Дүниежүзілік қазақтар қауымдастығының төрағасы
Кіріспе: елдік ойдың өзегі
Мұғалімнің кіріспе сөзінде маңызды бір тұжырым айтылады: ел тарихы мен экономикасын, ұлт рухы мен халықтың салт-санасын серпілткен ойлар — тұлғаның өмірлік тәжірибесімен, ғибратты тағылымымен бірге жүреді. Сондықтан болашақ ұрпаққа елдік мұратты түсіну ғана емес, соған адал қызмет етудің мәнін ұғыну қажет.
Елбасының елге арнаған сертке бергісіз сөздері ұрпаққа бағыт береді: халық жолында күш-қуатты, ой-өрісті аямай жұмсау, мемлекеттілікті нығайтуға қызмет ету.
Тәрбие сағатының мақсаты
Тәуелсіздік құндылығын пайымдау, ел тарихындағы күрделі кезеңдерді еске алу, азаматтық жауапкершілікті күшейту.
Қатысушылар
Мұғалім, жүргізушілер, оқушылар-зерттеушілер, сынып ішіндегі сарапшылар, қонақтар мен ұстаздар қауымы.
Тәуелсіздік жолы: тарихтан тағылым
Жүргізушілердің диалогы бір сауалға әкеледі: бүгінгі бейбіт өмір мен даму қайдан бастау алады? Жауап бір жақты емес, өйткені тәуелсіздік — бір күнде келген олжа емес. Ұлан-ғайыр дала талай сыннан өтті; елдің жадына ауыр кезеңдер де, елдіктің еңсесін көтерген ерлік дәстүрі де жазылды.
Ұлы Абайдың «Қайран елім, қазағым, қайран жұртым» деген зары мен Жұбан ақынның «Мен қазақпын мың өліп, мың тірілген» деген сөзі — халық тағдырының көркем айғағы.
Абылай хан туралы тарихи естелік — жер мен елге деген аманаттың, ұрпаққа қалатын жауапкершіліктің символы.
Ел жадындағы белес
Н. Ә. Назарбаевтың ойы бойынша тәуелсіздіктің қайта оралуы — ата-бабалардың сан ғасырлық азаттық күресінің заңды өтеуі, ал кең байтақ жердің сақталуы — ерлік пен табандылықтың нәтижесі.
1986: Желтоқсан — намыс пен үміт
1986 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің пленумында Д. Қонаев қызметінен босатылып, орнына республикада тұрмаған, жергілікті жағдайды білмейтін басшы тағайындалды. Осы шешімге қазақ жастары бейбіт түрде наразылық білдіріп, алаңға шықты. 17–18 желтоқсан күндеріндегі шерулер тарихта «Желтоқсан оқиғасы» болып қалды.
Бұл күн — Қазақстан тарихында алтын әріппен жазылған күн. Қайрат, Ербол, Ләззат сияқты боздақтардың ерлігі тәуелсіздікке бастар жолдың бағасын еске салады.
Өлеңге шақыру
Тәрбие сағатында Мұхтар Шахановтың «Лаула, лаула, Желтоқсанның мұзға жаққан алауы» өлеңін оқу ұсынылады — бұл тарихи жадыны жаңғыртып, рухты оятатын көркем үн.
1991 және одан кейін: мемлекеттіліктің нығаюы
1991 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстан тәуелсіз республика болып жарияланды. Тәуелсіздік жылдары ел үшін жаңа міндеттермен бірге жаңа мүмкіндіктер де келді: ұлттық қауіпсіздікті күшейту, экономиканы дамыту, халықаралық байланыстарды кеңейту, көпұлтты қоғамдағы келісім мен ынтымақты сақтау.
Мерекенің мәні
Бұл күн — біртұтас елдіктің, татулықтың, өткенге тағзым мен болашаққа сенімнің мерекесі.
Үндеу
Тәуелсіздік — әр отбасынан басталатын ортақ жауапкершілік. Көк ту әрдайым биікте желбіресін.
Президент ұғымы
Ата Заң бойынша мемлекет басшысы — Президент. Латын тіліндегі мағынасы «алдында отырған», яғни елдің атынан жауапкершілік жүктелген басшылық институтын білдіреді.
Зерттеу бөлімі: өмір жолы мен қызмет белестері
Балалық шағы
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 1940 жылғы 6 шілдеде Алматы облысы Қаскелең ауданындағы Шамалған ауылында дүниеге келді. Әкесі Әбіш — еңбекқор, бау-бақша өсіруге шебер, көзі ашық адам болған. Балалық шағы таршылықпен өтті: үлкендерге мал бағуға, бау-бақша күтуге көмектесіп, отын жарып, тұрмысқа қолғабыс етті. Мектепті 1958 жылы үздік бітірді, ата-анасын ерекше құрмет тұтты.
Еңбек мектебі: металлургиядан басталған жол
Орта мектептен кейін Қарағанды металлургия комбинатының құрылысына аттанып, 1958 жылы Теміртау қаласындағы комбинатқа жұмысқа орналасты. 1958–1960 жылдары Днепродзержинск техникалық училищесінде оқып, металлург-жұмысшы мамандығын меңгерді. Шойын құюшы, домна пешінің көмекшісі болып еңбек етті, кейін инженерлік деңгейге көтерілді. Замандастары оның ерте кезден көшбасшылық қабілетімен ерекшеленгенін атап өтеді.
Саяси өмірбаянның бастауы
Басшылық қабілеті өндіріс алаңынан-ақ танылып, қалалық, облыстық және республикалық деңгейдегі жауапты қызметтерге ұласты: комбинаттағы партком хатшысы, Теміртау қалалық және Қарағанды облыстық органдарындағы, республикалық партия ұйымдарындағы экономикалық бағытқа жауапты хатшылық қызметтер. Қазақстан Үкіметін басқарған кезеңі оның саяси жолындағы маңызды белеске айналды.
Ғылыми мәртебе және қоғамдық қызмет
- Экономика ғылымдарының докторы, бірқатар академиялардың академигі.
- Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ және М. В. Ломоносов атындағы ММУ құрметті профессоры.
- Қазақстан халқы Ассамблеясы төрағасы, Қарулы Күштердің Жоғары Бас Қолбасшысы және өзге де қоғамдық-саяси міндеттер.
Сонымен бірге әлеуметтік-экономикалық даму және қоғамдық-саяси мәселелерге арналған еңбектердің авторы екені айтылады.
Тұлғалық қыр
Мәтінде Елбасының жан-жақты болмысы аталады: ұлттық дәстүрге жақындық, өнерге қызығушылық, бірқатар ән мәтіндерінің авторлығы. Бұл қырлар қоғамдық тұлғаның мәдени кеңістіктегі орнын да айқындайды.
Тәуелсіздік жылнамасы: маңызды даталар
«Жылдар сөйлейді» бөлімінде тәуелсіздік кезеңіндегі негізгі оқиғалар тізбегі еске алынады. Бұл деректер ел дамуының кезең-кезеңімен қалай қалыптасқанын көруге мүмкіндік береді.
1991–1995: іргетас қаланған жылдар
- 1991: 1 желтоқсан — тұңғыш Президент сайлауы.
- 1991: 16 желтоқсан — тәуелсіз мемлекет деп жариялануы.
- 1991: 29 тамыз — Семей ядролық полигонының жабылуы.
- 1992: 2 наурыз — БҰҰ-ға мүше болуы.
- 1992: 4 маусым — Ту, Елтаңба, Әнұран туралы заңдарға қол қойылуы.
- 1993: 28 қаңтар — тұңғыш Конституция қабылдануы.
- 1993: 15 қараша — ұлттық валюта теңгенің енгізілуі.
- 1995: 30 тамыз — жаңа Конституция қабылдануы.
1996–2014: даму, жаңа мақсаттар
- 1997: «Қазақстан–2030» жолдауы және астананы Ақмолаға көшіру.
- 1998: Ақмоланың «Астана» атануы, жаңа астананың тұсаукесері.
- 2003: Әлем және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезі.
- 2010: Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы және Саммит.
- 2012: «Қазақстан–2050» стратегиясы.
- 2014: «Нұрлы жол — жарқын болашақ» жолдауы.
Сайлау деректері (мәтіндегі мәлімет бойынша)
- 1991: 1 желтоқсан — 98,7%.
- 1995: 29 сәуір — референдум арқылы өкілеттікті 2000 жылға дейін ұзарту.
- 1999: 10 қаңтар — 79,78%.
- 2005: 4 желтоқсан — 91,5%.
- 2009: 97,5%.
- 2011: 8 сәуір — ұлықтау рәсімі.
Оқушы ойы: «Менің Президентім» монологтары
Диананың монологы
Отбасында теледидардан Елбасының бейнесі көрінгенде, әжесінің үнемі қайталайтын тілегі бар: «Ел шеті бұзылмасын». Тарихты терең оқыған сайын бұл сөздің мағынасы айқындала түседі: көпұлтты елде тыныштықты сақтау, әр ұлттың тілін табу, көрші мемлекеттермен тату қатынас орнату — үлкен жүрек пен парасатты қажет ететін жауапты іс. Сондықтан Елбасы әрбір қазақстандық үшін ірі тұлға ретінде қабылданады.
Айымның монологы
Қазақ халқының қонақжайлығы — ұлттық мінездің айрықша белгісі. Монологта осы қасиет Президент болмысымен үндестіріледі: шетелдік меймандарға мақтанышпен көрсететін Астана — елдің жаңаруы мен дамуының символы. Мемлекет басқару — машақаты мол, бірақ мәртебелі міндет. Тәуелсіздік алғаннан кейін халықты ұйыстырып, елдің еңсесін көтеру — табанды еңбек пен саяси көрегендікті талап етеді.
Өзек ой
Оқушы ой-толғауларында бір ортақ тұжырым көрінеді: ел тұрақтылығы — келісім, сабыр, жауапкершілік және ортақ мүддеге адал қызмет арқылы сақталады.
Қорытынды: азаматтық жауапкершілікке үндеу
Төле бидің сөзі — елдік өлшем
«Жаңбыр жаумаса, жер жетім. Басшысы болмаса, ел жетім». Бұл нақыл — бірлік пен басқарудың, тәртіп пен жауапкершіліктің қоғам өміріндегі орнын айқын көрсетеді.
Мұғалімнің қорытынды сөзі
Тәрбие сағатында тәуелсіздік жолындағы күрес, Желтоқсан құрбандарының ерлігі, мемлекеттіліктің қалыптасуы және елдің әлемге танылуы сөз болды. Оқушыларға жүктелер міндет — Тәуелсіз Қазақстанның туын биік ұстау, бейбітшілікті сақтау, ел болашағы үшін жауапкершілікті сезіну.
Үй тапсырмасы
«Адамның азаматтық тұлғасы» тақырыбына материалдар жинақтау.
Қысқа түйін
Тарих
Тәуелсіздік — күрес пен төзімнің нәтижесі.
Құндылық
Ынтымақ — елдіктің тірегі.
Ұрпақ
Болашақ — білімді, парасатты, жауапты азамат қолында.