Кітапхана мәтінін оқушыларға тізбектей оқыту
Сабақтың мақсаты
1) Білімдік
«Х» дыбысы мен әрпін таныстыру; «х» әрпі бар сөздерді дұрыс оқуға және сауатты жазуға үйрету. Кітап туралы түсінікті тереңдету, пошташы мамандығы жайлы білімді кеңейту. Әдемі, көркем жазуға дағдыландыру.
2) Дамытушылық
Ой-өрісті, тіл байлығын, тапқырлық пен ізденімпаздық қабілеттерін дамыту.
3) Тәрбиелік
Кітапты күтіп ұстауға баулу; кітапханашы мен пошташы еңбегін қадірлеуге тәрбиелеу.
І. Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім оқушыларды сабаққа жұмылдырып, бүгінгі сабақтың ерекше екенін атап өтеді: сыныпқа қонақтар келген, сондықтан әр оқушы белсенді қатысады. Әр топ өзін таныстырады.
І топ — Дәрігерлер
Денсаулық дауаcы —
даланың ауасы.
Көк өзен, күмбез тау,
ну орман, ағашы.
ІІ топ — Пошташылар
Ол жатқа біледі қаланы,
бар көше, бар үйге барады.
Көп-көп хат келеді алыстан —
достардан, туыстан, таныстан.
ІІІ топ — Кітапханашылар
Кітап — білім бұлағы,
кітапхана — сол кітаптар тұрағы.
Көп үйреніп, көп оқыған баладан
білімпаз оқушы шығады.
ІІ. Өтілген материалды қайталау (кубизм әдісі)
Сұрақ-жауап
- 1) Дыбыс деген не? — Дыбыс ауызбен айтылады, құлаққа естіледі.
- 2) Әріп деген не? — Естіген дыбысты таңбалап жазсақ, ол әріп болады. Әріпті оқимыз және жазамыз.
- 3) Дауысты дыбыстар қалай айтылады? — Созылып, әндетіп айтылады; өздігінен буын құрай алады.
- 4) Дауыссыз дыбыстар қалай айтылады? — Созып айтуға келмейді; ауыз қуысында кедергіге ұшырап, қысқа айтылады.
- 5) «Ю» қандай дыбыс? — Қосарлы дауысты дыбыс.
- 6) «Жақсы көрем» өлеңін жатқа айту.
Мәтінмен жұмыс
Үйден оқып келген мәтіннің атауы — «Жарыс». Оқушылар мәтінді тізбектей оқып, мазмұнын түсіндіреді.
- Талқылау сұрақтары:
- • Мәтіннің тақырыбы қандай?
- • Қандай спорт түрлерін білесіңдер?
- • Жарысып жатқан нелер?
- • Қай аң жеңеді деп ойлайсыңдар?
- • Қай аң соңынан келеді?
ІІІ. Жаңа сабақ: «Х» дыбысы мен әрпі
Сюжеттік кіріспе
Сыныпқа мультфильм кейіпкерлері Дара мен Боти «қонаққа келеді». Олар — із кесушілер. Тақтада көгершіннің бір нәрсе әкеліп келе жатқаны көрсетіледі.
Негізгі сөз
Ол — хат. Оқушылар «хат» сөзін бірге айтып, ең бірінші естілетін дыбысты анықтайды: «Х».
Кілт ұғымдар
- • Хат қолмен де, компьютер арқылы да жазылады.
- • Интернет арқылы жіберуге болады.
- • Хатты таситын адам — пошташы.
Пошташы еңбегі туралы дерек
Пошташылар күн сайын көптеген адамға хат жеткізіп, поштаға келген жүздеген адамға қызмет көрсетеді. Олар ыстық-суыққа қарамай, ел күткен хабарды уақытында жеткізуге тырысады.
Хат жазылған соң оны конвертке салып, сыртынан алушының мекенжайын жазып, поштаға тапсырамыз. Ал бұрын пошта қызметі жоқ кезде кейбір жерде көгершін «пошташының» рөлін атқарған.
«Х» дыбысының сипаты
- • Дауыссыз дыбыс.
- • Қазақ тіліне араб, парсы тілдерінен енген сөздерде жиі кездеседі.
«Хат» сөзіне дыбыстық талдау
Оқушылар «хат» сөзін буындап, дыбыстарын ретімен айтып, әр дыбыстың дауысты/дауыссыз екенін ажыратады.
Ойын-саяхат: көгершінді табу
Көгершін бағыттан жаңылып қалыпты. Оны табуға Дара мен Боти көмектеседі. Бағдар алу үшін карта керек: орман, өзен, үй.
1) Орман бағыты
Оқулықтағы жаңа сөздерді хормен оқып, мағынасын ашып, сол сөздермен сөйлем құрау.
Орманда түлкі кездеседі. Одан «аман өту» үшін тапсырма орындалады: «Адасқан әріптер» ойыны.
2) Өзен бағыты
Жолда есептерді шығарып, әр нәтижеге сәйкес әріпті табу арқылы сөз құрау тапсырмасы беріледі. Нәтижесінде «кітапхана» сөзі шығады.
3) Үй бағыты
Өзеннен өту үшін «қайық» керек — ол дәптермен жұмыстың нәтижесі. Оқушылар «х» әрпін көркем жазып үйренеді.
Дәптерімді ашамын,
қолға қалам аламын.
Көлбеу қойып дәптерді,
әдемілеп жазамын.
Жұмбақ
Аяғы жоқ, қолы жоқ,
жүрмейтұғын жолы жоқ.
Жауабы: хат
Кітапхана туралы пікір алмасу
Пікір алу стратегиясы
- • Біздің мектепте кітапхана бар ма?
- • Кітапханада нелер болады?
- • Кітапты қалай күтіп ұстаймыз?
Қысқаша мәлімет
Кітапханада журналдар, газеттер, қызықты кітаптар, ертегілер және оқу құралдары болады. Оқушылар «Кітапхана» мәтінін тізбектей оқып, мазмұнын талдайды.
Сөз тудыру тапсырмасы
«Кітапхана» сөзінен жаңа сөздер құрастыру арқылы оқушылар сөздік қорын байытады.
Хатпен танысу: құндылыққа үндейтін сөз
Соңында оқушылар хат мәтінін дауыстап оқиды. Хатта білімнің адам үшін де, ел үшін де сарқылмас қазына екені айтылады.
Хат мәтіні
Еңбегіңмен алған білімің өзің үшін де, елің үшін де таусылмас асыл қазына болмақ. Елін, жерін сүйетін, жаны ізгі жақсы азамат болып өсетініңе сенемін.
Қазақстан Республикасының Президенті
Бекіту және қорытынды
Қайталау сұрақтары
- • Саяхат ұнады ма? Қай бөлігі ерекше әсер етті?
- • Бүгін қандай дыбыспен таныстық?
- • «Х» дыбысынан басталатын қандай сөздер үйрендік?
Қорытынды ой
Бүгінгі сабақта оқушылар жаңа дыбысты меңгеріп қана қоймай, кітаптың қадірін түсініп, мамандық иелерінің еңбегін бағалауды үйренеді. Оқу мен ізденісті жалғастыру — әрқайсымыздың күнделікті міндетіміз.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- • «Кітапхана» мәтінін мазмұндау.
- • «Х» дыбысын және әрпін жазу жаттығуы.
Мадақтау
Сабақ соңында белсенді қатысқан оқушылар атап өтіледі, жауаптары мен жұмыстары бағаланады.