Даңғой сөзіне сөйлем ойла
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Бұл сабақ жоспары Ақтөбе облысы, Ақтөбе қаласындағы «Сымбат» жеке мектебінде өткізілетін ана тілі пәніне арналған. Сабақтың тақырыбы — «Даңғой» (Есентай Ерботин). Негізгі өзек — мақтаншақтықтың зиянын ұғындыру және мәтін арқылы тілдік дағдыларды дамыту.
Мұғалім
Ісанатты мұғалім Макуова Нуршат Аманқосовна
Сабақ форматы
- Типі: жаңа білімді игерту
- Түрі: ойын-сабақ
Мақсаты
1) Идеяны ұғындыру
Оқушыларға мәтіндегі негізгі ой мен идеяны дұрыс түсіндіріп, мазмұнын саналы қабылдату.
2) Тілді дамыту
«Қалтарыс», «кәде», «даңғой», «желөкпе» сияқты сөздерді қолдана отырып, байланыстыра сөйлеу, мәнерлеп оқу және танымдық білімді арттыру.
3) Тәрбиелік мән
Мақтаншақтықтың зиянын түсіндіріп, жақсыдан үйренуге, жаманнан жиренуге баулу.
Сабақтың жүру барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
-
1) Оқушылардың зейінін сабаққа аудару. Ана тілі — барлық пәнді түсінудің өзегі.
«Оқытылатын пәндердің бәрін қаусырып, орап алатын пән — ана тілі. Ана тілін жақсы меңгеріп алмай, өзге пәндерді түсіну мүмкін емес. Ана тілі — халық болып жасағаннан бергі жан дүниесінің айнасы: өсіп, өніп, түрлене беретін мәңгі құламайтын бәйтерегі...»
Ж. Аймауытов
- 2) Сабақ жоспарын таныстыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру (Білгенді жүйелеу)
1) Сұрақ-жауап
- А) Дулат Исабеков кім? Қандай шығармаларымен таныстыңдар?
- Ә) «Өкініш» әңгімесінің мазмұнын баяндау.
- Б) «Ащы бал» әңгімесінің мазмұнын баяндау.
- Тапсырма: кейіпкерге мінездеме жазу.
2) Венн диаграммасы
Екі шығарманы салыстыра отырып, төмендегі сұрақтарға жауап беру:
- Авторлары кім?
- Шығарма жанры қандай?
- Кейіпкерлері кімдер?
- Оқиға қайда болған?
- Кейіпкерлердің қандай әдеттері бар?
- Іс-әрекеттерінен қорытынды шығаруға бола ма?
III. Жаңа білім (Жаңамен танысу)
1) Кіріспе әңгіме
Ұқыпсыздық, салақтық, ұрлық сияқты жаман әдеттерден аулақ болу керек. Солардың бірі — даңғойлық, яғни орынсыз, ретсіз мақтаншақтық. Бүгін оқитын мысал осы мінез туралы.
Мысалдың авторы — балалар ақыны Есентай Ерботин. Оның шығармалары қысқа тақпақтардан, жаңылтпаштардан, ойын-өлеңдерден және мысалдардан тұрады, оқуға жеңіл әрі қызықты.
2) Мысалмен жұмыс
- — Мысалды оқу.
- — Сюжетті сурет бойынша мазмұнын түсіндіру.
- — Оқулықпен жұмыс: мәнерлеп оқу.
IV. Сергіту сәті және дидактикалық ойын
Сергіту
«Қияр» сөзін дене мүшелері арқылы жазу (қимыл-қозғалыс арқылы әріптерді бейнелеу).
«Сиқырлы сандар» кестесі
Сұрақтарға жауап беру арқылы мысалдың түйінін ашу және тілдік бірліктерді табу.
Талдау сұрақтары
- Шығарма неліктен мысал жанрына жатады?
- Қияр нені қиялдады?
- Ол мақсатына жету үшін не істеді?
- Уақыты келгенде қияр қандай күйге ұшырады?
- Мысалда ақын қандай тұжырым жасайды?
- Мысалдан қиярдың сөзін тауып, мәнерлеп оқы.
- Өлең жолдарына сүйеніп, мақтаншақтықты білдіретін сөздерді тап (дәптерге жазу: мақтаншақ, даңғой, желөкпе).
- Мысалдан «үлкен» деген мағынаны білдіретін сөздерді тап (үлкен, нән, алып, дәу).
- Соңғы шумақтың жанрын анықта: мақал-мәтел ме, әлде нақыл сөз бе?
- «Қалтарыс» сөзін қатыстырып сөйлем құра.
- «Кәде» сөзін қатыстырып сөйлем құра.
- «Даңғой» сөзімен сөйлем құра.
- Өзіңді мақтап айт.
- Досыңды мақтап айт.
- Өзгені мақтау оңай ма, әлде өзіңді мақтау оңай ма? Қайсысы ұнайды?
Жасырылған сөз
«Таласпа, жаным-ай, қолыңнан келмеске...»
Абай
V. Нәтиже (Қорытындылау)
Тілек айту тапсырмасы
Парақшадағы сөздер арқылы тілек құрастыру. Жақсы қасиетті таңда, жағымсызынан сақтан:
Жағымды
- Талап
- Отан
- Еңбек
- Ел
- Рақым
- Халық
- Терең ой
- Ата-ана
- Қанағат
- Мектеп
- Білім
- Туған жер
Жағымсыз
- Өсек
- Өтірік
- Мақтаншақ
- Еріншек
- Қызғаншақ
- Ұқыпсыз
Қорытынды сұрақтар
- 1) Бүгін не өттік?
- 2) Нені үйрендік?
Сабақтың түйіні: адамды көркейтетін — еңбек пен кішіпейілділік, ал орынсыз мақтан — адамды әлсірететін мінез.
VI. Үй тапсырмасы
- Мысалды мәнерлеп оқу.
- Мазмұнын жазу.
VII. Бағалау
Оқушылардың жауап беру белсенділігі, мәтінді мәнерлеп оқуы, жаңа сөздерді орынды қолдануы және қорытынды жасай білуі негізінде бағаланады.