Қандай жаман қылықтан аулақ болу керек соны жазасыңдар
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылар үстел үстіндегі түрлі түсті қағаз қиындыларын таңдау арқылы үш топқа бөлінеді: «Ақын», «Ағартушы», «Аудармашы».
1-топ
Ақын тобы
2-топ
Ағартушы тобы
3-топ
Аудармашы тобы
Жетекші сұрақтар
- Ақын, жазушы, ағартушы, аудармашы, композитор ретінде кімдерді білесіңдер?
- Абайдың қандай өлеңдерін және аудармаларын білесіңдер?
- 1-сыныпта оқыған «бес асыл іс» пен «бес дұшпан» ұғымдарын еске түсірейік.
- Қандай аудармаларымен таныспыз?
Абай туралы мәлімет
Өмірбаяны
Абай Құнанбайұлы 1845 жылы Шыңғыс тауында (бұрынғы Семей облысы) дүниеге келген. Әкесі Құнанбай — тілге шешен, ақылға бай, ел басқарған тұлға. Абай әжесі Зере мен анасы Ұлжаннан естіген әңгімелер арқылы бала кезінен-ақ сөз өнеріне жақын болып өсті.
Мұрасы
Абай қысқа мерзім оқығанына қарамастан (үш жыл мұсылманша, үш ай орысша), кейінгі ұрпаққа өлеңдер, аудармалар және қарасөздер қалдырды.
- Табиғат лирикасы: «Жаз», «Күз», «Қыс», «Жазғытұры»
- Тәрбиелік өлеңдер: «Ғылым таппай мақтанба», «Сегіз аяқ», «Жасымда ғылым бар деп ескермедім», «Интернатта оқып жүр»
Бүгінгі сабақта Абайдың көптеген шығармаларының бірі — «Ғылым таппай мақтанба» өлеңінің мазмұнымен танысамыз.
Өлеңмен жұмыс: «Ғылым таппай мақтанба»
Мәтін
Ғылым таппай мақтанба,
Ғалым болмай немене,
Балалықты қисаңыз.
Болмасаң да ұқсап бақ,
Бір ғалымды көрсеңіз.
Ондай болмақ қайда деп,
Айтпа ғылым сүйсеңіз.
Сізге ғылым кім берер,
Жанбай жатып сөнсеңіз?
Дүние де өзі, мал да өзі,
Ғылымға көңіл бөлсеңіз.
Өзің үшін үйренсең,
Жамандықтан жиренсең,
Ашыларсың жылма-жыл.
Сұрақ-жауап
- Ақын білім алу үшін қандай жаман қылықтардан аулақ болуды айтады?
- Адам бойында қандай жақсы қасиеттер басым болуы керек?
- Берілген суреттермен өлең мазмұнын байланыстырып, әңгімеле.
Нақыл сөз
Білім – бұлақ,
Ақыл – жағалай біткен құрақ.
Мағынасы: білім адамды алға жетелейді, ал ақыл сол білімді дұрыс бағытта қолдануға көмектеседі.
Топтық жұмыс
Абай шығармаларындағы басты ой — ұрпақты жамандықтан жирендіріп, жақсылыққа үйрету. Енді осы мақсатты негізге ала отырып, топпен жұмыс жасаймыз. Тапсырмалар постерде орындалады.
I топ
Адам бойындағы жақсы қасиеттерді жазу.
II топ
Аулақ болуға тиіс жаман қылықтарды жазу.
III топ
Жақсы және жаман мінез-құлыққа қатысты мақал-мәтелдер келтіру.
Мақал-мәтелдер
- Жақсы — ай мен күндей, әлемге бірдей.
- Талапты бала — талпынған құстай.
- Әдептілік, ар-ұят — адамдықтың белгісі.
- Тұрпайы мінез, тағы жат — надандықтың белгісі.
- Ұлық болсаң, кішік бол.
- Әдепті бала — арлы бала, әдепсіз бала — сорлы бала.
Мінез-құлық үлгілері
Жағымды
Ақылды, білімді, мейірімді, қайырымды, кішіпейіл, ақкөңіл, жомарт, адал.
Жағымсыз
Өсекші, өтірікші, ұрлық жасау, үлкенді сыйламау, ұрысқақтық, әдепсіздік.
Сергіту сәті: ән орындау
Музыка пәнінен жаттаған Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» әнін орындаймыз.
Өлең жолдары
Желсіз түнде жарық ай,
Сәулесі суда дірілдеп.
Ауылдың жаны терең сай,
Тасыған өзен күрілдеп.
Қалың ағаш жапырағы,
Сыбдырласып өзді-өзі.
Көрінбей жердің топырағы,
Құлпырған жасыл жер жүзі.
Сөзжұмбақ шешу
Кілт сөз: АБАЙ АҚЫН
Сұрақтар
- 1. Қыс мезгілінің екінші айы.
- 2. Бауыржан Момышұлы кім?
- 3. Бестен кейінгі сан.
- 4. Төрт түліктің бірі.
- 5. Бізді білім нәрімен сусындататын құрал.
- 6. Оқу құралы.
- 7. Үй жануары.
- 8. Ас атасы.
Шығармашылық жұмыс
Сыныбымызда Ханат Аружан Абай өлеңдерін сүйіп оқып, жаттап жүреді. Аружаннан Абай Құнанбайұлының бір өлеңін оқып беруін сұраймыз.
Орындау
Ханат Аружан — «Сегіз аяқ» өлеңінен үзінді.
Қорытындылау
Сабақты қорытындылау үшін «Абай Құнанбайұлы кім?» деген сұраққа жауап береміз: әр оқушы стикерге бүгін үйренгенін жазып, тақтадағы «Абай» сөзі жазылған ватманға жапсырады.
Сабақтан алған әсерім
Оқушылар сабақтан алған әсерін шапалақтау арқылы білдіреді: ұнаса — үш рет, ұнамаса — бір рет.
Сабақ түйіні
Әсемпаз болма әрнеге,
Өнерпаз болсаң арқалан.
Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та бар, қалан.
Бұл жолдар — әр адамның қоғамдағы өз орнын тауып, пайдалы іс атқаруына үндейтін ой.
Рахмет, балалар! Сау болыңдар!