Қиыншылықтарды жеңуге көмектесу
Суицид туралы маңызды деректер
Берілген мәліметтерге сүйенсек, жыл сайын 10–20 миллион адам суицид жасауға оқталады. Олардың шамамен 1 миллионы өмірмен қош айтысады.
Суицид көрсеткіші жоғары елдердің қатарында көрші мемлекеттерден Ресей, Қытай және Қазақстан жиі аталады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы деректеріне сәйкес, Қазақстан азаматтарының өз өмірін қиюы бойынша әлемде 3-орында. Ал бұдан үш жыл бұрын Қазақстан 5-орында болған.
Назар аударатын көрсеткіш
Әлемде жыл сайын шамамен 1 миллион адам өзін-өзі өлтіреді. Солардың ішінде 8 мыңы — қазақстандықтар. Бұл, орта есеппен, әрбір сағат сайын бір қазақстандық суицид жасайды деген сөз.
Ең өкініштісі — суицидке барғандардың арасында елдің болашағы саналатын жасөспірімдер мен жастар үлесі бар.
Өз-өзіне қол жұмсау тәсілдері
- Дәрі-дәрмекпен улану
- Химиялық заттармен улану
- Тамырын кесу немесе асылып өлу
Суицидке бейім тұлғаның мінез-құлықтық белгілері
Ой мен ниет деңгейі
- Өзін өлтіру туралы табанды немесе қайталанатын ойлар.
- Үмітсіздік пен дәрменсіздік сезімі.
- Терең үмітсіздіктің әсерінен адамдармен қарым-қатынас орната алмау.
Көңіл күй мен күнделікті дағдылар
- Жабыңқы көңіл күй, өмірлік белсенділіктің төмендеуі.
- Тәбеттің жоғалуы, ұйқының бұзылуы.
- Өзін қажетсіз сезіну, оқшаулану.
Тәуекелді күшейтетін факторлар
- Есірткіге немесе спирттік ішімдікке тәуелділік.
- Өзіне-өзі қол жұмсау тілегінің кенеттен күшеюі.
Жеткіншектердің суицидке бару себептері
- Депрессиялық көңіл күй және психикалық саулыққа қатысты қиындықтар; жасөспірімнің эмоциялық жараланғыштығы.
- Отбасындағы шиеленісті қарым-қатынас.
- Оқудағы қиындықтар, соның ішінде мұғаліммен ортақ тіл табыса алмау.
- Қарым-қатынастағы сәтсіздіктер, жақын адамынан айырылу.
- Қоғамдық ортада эмоциялық жағдайды елемей, дөрекі сөздермен кемсіту, ар-ождан мен намысқа тию.
- Дене бітіміне қатысты физиологиялық ерекшеліктерді қабылдай алмау, өз-өзіне көңілдің толмауы.
Ата-аналарға арналған кеңестер
Жасөспірімдердің өз-өзіне қол жұмсауының алдын алуда отбасының қолдауы ерекше маңызды. Төмендегі ұсыныстар күнделікті қарым-қатынаста бағыт береді.
Отбасындағы орта
- 1 Отбасындағы ұрыс-керіске баланы араластырмаңыз.
- 2 Балаңыздың өмірге деген талпынысын қолдап, мақсат құруына көмектесіңіз.
- 3 Қиындықтарды еңсеру жолдарын бірге қарастырыңыз, қолдау көрсетіңіз.
- 4 Жасөспірімнің бастамаларына дем беріп, өмірге қадам басуына жәрдемдесіңіз.
Тәрбиелеу тәсілі
- 5 Ешқандай жағдайда күш қолдану арқылы жаза бермеңіз.
- 6 Балаңызды жақсы көретініңізді жиі білдіріп, көбірек көңіл бөліңіз.
- 7 Балаңыздың құқығы мен міндетін үйде, мектепте және көшеде түсінікті етіп белгілеңіз: қатыгездік емес, түсіністік маңызды.
- 8 Тату әрі түсіністікте өмір сүргіңіз келсе, кемшілігін бетіне басып, жиі кінәлаудан аулақ болыңыз.
Ескерту
Егер балаңыздың мінез-құлқынан жоғарыда аталған белгілер байқалса, оны жалғыз қалдырмай, ашық сөйлесуге тырысыңыз және мамандардан қолдау сұраңыз. Уақытылы көмек — өмірді сақтап қалудың маңызды қадамы.