Бағдарлама құру технологиясы

Компьютердегі ақпараттық технологияны бағдарламалық қамтамасыз ету

Компьютерде ақпараттық технологияны қамтамасыз ету үшін бағдарламалық өнімдер әдетте үш негізгі топқа бөлінеді. Бағдарламалық өнімді әртүрлі белгілері бойынша жіктеуге болады, алайда негізгі өлшем ретінде оның қолданылу аймағы алынады.

1) Аппараттық ортаға қатысты

ЭЕМ желілері мен автономды компьютерлердің аппараттық бөлігін қолдауға бағытталған бағдарламалар.

2) Пәндік аймақ есептері

Әртүрлі пәндік аймақтардағы функционалдық есептерді шешуге арналған қолданбалы бағдарламалар.

3) Бағдарлама құру технологиясы

Бағдарламаны жобалау, кодтау, тестілеу және дұрыстауды қолдайтын құралдар.

Жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету

Жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету (System Software) — компьютер мен есептеуіш желінің тұрақты әрі тиімді жұмысын қамтамасыз ететін бағдарламалар мен бағдарламалар кешендерінің жиынтығы.

Негізгі қолданылу бағыттары

  • Басқа бағдарламалардың жұмысын бақылайтын операциялық ортаны қалыптастыру.
  • Компьютер мен желінің сенімді және тиімді жұмысын қамтамасыз ету.
  • Аппараттық бөлікті диагностикадан өткізу.
  • Қосымша технологиялық процестерді орындау: көшіру, архивтеу, файлдарды және деректер қорын қалпына келтіру және т.б.

Базалық бағдарламалық қамтамасыз ету

Компьютердің жұмысын қамтамасыз ететін бағдарламалық құралдардың минималды жиынтығы.

Сервистік бағдарламалық қамтамасыз ету

Пайдаланушыға жұмыс ортасын ыңғайлы ететін және базалық мүмкіндіктерді кеңейтетін бағдарламалар мен бағдарламалар кешені.

Жүйелік БҚ құрамына кіреді

Операциялық жүйе

Есептеуіш ресурстарды басқару мен жоспарлауды ұйымдастырады.

ОЖ қабықшасы

Пайдаланушымен өзара әрекеттесуді жеңілдетеді (мәтіндік және графикалық).

Желілік ОЖ

Желідегі деректерді өңдеу, сақтау және тасымалдауды қамтамасыз етеді.

Операциялық жүйелер: түрлері және рөлі

Операциялық жүйе — компьютердің есептеуіш ресурстарын басқаруға, жоспарлауға және пайдаланушы бағдарламаларының орындалуын ұйымдастыруға арналған бағдарламалар жиынтығы.

Дербес компьютерлерге арналған ОЖ жіктелуі

  • Бір есептік және көп есептік (бір мезгілде орындалатын процесстер санына байланысты).
  • Тасымалданатын және тасымалданбайтын (басқа типті компьютерге бейімделуіне қарай).
  • Желілік және желілік емес (жергілікті есептеуіш желідегі жұмысын қамтамасыз етуіне қарай).

Желілік операциялық жүйелер

Желілік ОЖ — желі ішінде деректерді өңдеу, сақтау және тасымалдауды қамтамасыз ететін бағдарламалар кешені. Мұндай жүйелер көбіне клиент–сервер немесе біррангілік архитектураны қолданады.

Мысалдар

LAN Server, NetWare, Windows NT, Windows 95.

ОЖ қабықшалары

Операциялық жүйе қабықшалары — пайдаланушы мен командалық ОЖ арасындағы байланысты жеңілдететін арнайы бағдарламалар.

Кең тараған мәтіндік қабықшалар

  • Windows Сілтеуіш (Explorer) бағдарламасы.
  • Windows Commander.
  • Norton Commander 5.0 және Norton Navigator.

Пәндік облысты талдау: неге файлдық менеджер қажет?

Файлдармен жұмыс істеу үшін операциялық жүйе командаларын пернетақта арқылы үнемі енгізу қажет болуы мүмкін. Бұл — көп уақыт алатын, әрі пайдаланушыдан тәжірибе мен белгілі бір дағдыны талап ететін жұмыс. Сондықтан қазіргі кезде файлдармен әрекеттесуді жеңілдету үшін қабықша бағдарламалары кеңінен қолданылады.

Жобаның идеясы

Құрылатын бағдарлама — қабықша қызметін атқаратын файлдық менеджер. Ол файлдармен, бумалармен және файлдар жиынтығымен орындалатын негізгі амалдарды ыңғайлы интерфейс арқылы жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Навигация

Дискідегі каталогтардың “ағаш” құрылымын көрсету және ағымдағы каталогты тез ауыстыру.

Файлмен жұмыс

Файл мәтінін қарау және қажет болса түзету. Іздеу, көшіру, атауын өзгерту, жою сияқты операциялар.

Басқару тәсілдері

Функционал пернелер, енгізу және курсор пернелері арқылы немесе тышқан көмегімен жұмыс істеу.

Windows ортасының маңызды мүмкіндіктері

  • Ыңғайлы графикалық интерфейс: нысаналар мен командалар пиктограммалар арқылы беріледі.
  • Файлдық жүйені басқаруды жеңілдету және қолданбалармен жұмыс істеуді жеделдету.
  • Мәтіндік/графикалық редакторлар, электрондық кестелер және деректер қорын басқару жүйелері (ДҚБЖ) арасында деректер алмасу мүмкіндігі.

Файлдық менеджерде орындалатын негізгі әрекеттер

Іздеу

Файлдық жүйе бойынша жылдам іздеу.

Іске қосу / ашу

Қосымшаларды іске қосу және құжаттарды ашу.

Құру / көшіру

Бумалар мен файлдарды құру және көшіру.

Орын ауыстыру

Файлдар мен бумаларды басқа орынға жылжыту.

Өшіру

Қажетсіз файлдар мен бумаларды жою.

Атын өзгерту

Файл/бума атауын өзгерту.

Жарлықтар

Қажетті нысандарға жарлықтар құру.

Есептің жалпы қойылымы

Оқу процесінде құжаттармен жұмыс істеуді ыңғайлы ететін және түрлі операцияларды орындай алатын инструментальды құрал ретінде файлдық жүйе объектілерімен жұмыс жасайтын бағдарламалық қосымша әзірлеу қажет.

Қосымшаға қойылатын талаптар

  • Файлды немесе файлдар топтамасын көшіру.
  • Файлды немесе файлдар топтамасын орын ауыстыру.
  • Файлды немесе файлдар топтамасын өшіру.
  • Файлдардың атын өзгерту.
  • Файл сипаттамаларын (атрибуттарын) орнату.
  • Файлды іздеу.
  • Компьютердің аппараттық конфигурациясы туралы ақпаратты көрсету.
  • Файлдарға жарлықтар құру.
  • Өзіндік кеңейтілімді (extension) тіркеу.
  • Пайдаланушы құрал-саймандарын баптау.
  • Стандартты қосымшаларды іске қосу және басқа да қосымша функциялар.