Көмек аға
Кіріспе: Тәуелсіздік рухы
Тәрбие сағаты тәуелсіздік тақырыбындағы поэзиялық жолдармен басталады. Мұғалім оқушылардың назарын елдік құндылықтарға аударып, тәуелсіздіктің мәнін еске салады.
Поэзиялық кіріспе
Алтын күн шуағын көк байрақ шашатын,
Жатсынбай әлемге құшағын ашатын,
Қазақтың терінен нәр алған даласы —
Тәуелсіз, бейбіт ел! Мәңгіге жасасын!
— жерлес ақын Сайын Назарбекұлы
Сұрақ
Тәуелсіздікке биыл неше жыл?
Оқушы жауабы: 20 жыл
Сұрақ
Тәуелсіздігіміздің басты нышандары қандай?
Оқушы жауабы: Туы, Елтаңбасы, Әнұраны
Қазақстан 1991 жылғы 16 желтоқсанда тәуелсіздігін жариялады. 1992 жылы маусымда мемлекеттік рәміздер бекітілді. Тудың авторы — Шәкен Ниязбеков.
Кездесу идеясы: замана үлесіндегі өз орнын тапқан өнер иесі
Мұғалім тәуелсіздікті жырға қосқан ақындар мен сазгерлердің көп екенін айта отырып, оқушыларды өз өңіріндегі өнер иесімен танысуға жетелейді. Сабақтың қонағы — Ақтауда тұратын, шығармашылық пен ұстаздықты қатар ұстанған Көмек Ыбырайұлы.
Өлең жолдарымен ой ашу
Осы елде бақ табам,
Осы елде шаттанам,
Мерейін елдің арттырған
Астанам — менің асқақ ән.
Қонақ туралы қысқаша таныстыру
Әбіш Кекілбайұлының тұжырымы бойынша, Көмек Ыбырайұлының жырларынан тіл мәдениеті мен талғам, ұйқастың ырғақ үйлесімі, күй сарынына жақын әуез байқалады. Мұның сыры оның күйшілік болмысы мен сазгерлік қырына да байланысты.
Шығармалары
- «Ақ бұлақ» (таңдамалы)
- «Ақ кеме» (әндер жинағы)
- «Көжек», «Көбелек», «Сыйлық» (жинақтар)
- Күйлер жинағы
Қызметі
- Ұстаз (№21 мектеп, саз пәні)
- Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі
- «Халыққа білім беру ісінің үздігі»
Сұхбат: сұрақ–жауап арқылы ашылған қырлар
1) Неліктен балалар әдебиеті?
Оқушылар қонақтың көпқырлы өнер иесі екенін атап, ең көп қалам тартқан саласы — балалар әдебиеті екенін сұрайды: неліктен дәл осы бағытқа ден қойды?
Жауап: қонақтың әңгімесі
2) Жүрекке ең жақын өлең
«Әр өлең — ақынның өз баласындай» деген ойды негізге ала отырып, оқушылар қонақтан жанына ең жақын бір өлеңін оқып беруін өтінеді.
Жауап: өлең оқылады
Оқушылармен оқу сәті
Мұғалім оқушыларға қонақтың бірнеше өлеңін үлестіріп, келесі кездесуге дейін жаттауды естелік ретінде ұсынады. Сынып болып дауыстап оқу ұйымдастырылады.
3) Күйшілік қыры: күйдің тарихы
Жинақта 37 күй бар екені айтылып, әр күйдің өз тарихы болатыны еске салынады. Қонақтан бір күйдің шығу тарихын баяндап беру сұралады.
Жауап: қонақтың әңгімесі
4) Сазгерлік: әуен қалай туады?
Қонақтың әндерін белгілі орындаушылардың айтып жүргені атап өтіледі (Айгүл Қосанова, Ақылбек Жеменей, Лұқпан Жолдасов). Оқушылар әуеннің қандай жағдайда дүниеге келетінін, нендей әсерлер ықпал ететінін сұрайды.
Жауап: қонақтың пайымы
Музыкалық номер
Қонақтың әнін тыңдау ұсынылады. Орындаушы — кезінде өзі де шәкірт болған, бүгінде өнер жолын жалғаған ұстаз Серік Оразбаевтың орындауындағы «Аяулым» әні.
5) Ұстаздық таңдауы
«Жігітке жеті өнер аз» деген мақалмен сабақтастыра отырып, оқушылар қонақтан неге өнерге түбегейлі кетпей, ұстаздықты қатар алып жүргенін сұрайды.
Жауап: қонақтың ойы
Еркін микрофон
Оқушылар өздерін қызықтырған сұрақтарын қояды. Сабақ диалогқа құрылып, ой айту мәдениеті мен тыңдау әдебі нығаяды.
Түйін: «өз орныңды табу» — елге қызмет етуден басталады
Мұғалім сабақтың негізгі мақсатын қорытындылайды: замана ағымында өз орны бар Көмек Ыбырайұлын оқушыларға жан-жақты таныстыру, өнерге құрмет пен отаншылдық сезімді тереңдету.
Абайдың ойымен сабақтау
Әсемпаз болма әрнеге,
Өнерпаз болсаң арқалан.
Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та бар, қалан.
— Абай
Мұғалім оқушыларға ой тастайды: бүгін тәуелсіздіктің 20 жылдығын жырлаған ағалар болса, ертең тәуелсіз елдің жаңа белестерін жырлайтын — сіздер және сіздердің ұрпақтарыңыз. Әркім туған еліне игілікті ісімен «кірпіш болып қалануы» қажет. Бұл сыныпта да болашақ ақындар, сазгерлер, күйшілер немесе ел тізгінін ұстайтын азаматтар отыруы мүмкін.
Алғыс және тілек
Сынып атынан құрметті қонаққа алғыс айтылып, зор денсаулық пен шығармашылық табыс тіленеді. Естелік сыйлық табысталады.
Өлеңмен бата-тілек
Қолымнан келсе, атыңды сүйікті етем,
Бұл жолда жанып өтем, күйіп кетем.
Ең азы соңғы сәтте, о, туған жер,
Төбеңді төмпешік боп биіктетем.
Тәуелсіздігіміздің 20 жылдығы құтты болсын!
Қорытынды
Тәрбие сағаты қонақпен бірге «Қазақстаным — менің» әнін орындаумен аяқталады.