Қазақша рефераттар

Қосындыны санға бөлу

Сабақтың тақырыбы

Қосындыны санға бөлу.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: қосындыны санға бөлу тақырыбын меңгерту; білім мен дағдыны қалыптастыру үшін мысалдарды әр түрлі тәсілмен шығаруға бағыттау.
  • Дамытушылық: өз бетінше жұмыс істеу арқылы шығармашылық қабілетті дамыту; өздігінен қорытынды жасай білуге дағдыландыру.
  • Тәрбиелік: алғашқы экономикалық түсініктер беру; нарықтық қатынастарға сай іскерлік пен адал еңбектің құндылығын қалыптастыру.

Сабақтың типі

Аралас сабақ

Сабақтың әдісі

Сұрақ-жауап, түсіндіру

Пәнаралық байланыс

Ана тілі, экономика, салауаттану

Көрнекіліктер

Қиықшалар, тірек сызба, суреттер

1

Ұйымдастыру (1 минут)

Ұлттық санамақ арқылы ауызша есептеу жүргізіліп, оқушылар сабаққа дайындалады.

Жаңылтпаш

Арқада алты арқар бар, Қырда қырық арқар бар, Бір қарт арқар бар. Алты арқарға қырық арқарды, Қырық арқарға қарт арқарды Қосса, қанша арқар бар?

2

Үй тапсырмасын тексеру (2 минут)

Тік төртбұрыш бойынша есептер

1-есеп

Берілгені: a = 6 см, S = 18 см²

Табу: b, P

b = S : a = 18 : 6 = 3 см

P = (a + b) · 2 = (6 + 3) · 2 = 18 см

2-есеп

Берілгені: a = 7 см, b = 2 см

Табу: S, P

S = a · b = 7 · 2 = 14 см²

P = (a + b) · 2 = (7 + 2) · 2 = 18 см

3-есеп

Берілгені: S = 12 см², a = 3 см

Табу: b, P

b = S : a = 12 : 3 = 4 см

P = (a + b) · 2 = (3 + 4) · 2 = 14 см

Қайталау сұрақтары

  • Тік төртбұрыш дегеніміз не?
  • Периметр дегеніміз не?
  • Аудан дегеніміз не?
3

Ситуациялық тапсырмалар (4 минут)

1-ситуация

Ертеде бір қарақшы болыпты. Ол қалаға азық-түлік алып бара жатқан байлар мен шаруалардың жолын тосып, күш қолданып тартып алып отырған. Сөйтіп, байлығы көбейе береді. Бұл әрекетке сендер қалай қарайсыңдар? Осындай жолмен баю дұрыс па?

2-ситуация

Еңбекқор ата шалқанды баптап өсіріпті. Өнімі атасына да, әжесіне де, немересіне де жетіп, тіпті сатуға да артылады. Ата осы еңбегінің нәтижесінде тұрмысын түзепті. Бұл байлық қандай жолмен келді?

Екі жағдайды салыстырып, адал еңбек пен әділетті табыстың құндылығын қорытындылаңдар.

Ой түйін

қазба байлық мал өнер өзен-көл аң-құс жер білім орман

Еңбектің өзін тапқан — байлықтың көзін табады.

4

Жаңа сабаққа даярлық: математикалық диктант (5 минут)

Өрнектер ауызша оқылады. Оқушылар дәптерге жазып, мәнін табады.

12 мен 8-дің қосындысын 5-ке бөл:

(12 + 8) : 5 = 4

Өрнекті есепте:

(18 + 24) : 7 = 6

Көбейту үлгісі:

8 · (29 + 11) = 320

Амалдардың ретін сақта:

(35 − 15) · 6 = 120

5

Жаңа тақырыпты пысықтау (4 минут)

Жазған өрнектеріңе қарап, мәнін қандай білімге сүйеніп таптыңдар?

Негізгі ұғымдар

  • Қосындыны санға бөлу
  • Қосындыны санға көбейту

Сұрақ

Қосындыны санға бөлудің неше тәсілін білесіңдер?

Қосындыны санға бөлудің 2 тәсілі

1-тәсіл

Алдымен қосындының мәнін табамыз, содан кейін нәтижені санға бөлеміз.

2-тәсіл

Әуелі қосылғыштардың әрқайсысын сол санға бөлеміз, шыққан бөлінділерді қосып, нәтижені табамыз.

6

Алғашқы бекіту: оқулықпен жұмыс (5 минут)

Барлық оқушы мәтінді өз бетінше оқып шығады. Бір оқушы дауыстап оқиды.

Есепті талдау сұрақтары

  • Есеп не туралы?
  • Көкөністер қайда өсіріледі?
  • Көкөністердің адам ағзасына қандай пайдасы бар?
  • Бұл көкөністер қайдан келген?
  • Мектеп асханасына аптасына қанша килограмм сәбіз және қанша килограмм картоп жұмсалады?
  • Ертеде «Апта» деген атаның неше ұлы болған?

Берілгені

  • Аптасына: сәбіз — 20 кг
  • Аптасына: картоп — 22 кг
  • Табу: күніне қанша кг?

Шешуі

(20 + 22) : 7 = 6

Жауабы: асхана күніне 6 килограмм көкөніс жұмсайды.

Бұл есепте қосындыны санға бөлу қолданылады, бірақ қосылғыштар 7-ге бөлінбейді. Сондықтан 1-тәсіл тиімді.

Қысқа жаттығу (слайд үлгісі)

I

32 : 4 = 8

II

48 : 8 = 6

III

…

IV

…

7

Сергіту сәті (2 минут)

  • Қоян: секіреді.
  • Піл: қатады.
  • Тышқан: құлағына сыбырлайды.
8

Жаттығулар және тұжырым (есептер)

а) Жақшалы өрнектер

I

(17 + 13) : 6 = 5

II

(80 + 24) : 8 = 13

I

(16 + 12) : 7 = 4

II

(60 + 12) : 3 = 24

ә) Жақшасыз өрнектер

28 : 7 + 16 = 20

50 − 9 − 5 = 36

24 : 6 + 26 = 30

42 − 7 − 6 = 29

Қосымша сұрақтар

  • Ешқандай бұрышы жоқ фигураны ата.
  • Шаршы дегеніміз не?
  • Шаршының периметрі 18 см. Қабырғасын тап.
  • Шаршының ауданы 16 см². Қабырғасын тап.
  • Екі шаршыны салыстыр. Не байқадың?

Формула және үлгі

Периметр

P = (a + b) · 2

Мысал (шаршы)

16 = (x + x) · 2

4x = 16 → x = 16 : 4 = 4

Талдау: ұқсастық пен айырмашылық (слайд үлгісі)

Ұқсастығы

  • Қосындының мәні бірдей: 20.
  • Кейбір жіктеулерде екі қосылғыш та 5-ке бөлінеді (мысалы, 10 + 10).

Айырмашылығы

  • Қосылғыштар әр түрлі болуы мүмкін: 15 + 5, 5 + 15, 0 + 20.

Мысалдар

20 = 20 + 0 20 = 15 + 5 20 = 10 + 10 20 = 5 + 15 20 = 0 + 20
9

«БИНГО» ойыны

Қайталау және жылдам есептеу дағдысын бекіту үшін «БИНГО» ойыны ұйымдастырылады (ұтыс/мадақтау элементтерімен).

10

Қорытынды

Қосындыны санға бөлудің неше тәсілін меңгердіңдер? Әр тәсілдің қай жағдайда тиімді екенін мысалмен дәлелдеңдер.

11

Бағалау

Оқушылардың жұмысы геометриялық фигуралар арқылы бағаланады (таңдалған фигураға сәйкес мадақтау/ұпай беру).

Үй тапсырмасы (слайд үлгісі)

C · 3 = 150

150 : a = 30

x : 3 = 50