Қазақша рефераттар

Қарға ұшар

Сабақ тақырыбы: Құстарды қарсы алайық

Бұл сынып сағаты оқушыларға көктемде құстардың қайта оралуын, олардың табиғаттағы маңызын және құстар санының азаю қаупін түсіндіруге бағытталған. Сабақ барысында балалардың тіл байлығы мен шығармашылық қиялы дамып, табиғатты, Отанын, жерін, орманын, көлін сүюге тәрбиеленеді.

Сабақтың мақсаты

  • Құстардың жалпы пайдасын түсіндіру және көктемде жыл құстарының оралуы арқылы табиғаттағы өзгерістерді байқауға үйрету; құстардың азайып кету қаупі туралы хабардар ету.

  • Құстарға қамқор болуға, оларды аялауға тәрбиелеу; ой-өрісін кеңейту және түсініктерін дамыту.

  • Отанын, жерін, орманын, көлін және табиғатты сүюге баулу; сөздік қорын молайтып, байланыстырып сөйлеу дағдысын дамыту.

  • Дамыта оқыту негізінде шығармашылық қиялын жүйелеу және ойлау қабілеттерін жетілдіру.

Сабақтың әдістері

  • Шығармашылық ізденіс
  • Жатқа айту
  • Сұрақ-жауап
  • Пікірлесу
  • Көркем сөз
  • Топпен жұмыс

Көрнекіліктер

  • Құстардың суреттері
  • Құстар туралы мақал-мәтелдер
  • Венн диаграммасы
  • Слайд және суретпен жұмыс материалдары

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық

Құстарды қорғап бағамыз,

Көктемде ұя саламыз.

Жыл құстарын қарсы алып,

Үй құстарын бағамыз.

Бүгінгі сынып сағатының тақырыбы: «Құстар — біздің досымыз».

2) Ой қозғау

  • Балалар, қандай құстарды білеміз?
  • Қазір қай мезгіл?
  • Көктемде ең алғаш ұшып келетін қандай құс?

3) Слайд: суретпен жұмыс

Суреттегі құстардың аттарын атайық: қараторғай, қарлығаш, бозторғай, шымшық, тырна, қаз, үйрек.

Ұзақтан кейін біздің өлкеге қандай құстар қайта ұшып келеді?

4) Мағынаны ашу: құстардың түрі және оралу реті

Құстар Ұшып келетін уақыты Мекен етуі
Ұзақтар, қараторғайлар, бозторғайлар, шымшықтар Жер кеуіп, жәндіктер жандана бастағанда Үй шатырларының астыңғы жағына және бұрыннан қалған ұяларға қонады, сол ұяларды иемденеді.
Тырналар, қаз, үйрек, шағалалар Өзен-көлдер мұздан арылғанда Бұрыннан қалған ұяларды иемденеді, биіктеу жерге ұя салады.
Қарлығаштар, теңбілдер, торғайлар Маса мен шыбын көбейе бастағанда Бұталар мен ағаш бұтақтарына, жағалаудағы тастар арасына, кейбірі ағаш қуысына ұя салады.

Ескерту: Құстардың ұшып келу уақыты өңірдің ауа райына байланысты өзгеруі мүмкін.

5) Шығармашылық жұмыс: 4 жол өлеңді аяқтау

Тапсырма: берілген жолдарды дұрыс дыбыстау сөздерімен сәйкестендіріп аяқтаңыз.

Жолдар

  • Қарға ұшар …
  • Шағала ұшар …
  • Үйрек ұшар …
  • Қаз ұшар …

Таңдау сөздер

қаңқылдап сымпылдап шаңқылдап қарқылдап

6) Құстар туралы мақал-мәтелдердің мәнін ашу

1) Аққуды атпа, досыңды сатпа.

Табиғатқа да, адамға да қиянат жасамаудың тәрбиелік мағынасы.

2) Құстың да қанаты талады.

Әрбір жан иесі шаршайды; еңбек пен демалыстың тепе-теңдігін ұғындырады.

3) Үкіні көзі асырайды.

Әр жанның тіршілігі өзіне тән ерекшелігі мен қабілетіне байланысты.

4) Құстың мамығынан қорған үюге болады.

Бірлік болса, аздың өзі молға айналады; ұсақ еңбектің де үлкен нәтиже беретінін меңзейді.

7) Топпен жұмыс: құстар туралы викторина

  1. 1. Құстардың негізгі мекені не? (Жауабы: ұя)
  2. 2. Қай ай құстың атымен аталады? (Жауабы: көкек)
  3. 3. Адам қай құсты аң аулауға пайдаланған? (Жауабы: бүркіт)
  4. 4. Қай құстың мүлде ұясы болмайды? (Жауабы: көкек)
  5. 5. Қандай құс “хат тасушы” атанған? (Жауабы: көгершін)
  6. 6. Құстың жүрегі минутына қанша рет соғады? (Жауабы: 960)

Сергіту сәті: «Құстар қайтып барады» әні орындалады.

8) Венн диаграммасы: жыл құстары және үй құстары

Жыл құстары

Көктемде оралып, күзде қайта жылы жаққа ұшып кететін құстар.

Ортақ

  • Табиғаттың тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі
  • Адамға пайдасы бар (зиянкестерді азайтады, әсемдік береді)
  • Қорғауды және қамқорлықты қажет етеді

Үй құстары

Адам баптайтын, қора-қопсы маңында тіршілік ететін құстар.

9) Жұмбақтар

1) Көлдің көркі, сәні екен,
Ұшқанда сазды әні екен.
Ақындар оны мақтаған,
Адамдар қорғап сақтаған.

Жауабы: аққу

2) Орманда жоғары,
Ағашқа қонады.
Тұмсығын балта етіп,
Тоқ-тоқ соғады.

Жауабы: тоқылдақ

3) Мысық құлақты, бүркіт тұяқты.

Жауабы: үкі

4) Көктемде ұшып келеді,
Жаздай концерт береді.

Жауабы: бұлбұл

Қорытынды бөлім

Құс — досымыз, қорғаймыз біз,

Сүп-сүйкімді, сүйеміз торғайды біз.

Ағаш ұя жасаймыз ақ көңілмен,

Қанатты туысқанды қолдаймыз біз.

Шыр-шыр еткен торғайды,

Қорғамасқа болмайды.

Таспен атып торғайды,

Ұя бұзған оңбайды.

Қазақ халқы ертеден-ақ аң-құсты киелі санаған. Сұлуды — аққуға, әншіні — бұлбұлға, ер жігітті — қыранға, ал ынжық жігітті — жапалаққа теңеген. «Қарға баласын аппағым дер» деген сөздің де түп мәні — табиғаттағы мейірім мен аналық сезімді қадірлеу.