Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Северный ЖОББМбастауыш сынып мұғалімі:Қадырбаева Н. Е Дарынды оқушылармен жұмыс жүргізу іс - тәжірибемнен
Дарынды оқушылармен жұмыс: іс-тәжірибемнен
Бастауыш мектептің маңызы мен қызметі оның үздіксіз білім беру жүйесіндегі басқа буындармен сабақтас болуымен ғана шектелмейді. Ең бастысы — дәл осы кезеңде оқушы тұлғасының өзегі қалыптасып, дамиды. Білім берудің басты міндеттерінің бірі — оқушының білімін әрі қарай жалғастыруға дайындығын сипаттайтын белгілі бір деңгейге жеткізу. Сондықтан бастауыш білім — үздіксіз білім берудің алғашқы, шешуші баспалдағы.
Бүгінгі күннің талабы
Оқушыға белгілі бір көлемдегі білік-дағдыларды меңгерте отырып, табиғат пен қоршаған орта туралы түсінігін кеңейту, әрі оларды шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту.
Оқытудағы жаңа көзқарас
Қазіргі педагогикада оқушы шығармашылығына бағыт-бағдар беру мәселесі кеңінен көтеріледі. Дегенмен бұл тақырып көбіне дарынды, талантты балалардың қабілеттерін дамытумен ғана шектеліп қалады. Оның үстіне психология мен педагогикада әр баланың дарындылық деңгейін дәл анықтайтын бірізді өлшем әлі де толық қалыптасқан жоқ.
Бүгінде сабақты дұрыс жүргізудің негізгі талабы — оқушылардың белсенді іс-әрекеттік қызығушылығын оятып, оны сауатты басқара білу. Оқу материалы дайын ақпарат (факт, заң, ереже) түрінде ғана берілмей, оқушыны өз бетінше ізденуге, жаңа ақпаратты табуға жетелеуі тиіс. Яғни мұғалім — оқыту үдерісін ұйымдастырушы әрі басқарушы, ал оқушы — белсенді жасампаз күш.
Мұғалімнің рөлі
Әр кезеңде бағыт беру: үй жұмысын тексеру, жаңа білімге дайындық, жаңа білімді енгізу, қорытындылау және жүйелеу.
Нәтиженің шарты
Мұғалім әрекеті шәкірт әрекеті тарапынан қолдау тапқанда ғана оқыту нәтижелі болады.
Сыныбымдағы дарынды оқушылар
Өзім жетекшілік ететін сыныпта дарынды 4 оқушы бар. Олардың дара ерекшеліктері зерттеу мен бақылау нәтижесінде анықталды. Бұл мақсатқа жету үшін білім негіздері мен дағдыларын дұрыс берудің маңызын ескере отырып, 1-сыныптан бастап оқудың әсерлілігін арттыруға, білімнің терең әрі тиянақты болуына ерекше мән бердім.
Болашағынан зор үміт күтетін дарынды оқушылармен жұмыс істеу үшін баспасөзде жарияланған озық педагогикалық тәжірибелерді тұрақты оқып, зерделеп, күнделікті сабақта қолдандым. Оқушылардың қай пәнге қызығатынын, қандай өнерге бейім екенін (ән айту, би, сурет салу) байқадым. Олармен жылы сөйлесіп, сенімділігі мен батылдығын нығайтуға көңіл бөлдім.
Анықталған қабілет бағыттары
- Ана тілі: өлең құрастыруға ынталы екі оқушы
- Математика: есеп құрастыруға шебер бір оқушы
- Шығармашылық: қолөнермен айналысатын бір оқушы
Ұйымдастыру және қолдау тәсілдері
Әр аптаның бесінші күні оқушылармен кездесіп, олардың жаңалықтарын тыңдап, жаңа тапсырмалар беріп отырдым. Дарынды оқушылармен кездесу кештерін, ата-аналармен бірлескен сайыстарды, сынып сағаттарын уақытылы өткізуге тырыстым. Сондай-ақ әртүрлі зияткерлік марафондар мен ойындар ұйымдастырылып, оқушыларым сол шараларға белсенді қатысып, жақсы нәтижелер көрсетті.
Жүйелі кездесу
Апта сайын кері байланыс, мақсат қою, тапсырма беру.
Ынталандыру
Пәндік сайыстар, жарыстар, марафондар.
Серіктестік
Ата-ана, кітапхана, сыныппен бірлескен жұмыс.
Қол жеткізген нәтижелер
Осындай жұмыстардың нәтижесінде сыныбымдағы дарынды оқушылардың бойынан мынадай өзгерістер мен жетістіктер байқалды:
- Оқуға деген құштарлығы артты.
- Танымдық қабілеттері айқындалып, дамыды.
- Өз бетімен үйренуді мақсат ете бастады.
- Кітапханамен және сынып жетекшісімен тығыз байланыс орнатты.
- Ойын ашық әрі еркін жеткізуге дағдыланды.
- Мейірімді, тәрбиелі, адамгершілігі жоғары оқушы болуға ұмтылды.
- Білімге деген қажеттілікті ұғынды.
- Өнер мен білімге қызығушылығы күшейді.
- Аңғарымпаздық, көрегендік, төзімділік, қанағатшылдық қасиеттері нығайды.
Мен осындай оқушыларымның барына мақтанамын. Олардың болашағынан көп үміт күтемін және шығармашылық қабілеттері алдағы уақытта одан әрі шыңдалатынына сенемін.
Қорытынды ой
Еліміздің өзге тәуелсіз мемлекеттермен терезесі тең болуы үшін қазақ балаларын ешкімнен кем қылмай, мектеп қабырғасынан жан-жақты білімді, тәрбиелі етіп шығарудың негізгі тұлғасы — мұғалім. Бүгінгі таңда білім берудің ұлттық жүйесі маңызды әрі қарқынды өзгерістер кезеңін бастан кешіруде. Қоғам дарынды, қабілетті адамдарға мұқтаж; сондықтан кез келген мамандық бейімділікті, ептілікті, ерекше ой еңбегін және үлкен жауапкершілікті талап етеді.
«Адам баласының жаман құлқы жаратылысынан емес, өскен орта, көрген үлгі, өнеге әсерінен… Көпшілікті адамшылыққа тәрбиелеу үшін жас буынды жақсылап тәрбиелеу қажет».
Жас ұрпаққа сапалы білім мен саналы тәрбие беру — жауапкершілігі зор міндет екені баршамызға мәлім.