Қазақша рефераттар

Сөздің қандай мағыналарын білесің

Сабақтың тақырыбы: Сөз және оның мағынасы

Бұл сабақ сөздің мағыналық қырларын қайталауға, сөздерді сөйлем ішінде мағынасына қарай дәл әрі орынды қолдануға, сондай-ақ фразеологиялық тіркестер туралы бастапқы түсінік қалыптастыруға бағытталған.

Мақсаты

  • Сөздердің әртүрлі мағынасын қайталау.
  • Сөзді мағынасына қарай сөйлемде орынды қолдануға және ажыратуға үйрету.
  • Фразеологиялық тіркестер туралы түсінік беру.
  • Өзіндік жұмысқа, ізденуге, зерттеуге бағыттау.

Күтілетін нәтижелер

  • Сөздерді мағынасына қарай сөйлемде дұрыс қолданады.
  • Сөздік қоры молаяды.
  • Шығармашылық қабілеті мен ой-өрісі дамиды.

Әдіс-тәсілдер

  • АКТ, СТО, ОҮБ.
  • Топтық және жұптық жұмыс.
  • Мақал-мәтелді түсіндіру, сұрақ-жауап.
  • «Мен саған, сен маған», «Дұрыс па, бұрыс па?», «Поезд» тренингі, рефлексия, топтастыру.

Керекті жабдықтар

Үлестірмелі карточкалар Мақал-мәтелдер Бағалау парағы Плакат, маркер Дәптер Интерактивті тақта Эмблема

Сабақ барысы

Кіріспе

Сабақты ұйымдастыру, ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру және топқа бөлу.

Мұғалімнің кіріспе сөзі

Бүгінгі сабақ ерекше: жұмысымызды қонақтар бағалайды. Сондықтан белсенділік танытып, білімдеріңді көрсетуге тырысыңдар. Ендеше, іске сәт! Енді сабақтың мақсатын таныстырамын және бағалау парақтарын ұсынамын.

Үй тапсырмасын тексеру

Оқушылардың алдыңғы тақырып бойынша білімін анықтау, қысқа кері байланыс беру.

Психологиялық ахуал: «Поезд» жаттығуы

  1. Оқушылар 1 және 2 болып саналады.
  2. 1-нөмірдегілер: 1 рет қол соғады, 2 рет аяқпен тарсылдатады.
  3. 2-нөмірдегілер: 2 рет қол соғады, 1 рет аяқпен тарсылдатады.
  4. Барлығы қонақтарға бұрылып, амандасады.

Топқа бөлу және ұран

Санау бойынша 1 және 2 нөмірлері екі топ құрайды. Әр топқа атауы мен эмблемасы ұсынылады.

1-топ

Ойшылдар

Топ

Ұран: «Оқусыз білім жоқ, білімсіз күнің жоқ.»

2-топ

Зеректер

Топ

Ұран: «Оқу — білім азығы, білім — өмір қазығы.»

«Мен саған, сен маған» (сұрақ-жауап)

Топтар бір-біріне қысқа сұрақтар қойып, жауап береді. Мақсат — өткен материалды белсенді түрде еске түсіру.

Тұсаукесер және негізгі бөлім

Жаңа сабаққа кіріспе, ұғымдарды нақтылау және практикалық тапсырмалар.

Өткенді еске түсіру

  • Сөз дегеніміз не?
  • Сөздің қандай мағыналарын білесің?

Оқушылар өткен сыныптарда алған білімін еске түсіріп, мысал келтіреді.

Үлестірмелі карточкалармен жұмыс және постер

Тапсырмалар топпен талқыланып, постер түрінде рәсімделеді. Әр тапсырма бөлек қарастырылып, қорытынды жасалады.

Дәптермен жұмыс

Оқушылар күннің жадын және сабақтың тақырыбын жазады.

1) Көркем жазу және мағыналық топтастыру

Берілген сөздер:

жақсы әдемі қой сұлу жаман

Артық сөзді тап

«қой» сөзі артық: ол әрі бұйрық райлы етістік (қимылды білдіреді), әрі зат есім (жануардың атауы) ретінде қолданыла алады. Қалғандары сын есімдер.

Мағынасына қарай топтастыр

  • Антоним: жақсы — жаман.
  • Синоним: әдемі — сұлу.
  • Омоним: қой (етістік/зат есім).

2) Омонимдер: көп мағынаны ажырат

Жүз

  • сан
  • бет-әлпет
  • қимыл (жүзу)
  • ақша атауы (жүз теңге)

Біз

  • көпше тұлға (біз)
  • етік тігетін құрал (біз)

Жаз

  • жыл мезгілі
  • қағазға жазу
  • төсекті/алашаны жазу (жайып жіберу)

Жақ

  • дене мүшесі (жақ)
  • от жақ
  • оң жақ/сол жақ
  • нанға май жақ

3) Мақал-мәтелдерден антонимдерді тап

  • Үлкенге — құрмет, кішіге — ізет.

    Антонимдер: үлкен — кіші.

  • Көз қорқақ, қол батыр.

    Антонимдер: қорқақ — батыр.

  • Дос жылатып айтар, дұшпан күлдіріп айтар.

    Антонимдер: дос — дұшпан; жылату — күлдіру.

  • Жақсымен дос болсаң, жетерсің мұратқа, жаманмен дос болсаң, қаларсың ұятқа.

    Антонимдер: жақсы — жаман.

4) Синонимдер жазу (әр топқа — 3 сөз)

Ел

халық, жұрт, көпшілік, қауым, халайық

Әдемі

сұлу, көркем, келбетті, сымбатты

Мереке

мейрам, той, қуаныш, мерей

Мықты

күшті, қайратты, жігерлі

Сергіту сәті

Қысқа қимыл-қозғалыс арқылы сергіту (мәтіндегі «Жұмыр қылыш» элементі қолданылып, оқушылардың назарын қайта шоғырландыру).

Мақал-мәтелдерді түсіндіру

Мақал-мәтелдердің мазмұнын ашу арқылы сөз мағынасының контекске тәуелді екенін дәлелдеу, тілдік қорды байыту.

Қорытынды

Білімді бекіту, бағалау және рефлексия.

«Дұрыс па, бұрыс па?»

Оқушылар дұрыс емес тұжырымдарды түзетіп, дұрыс жауапты дәлелдейді.

Тұжырым Жауап Түзету / дәлел
Мәндес сөздерді басқаша синоним деп атайды. Дұрыс Синоним — мағынасы жақын, мәндес сөздер.
Қарама-қарсы мағыналы сөздер антоним деп аталады. Дұрыс Антоним — мағынасы қарама-қарсы сөздер.
Жақсы, жаман — синоним сөздер. Бұрыс Олар синоним емес, антоним.
Қыстырма сөздер сөйлем мүшесі бола алмайды. Дұрыс Қыстырма сөздер сөйлем мүшесі қызметін атқармайды.
Бастауыш — сөйлемнің тұрлаусыз мүшесі. Бұрыс Бастауыш — сөйлемнің тұрлаулы мүшесі.
Дауысты дыбыстар екіге бөлінеді. Дұрыс Жуан және жіңішке дауыстылар.
Бірыңғай мүшелердің арасына нүкте қойылады. Бұрыс Арасына әдетте үтір қойылады.

Үй тапсырмасы

Сөз мағынасының түрлеріне 3 мысал келтіріп, сөйлем құрастыр:

  • Мағынасы мәндес (синоним) сөздер.
  • Мағынасы қарама-қарсы (антоним) сөздер.
  • Дыбысталуы бірдей, мағынасы әр басқа (омоним) сөздер.

Бағалау

Формативті бағалау жүргізіледі: топтардың бірін-бірі бағалауы және мұғалімнің қорытынды бағалауы.

Бағалау парақтары бойынша жалпы қорытынды жасалады.

Рефлексия (5 минут): «2 жұлдыз, 1 тілек»

Оқушылар бүгінгі сабақтан алған білімін, әсерін айтады: екі ұнаған тұсын (жұлдыз) және бір ұсынысын (тілек) білдіреді.