оқыту.
  • Оқушылардан мазмұнын түсіндіріп айтуды сұрау.
  • Негізгі ұғымдарды бекіту: отбасы, қоғам, қарым-қатынас, жауапкершілік.

Отбасы туралы мақал-мәтелдер

  • Бала — ананың бауыр еті.
  • Балаң жаман болса — көрінгеннің мазағы.
  • Өз үйім — өлең төсегім.
  • «Сіз», «біз» деген жылы сөз — ағайынға жарасар.

Дәптермен жұмыс

Әдепті бала ата-анасын мақтатар,
Әдепсіз бала ата-анасын қақсатар.

Қорытынды және үй тапсырмасы

Сұрақ-жауап

  1. Отбасы деген не?
  2. Отбасы мүшелеріне кімдер кіреді?
  3. Неліктен отбасы — қоғамның негізі деп айтамыз?
  4. Әр оқушы өз отбасы туралы қысқаша әңгімелейді.

Бала болашағының жақсы азамат болып қалыптасуы, жан-жақты тәрбиелі өсуі — отбасындағы ұлттық тәрбие мен күнделікті үлгіге тікелей байланысты.

Үй тапсырмасы

Эссе

«Алтын ұям» тақырыбына эссе жазу. Мына сөздерді міндетті түрде қолданыңдар: жылылық, жайлылық, қамқорлық, өзара көмек.

Оқу

Оқулық: 77–78-беттер.

Материалдың өзегі: отбасы — сүйіспеншілік пен жауапкершілік тоғысқан орта; қоғамның тірегі де осы ұядан басталады.