Сыныпқа жалпы сұрақ
Табиғат — бізді қоршаған орта. Демек, адам табиғатсыз өмір сүре алмайды. Табиғатта тепе-теңдік үнемі сақталып тұрады. Осы ойды тереңдету үшін төмендегі жұмыс түрлері ұсынылады: сұрақ-жауап, мақал-мәтел талдау, нақыл сөздермен жұмыс, жұмбақ шешу, «Табиғатты қорғайық» слайдын көрсету және өлең оқу.
Мақсаты
Оқушылардың табиғат туралы түсінігін кеңейту, білімін толықтыру, табиғаттың тіршілігін таныту және қоршаған ортаны қорғауға деген жоғары адамгершілік сезімі мен жауапкершілігін арттыру.
Көрнекіліктер
- Нақыл сөздер: «Таза болсын табиғат, аман болсын адамзат»
- Сюжетті суреттер
- Мақал-мәтелдер жинағы
Сұрақ-жауап
Топтарға ауызша сұрақтар қойылады. Мақсат — оқушылардың күнделікті өмір мен табиғат байланысын нақты мысалмен ұғындыру.
- Сұрақ: Адам өміріне не қажет?
- Сұрақ: Адам өзіне қажетті жағдайларды қайдан алады?
- Сұрақ: Судың қандай қасиеттерін білесіңдер?
- Сұрақ: Тірі табиғатты атаңдар.
І кезең: Табиғатты түсіну
Табиғаттан бабамыз ала берген секілді,
Дархандықты қазаққа дала берген секілді,
Еркелікті ерікті желден алған секілді,
Мөлдірлікті көгілдір көлден алған секілді.Өлең жолдары арқылы табиғат пен адам болмысының байланысы ашылады.
«Табиғат» ұғымы нені білдіреді?
«Табиғат» деген сөз жүрекке жылы, көңілге қонымды естіледі. Бұл ұғымның ішінде терең ой, кең мағына, ұлағатты тұжырым жатыр.
Табиғат — күллі тіршілік атаулының құтты қоныс-мекені, алтын ұя бесігі, құт-берекесі. Адам үшін табиғат — ең қасиетті де қастерлі ұғым.
Қазақ халқының өмір-тіршілігі табиғатпен етене байланыста. Сондықтан табиғатқа аялы алақан, жылы жүрек, көздің қарашығындай қамқорлық қажет екені ерекше бағаланған.
ІІ кезең: Жұмбақ шешу
Жұмбақ
Көктемде көгереді,
Жазда ырысқа бөленеді.
Күзде пісіп марқаяды,
Қыста бірден қартаяды.
Жауабы
Жер
Жердің тіршілік үшін пайдасы
Табиғаттың басты байлығы — жер. Жер — біздің қазынамыз, байлығымыз, алтын бесігіміз. Анамызды қалай жақсы көрсек, табиғатымызды да солай сүйе білуіміз керек.
Бауыржан Момышұлы: «Сұлулық дегеннің тамыры — табиғат. Сұлулық деген — табиғаттың көркі».
Гүлдердің нәзіктігі, аң-құстардың алуан түрлілігі, ағаштардың сәні — мұның бәрі табиғаттың сұлулығын танытады.
ІІІ кезең: Мақал-мәтелдер арқылы ой түю
Табиғат туралы мақал-мәтелдер
- 1 Көлдің көркі — құрақ, таудың көркі — бұлақ.
- 2 Орман — ел дәулеті, жер — сәулеті.
- 3 Сулы жер — нулы жер.
- 4 Ағаш ексең аялап, басыңда болар саябақ.
Негізгі ой
Халық даналығы табиғатқа тек «пайда көзі» ретінде емес, аманат ретінде қарауды үйретеді: жерді тоздырмау, суды ластамау, ағаш егу, орманды сақтау.
Нақыл сөз
«Таза болсын табиғат, аман болсын адамзат»
IV кезең: Топтық сауалнама және талқылау
1-топ тапсырмасы
Бірнеше жылдан кейін қаламыздың табиғатын қалай елестетесіңдер? Ойларыңды сурет арқылы бейнелеңдер.
2-топ тапсырмасы
Табиғатты қорғау саласының маманы болсаң, нақты қандай іс-әрекет жасар едің? Ұсыныстарыңды жоспар түрінде айтыңдар.
Сыныпқа ортақ сұрақ
Туған жер табиғатын қорғау керек пе, әлде жоқ па? Оқушылардың пікірін тыңдап, дәлелдерін талқылаңдар.
Қорытынды
Қазақстан Республикасының Конституциясында әрбір азамат табиғатты қорғауға және сақтауға міндетті екені көрсетілген. Бұл — заң талабы ғана емес, адамгершілік жауапкершілік.
Туған жерді сүю — парыз,
Сүю үшін білу — парыз.
Қасиетін ұғу — парыз,
Күзетінде тұру — парыз.
Ендеше, Отанымызды, атамекен жерімізді аялай білейік, қадір тұтайық!
Соңында «Атамекен» әні орындалады.