Дәулетіне қарай сәулеті
Дәулет пен бейнет туралы мақал-мәтелдер
Төмендегі нақылдар дәулеттің қадірі, еңбектің мәні, жақсылық пен жамандықтың салдары туралы ойды тереңдетеді. Кейбірі дәулеттің баянсыз екенін ескертсе, кейбірі шын байлықтың еңбекте екенін ұғындырады.
Дәулет — елдің көркі, еңбектің өлшемі
Дәулетіне қарай сәулеті.
Дәулетті ел — сәулетті.
Орман — елдің дәулеті, жер — сәулеті.
Бұл ойлар байлықтың тек жеке адамға емес, қоғамның тұтастай келбетіне әсер ететінін, табиғат пен жердің де ел дәулетінің тірегі екенін меңзейді.
Еңбексіз келген дүние — дерт секілді
Еңбексіз жиналған дәулет — емсіз жабысқан дертпен тең.
Келген — дәулет, кеткен — бейнет.
Мұнда адал еңбекпен келмеген байлықтың орнықсыз болатыны, ал жоғалтудың салмағы ауыр соғатыны айтылады.
Жақсылық пен жамандықтың қайтарымы
Жамандықты көп қусаң, құтылмас пәлеге жолығасың.
Жақсылықты көп қусаң, бақ-дәулетің молығады.
Адамның таңдауы мен әрекеті өмірдің бағытын айқындайды: ізгілік көбейсе — ырыс артады, зұлымдық көбейсе — кесір ұлғаяды.
Дәулеттің баянсыз сипаты
Дәулет келерінде — тойға келген қыздай, кетерінде — қолға ұстатқан мұздай.
Келген дәулет, кеткен мехнат — бәрі бір.
Дәулет бірде жарқырап келіп, бірде сырғып кетеді. Бұл — қанағат пен сақтықтың құнын еселей түсетін ескерту.
Шын дәулет — еңбек, ал зұлымға бақ тұрмайды
Түйін
Адыра қалды бақ-дәулет — енді еңбек шын дәулет.
Залымның дәулеті — әулетіне де бұйырмайды.
Бақыттыға бақ-дәулет бас көтертпейді.
Бейнет пен дәулеттің мінезі
Бейнет — жалпақ, дәулет — домалақ.
Дәулет басса — ет басады, бейнет басса — бит басады.
Дәулес төрін бермейді, өлсе — көрін бермейді.
Бұл жолдар еңбекпен келген ырыстың берекелі, ал әділетсіз жолмен жиналған дүниенің тұрақсыз екенін айқын көрсетеді. Дәулетке мастанбай, бейнеттен қашпай, адамдық пен адалдықты биік қою — мәтіннің өзегі.