Қазақша рефераттар

Дамытушылық тапсырма

Ыбырай Алтынсариннің сөзі

Халық мектептері үшін ең керектісі — оқытушы. Тамаша педагогикалық құралдар да, ең жақсы үкімет бұйрықтары да, мұқият жүргізілген инспекторлық бақылау да оқытушының орнын баса алмайды.

— Ыбырай Алтынсарин

«Дала жұлдызы» сабағына арналған жоспар

Бұл материал С. Мәуленовтың «Дала жұлдызы» әңгімесі арқылы Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен ағартушылық қызметін танытуға бағытталған. Жоспардың өзегі — оқушыны ойландыру, мәтінмен жұмыс істету, тарихи тұлғаның өнегесін қазіргі өмірмен байланыстыру.

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

Әдістері

Сұрақ-жауап, баяндау, әңгімелеу, топпен жұмыс

Стратегиялар

Көрнекілік, талқылау, алма-кезек оқыту, топтастыру

Көрнекілігі

Интерактивті тақта

Сабақтың мақсаты

1) Білімдік мақсат

Ы. Алтынсариннің өмірі мен еңбектерін таныту; қазақ даласында тұңғыш мектеп ашқан ағартушы-ұстаз ретіндегі тарихи орнын түсіндіру. Оның ағартушылығы, шығармалары, шәкірттері туралы жүйелі түсінік қалыптастыру.

2) Дамытушылық мақсат

Оқушылардың танымдық үдерістерін белсендіру, сөздік қорын байыту, тіл мәдениетін дамыту; мәтінмен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру.

3) Тәрбиелік мақсат

Ыбырай Алтынсарин өмірін үлгі ете отырып, білімге құштар, ақылды, ізденімпаз, жауапкершілігі жоғары тұлға тәрбиелеу.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Психологиялық дайындық, сабаққа назар аударту.

II. Үй тапсырмасын сұрау

«Қырдан келген жас қазақ» әңгімесі бойынша мазмұнды ашуға бағытталған сұрақтармен жұмыс жүргізіледі.

Мәтінді бөлімдерге бөліп, топтық әңгімелеу:

  • Шоқан келген оқу орны (Кадет корпусы).
  • Шоқанның ұстаздары.
  • Потанин мен Шоқан арасындағы достық.
  • Шоқан — данышпан тұлға.

III. Үй тапсырмасын бекіту

  • Оқушылардың өздігінен ізденіп келген тапсырмаларына шолу жасау.

IV. Мақсат қою және жаңа сабаққа дайындық

Көрнекілік арқылы ой қозғау

  • Суреттегі тұлға кім деп ойлайсыңдар?
  • Ол кісі туралы не білеміз?
  • Қандай шығармаларын білесіңдер?

Тақырыпқа кіріспе

Бүгінгі сабақта қазақ балалары үшін алғаш мектеп ашып, оқу-білімге шақырған ақын, жазушы, ағартушы Ы. Алтынсарин туралы С. Мәуленовтың «Дала жұлдызы» әңгімесімен танысамыз.

Поэзиялық кіріспе

«Кел, балалар, оқылық» өлеңі оқылады.

Ыбырай Алтынсарин туралы қысқаша дерек

  • 1841 жылы 20 қазанда Торғай даласында дүниеге келген.
  • Әкесі Алтынсары ерте қайтыс болып, атасы Балқожа бидің тәрбиесінде өскен.
  • 1864 жылы 8 қаңтарда мектеп ашып, мұғалімдік қызметін бастаған.

Автормен таныстыру: С. Мәуленов

  • 1922 жылы Торғай өңірінде (қазіргі Жанкелдин ауданы) туған.
  • Ақын, Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың иегері.
  • Шығармалары: «Ақкөл», «Ізгілік», «Өмірімдей өзімнің» және т.б.

V. Жаңа сабақ

1) Алма-кезек оқыту

Мәтін бөліктерге бөлініп, оқушылар кезекпен оқиды; түсінбеген сөздер мен ойлар белгіленеді.

2) Топтық жұмыс (мазмұнды құрылымдау)

  • 1-топ: әңгіменің басында не туралы айтылады?
  • 2-топ: әңгіменің ортасында не туралы айтылады?
  • 3-топ: әңгіменің соңында не туралы айтылады?
  • 4-топ: әңгіме неліктен «Дала жұлдызы» деп аталады?

3) Сөздік жұмысы және даталар

Негізгі даталар дәптерге жазылады, жаңа сөздер түсіндіріліп, сөйлем ішінде қолдану тапсырмасы беріледі.

4) Сергіту сәті: «Поэзия минуты»

Ы. Алтынсарин өлеңдерін жатқа айту: «Кел, балалар, оқылық», «Өнер-білім бар жұрттар», «Бұл кім?», «Өсиет», «Өзен».

5) «Ойлан» кестесі: әңгімелерін еске түсіру

  • «Аурудан аяған күштірек»
  • «Өрмекші, құмырсқа, қарлығаш»
  • «Бай баласы мен жарлы баласы»
  • «Әке мен бала»
  • «Таза бұлақ»
  • «Асыл шөп»

VI. Түсінгенін тексеру және бекіту

1) Дамытушылық тапсырма: «Ы. Алтынсарин кім?»

  • Тұңғыш ағартушы
  • Тамаша ұстаз
  • Аудармашы
  • Жазушы
  • Мұғалім
  • Тұңғыш хрестоматияны құрастырған автор
  • «Дала жұлдызы» атанған тұлға

2) Сұрақ-жауап және пікірталас

Тақырып: «Ы. Алтынсарин — қазақ даласының жарық жұлдызы». Оқушылар өз дәлелдерін келтіріп, пікірлерін қорғап үйренеді.

3) Шәкірттері және рухани жалғастық

Ы. Алтынсарин ықпалы мен ағартушылық дәстүрі туралы әңгімелеу; шәкірттері мен ізбасарларын атап, еңбектеріне тоқталу: С. Көбеев, А. Байтұрсынов және т.б.

Талқылауға ұсынылатын тақырыптық мәтіндер мен атаулар: «Еңбекпен ел көгерер», «Екі балықшы», «Керіскеннің кесірі келесіңді кетірер», «Ата насихаты», «Тірліктің күші — бірлікте».

4) Шығармашылық тапсырма

Мақал-мәтелдер мен нақылдарды толықтыру, мағынасын ашу, өмірмен байланыстыру:

  • «Азбайды, тозбайды …»
  • «Білім бітеді басқа, ақыл …»
  • «Аты өлмейді …»
  • «Ғалымның өлмейді …»
  • «Адам бала болатын …, қарайды алысқа»

5) Болашаққа бағдар: «Мұғалім болсам…»

батыл тапқыр қарапайым табанд ы іскер әдепті мейірімді төзімді талғампаз шыншыл әділ биязы

VII. Қорытынды рефлексия

Мен бұрыннан білетінім

Ы. Алтынсарин туралы бұған дейінгі білімді еске түсіру.

Мен бүгін білгенім

Жаңа деректерді нақтылап, маңызды тұстарын белгілеу.

Мен болашақта білгім келетіні

Зерттегісі келетін тақырыптарды жоспарлау.

VIII. Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

  • Еңбек, оқу, білім туралы мақал-мәтелдер жинау.
  • Ы. Алтынсарин туралы дереккөздерден қосымша мәлімет іздеу.
  • Мәтінді оқу, мазмұндап әңгімелеуге дайындалу.

Бағалау

Оқу белсенділігі, топтық жұмысқа қатысуы, сұрақтарға жауап беруі және шығармашылық тапсырманы орындауы бойынша бағаланады.