Онтогенез терминін
Онтогенездің генетикалық механизмдері
Сабақ жоспары (180 минут): теорияны тереңдету, тәжірибелік дағдыларды көрсету және бекіту, өзіндік жұмысты ұйымдастыру.
Сабақ туралы
- Түрі
- Тәжірибе
- Әдісі
- Жаңа педагогикалық технологиялар
- Ұзақтығы
- 180 минут
- Өткізу орны
- Молекулалық биология кабинеті
Байланыстар
Пәнішілік
Генетика, биохимия, физиология
Пәнаралық
Биология, цитология, анатомия
Жабдықтар
- Диктант, тест, карточкалар
- Сызба, презентация, слайд, бейнекөрме
- Терминологиялық сөздік (сөзтуым)
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Онтогенездің генетикалық механизмдері туралы теориялық білімді тереңдету.
Тәрбиелік
Ұйымшылдыққа, топпен жұмыс істеуге баулу.
Дамытушылық
Тақырып бойынша ой-пікірді дәл жеткізуге үйрету, тілдік дағдыларды дамыту.
Пайдаланылған әдебиеттер
Негізгі
Сәтпай Әбілаев. Молекулалық биология және генетика.
Қосымша
Қуандықов Е. Ө., Аманжолова Л. Е. Молекулалық биология негіздері.
Оқу нәтижелері
Оқушы білуі тиіс
- Гендердің морфогенездегі негізгі ретін және дифференциалды белсенділігін.
- Жыныс бездері мен олардың қызметі арасындағы өзара байланыстарды.
- Эмбрион дамуы кезіндегі кең таралған бұзылыстардың негізгі талдауын.
- Онтогенез кезеңдерін.
Оқушы істей білуі тиіс
Ситуациялық есептерді шеше білу.
Күтілетін нәтиже
Гендердің белсенділігін ажырата білу.
Сабақтың құрылымы (хронокарта)
Кезеңдер уақытпен бөлініп, тәжірибе мен өзіндік жұмысқа басымдық беріледі.
-
I. Ұйымдастыру кезеңі
5 мин
Студенттердің киім үлгісін, жұмыс орнының дайындығын тексеру. Қатыспағандарды белгілеу.
-
II. Үй тапсырмасын тексеру
20 мин
Тест тапсырмаларын орындау.
-
III. Іс-дағдыларды көрсету
20 мин
Сызба-нұсқамен жұмыс арқылы негізгі ұғымдарды бекіту.
-
IV. Өзіндік жұмыс
100 мин
Тапсырма 1–3 және терминологиялық диктант.
-
V. Игерген дағдыларды бекіту
25 мин
Ұрық жапырақшалары: эктодерма, мезодерма, энтодерма.
-
VI. Қорытындылау
5 мин
Бағалау және кері байланыс.
-
VII. Үйге тапсырма
5 мин
Сәтпай Әбілаев, Молекулалық биология және генетика: 365-бет. Тақырып: «Онтогенездің генетикалық механизмдері».
Тест тапсырмалары (үй жұмысын тексеру)
Әр сұраққа бір дұрыс жауап таңдалады.
-
1. Организмнің жеке дара дамуы қалай аталады?
- A. Гаметогенез
- B. Зигота
- C. Онтогенез
- D. Овогенез
- E. Эмбрион
-
2. Жануарлардың туғаннан кейінгі өсу, есею, ұрпақ қалдыру, қартаю сатылары қалай аталады?
- A. Эмбрионалдық кезең
- B. Зигота
- C. Овогенез
- D. Эмбрион
- E. Постэмбрионалдық кезең
-
3. Ұрықтанудан бастап туылғанға (немесе жұмыртқадан шыққанға) дейінгі даму мерзімі қалай аталады?
- A. Эмбрионалдық кезең
- B. Зигота
- C. Овогенез
- D. Эмбрион
- E. Постэмбрионалдық кезең
-
4. «Онтогенез» терминін кім ұсынған?
- A. Ф. Мишер
- B. Э. Геккель
- C. Э. Чаргафф
- D. М. Уилкинс
- E. Д. Уотсон мен Ф. Крик
-
5. «Онтогенез» терминін ұсынған биолог қай елден?
- A. Ресей
- B. АҚШ
- C. Франция
- D. Германия
- E. Англия
-
6. «Онтогенез» термині қай жылы ұсынылды?
- A. 1865
- B. 1869
- C. 1866
- D. 1877
- E. 1867
-
7. Онтогенезде неше кезең бар?
- A. 2
- B. 3
- C. 4
- D. 6
- E. 1
-
8. Ұрық жапырақшаларының ішкі қабаты қалай аталады?
- A. Эктодерма
- B. Мезодерма
- C. Энтодерма
- D. Зигота
- E. Бластула
-
9. Ұрық жапырақшаларының аралық қабаты қалай аталады?
- A. Эктодерма
- B. Мезодерма
- C. Энтодерма
- D. Зигота
- E. Бластула
-
10. Ұрық жапырақшаларының сыртқы қабаты қалай аталады?
- A. Эктодерма
- B. Мезодерма
- C. Энтодерма
- D. Зигота
- E. Бластула
-
11. Организмнің жеке дамуы:
- A. Овогенез
- B. Гаметогенез
- C. Сперматогенез
- D. Онтогенез
- E. Митоз
-
12. Жұмыртқа жасушасының даму процесі:
- A. Овогенез
- B. Гаметогенез
- C. Сперматогенез
- D. Мейоз
- E. Митоз
-
13. Сперматозоидтың даму процесі:
- A. Овогенез
- B. Гаметогенез
- C. Сперматогенез
- D. Мейоз
- E. Митоз
-
14. Аналық жыныс жасушалары:
- A. Сперматозоидтар
- B. Хромосомалар
- C. Жұмыртқа жасушасы
- D. Споралар
- E. Бүршік
-
15. Аталық жыныс жасушалары:
- A. Сперматозоидтар
- B. Хромосомалар
- C. Жұмыртқа жасушасы
- D. Споралар
- E. Овогенез
Өзіндік жұмыс (100 минут)
Тапсырмалар
- Тапсырма 1
- Тапсырма 2
- Тапсырма 3
Терминологиялық диктант
Бос орындарды тиісті терминдермен толықтырыңыз.
- 1. Ұрықтанған жыныс жасушасын ... деп атайды.
- 2. Тек гүлді өсімдіктерге ғана тән жыныстық көбеюдің ерекше жолы — ....
- 3. Зигота дамуының алғашқы сатысы ... деп аталады.
- 4. Нейрула сатысында ... қалыптасады.
- 5. Адам ағзасы ... жасқа дейін өсе алады.
- 6. Көбелектер ... дамиды.
- 7. Сперматогенез дегеніміз — ....
- 8. Овогенез дегеніміз — ....
- 9. ... — организмнің жеке дара дамуы.
- 10. «Онтогенез» терминін ... биологы ... ұсынған, ... жылы.
- 11. Жоғары сатылы өсімдіктердің онтогенезі ... сатыдан тұрады.
- 12. ... — жануарлардың туғаннан кейінгі ... сатыларынан тұрады.
- 13. Жануарлар онтогенезінің ... типтері бар.
- 14. ... — ұрықтанған жұмыртқа жасушасы.
- 15. Бластула (грек. blastos — ұрық, өскін) — ....
Бекіту бөлімі (25 минут)
Ұрық жапырақшаларын ажыратып, олардың қалыптасуындағы генетикалық реттелу ерекшеліктерін талқылаңыз.
Қорытынды
Бағалау
Тест, диктант және тапсырмалар нәтижесі бойынша баға қою.
Рефлексия
Нені меңгердіңіз? Қандай сұрақтар қалды?
Келесі қадам
365-бетті оқып, «Онтогенездің генетикалық механизмдері» тақырыбын конспектілеңіз.