Қазақша рефераттар

Қорықтарды ата

Интеллектуалдық сайыс-сабақ

Ел болашағы – білімді ұрпақ

Бұл материалда бастауыш сынып оқушыларына арналған интеллектуалдық сайыс-сабақтың мақсаты, құрылымы және кезеңдері жүйеленіп берілген. Негізгі идея — білім мен тәрбиені ұштастырып, оқушының ойлауын, тілін, дүниетанымын дамыту.

Мақсаты

  • Оқушылардың білімін ортаға салып, пәндер бойынша меңгергендерін тексеру.
  • Дүниетанымды кеңейту, тіл байлығын арттыру, логикалық ойлау мен шығармашылық қиялды дамыту.
  • Туған тілін сүюге, елін-жерін құрметтейтін саналы, ізденімпаз ұрпақ тәрбиелеу.

Түрі

Интеллектуалдық сайыс-сабақ

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ–жауап Ой қозғау

Көрнекілігі

Слайд Топшамалар Даналық сөздер

Құрылымы

  1. 1 Бәйге
  2. 2 Ханталапай
  3. 3 Жеті жұмбақ
  4. 4 Дода
  5. 5 Шешен тілдер

Сайыстың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Бұл кезеңде сайыстың тақырыбы, мақсаты және тәрбиелік мәні таныстырылады. Қатысатын сыныптар мен сайыскерлер таныстырылып, әділ бағасын беретін қазылар алқасы бекітіледі.

Қазылар алқасының құрамы (үлгі):

  • 1) Директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасары
  • 2) Бастауыш сыныптардың оқу ісі жөніндегі меңгерушісі
  • 3) Бастауыш сынып мұғалімі
  • 4) Бастауыш сынып мұғалімі

II. Кіріспе бөлім

Мұғалімнің кіріспе сөзі (өңделген нұсқа):

Құрметті оқушылар, қазылар алқасы, ұстаздар! «Қазақстан болашағы – білімді ұрпақ» атты интеллектуалдық ойынымызды бастаймыз. Сайыскерлерімізді ортаға шақырып, таныстырып өтемін.

Шабыттандыратын шумақ

Ал, келіңдер, келіңдер! Біріңе-бірің еріңдер.
Білім-білікті тексеріп, қатысып ойынға көріңдер!
Кім жүйрік ойға — сол алда, бәйге түсіп жарыспай,
Жүйріктің бағы жанар ма?

Негізгі ой

Білім — адамды ақиқатқа жетелейтін күш. Дегенмен білім — тек «кілт»: оны орнымен қолдана білгенде ғана адамның қайраты мен мүмкіндігі артады. Ал тәрбиесіз берілген білімнің қауіпті екені туралы Әл-Фараби нақылын әрдайым есте ұстау керек.

Даналық сөздер (іріктеме)

  • Исаак Ньютон: «Мен ұлы мұхит жағасынан бір ғана кішкентай тас тауып алған балаға ұқсаймын… Ал мұхиттың тереңінде ондай тастар қаншама».
  • Әл-Фараби: «Адамға ең алдымен тәрбие берілуі керек. Тәрбиесіз берілген білім — адамзаттың қас жауы».
  • Френсис Бэкон: «Кітап оқу адамды білімді, әңгімелеу — тапқыр, ал жазып отыру — дәлшіл етеді».
  • Конфуций: «Білген адам өкінбейді; мейірбан адам мазасызданбайды; батыр адам қорықпайды».

1-кезең: «Бәйге»

Әр сайыскерге 10 сұрақтан беріледі. Әрбір дұрыс жауап 1 балл болып есептеледі.

1–8 оқушыға арналған сұрақтар (толық тізім) Ашу

1-оқушы

  1. Денені өлшейтін құрал: градусник.
  2. Адамдардың қатынас құралы: тіл.
  3. Қан соратын жәндік: маса.
  4. Өсімдіктің мүшелері: жапырақ, сабақ, тамыр, гүл, тұқым.
  5. Ұзындық өлшем бірліктері: км, м, дм, см, мм.
  6. Жер Күнді айнала ма, әлде Күн Жерді айнала ма?
  7. Туда не бейнеленген: ұлттық ою (қошқар мүйіз), қыран бүркіт, күн.
  8. Қазақтың тұңғыш ғарышкері: Тоқтар Әубәкіров.
  9. Абылай ханның шын аты: Әбілмансұр.
  10. Қазақтың атақты суретшісі: Ә. Қастеев.

2-оқушы

  1. Мемлекеттік рәміздер: Әнұран, Елтаңба, Ту.
  2. Әнұран қандай жағдайда орындалады: салтанатты жиындарда.
  3. Есту мүшесі: құлақ.
  4. Үш би: Төле би, Әйтеке би, Қазыбек би.
  5. Күйді орындайтын адам: күйші.
  6. Периметрді табу: барлық қабырғаларын қосу.
  7. «Кел, балалар, оқылық!» өлеңінің авторы: Ыбырай Алтынсарин.
  8. Балды жақсы көретін аң: аю.
  9. «Күллі адам баласын қор қылатын үш нәрсе»: надандық, еріншектік, залымдық.
  10. Бала күнінде суретші болуды армандап, кейін балалар жазушысы болған: Б. Соқпақбаев.

3-оқушы

  1. ҚР Әнұранының авторларын ата.
  2. Ауданды табу: екі қабырғаны көбейту.
  3. Біз қай тілде сөйлейміз: қазақ тілінде.
  4. 40 пен 6-ның көбейтіндісі: 240.
  5. Көру мүшесі: көз.
  6. Біздің президентіміз: Нұрсұлтан Назарбаев.
  7. Аюдың баласы: қонжық.
  8. Бие сүтінен дайындалатын тағам: қымыз.
  9. Көкөністер: сәбіз, картоп, орамжапырақ, қызанақ.
  10. Қу аң: түлкі.

4-оқушы

  1. Елтаңбаның авторы кім?
  2. Жылға ілікпей қалған жануар: түйе.
  3. «Кітап» сөзінің бас әрпі: К.
  4. Екінші қазақ ғарышкері: Талғат Мұсабаев.
  5. Мезгілдер: қыс, көктем, жаз, күз.
  6. Қазақстан Республикасының астанасы: Астана.
  7. Тиін нені жақсы көреді: жаңғақ.
  8. Иіс сезу мүшесі: мұрын.
  9. Мақта ең көп өсірілетін өңір: Оңтүстік Қазақстан.
  10. Әлемде мұхит саны: 4.

5-оқушы

  1. ҚР Туының авторы кім?
  2. 6 санының квадраты: 36.
  3. «Ғылым таппай мақтанба» өлеңінің авторы кім?
  4. Қол не үшін қажет: қызмет ету үшін.
  5. Ауданды қандай әріппен белгілейміз: S.
  6. «А» қандай дыбыс: дауысты, жуан.
  7. Ең алғаш мектеп ашқан: Ыбырай Алтынсарин.
  8. Тіршілікке қажет: ауа, жарық, жылу, су, қорек.
  9. Жыл басы: тышқан.
  10. Су 0 градуста қатады.

6-оқушы

  1. Бір ұшы тұйықталған түзу: сәуле.
  2. 1 жылда: 12 ай.
  3. 360-ты 60-қа бөлгендегі мән: 6.
  4. Шаршы деген не?
  5. Ауданды табу: екі қабырғаны көбейту.
  6. 1 аптада: 7 күн.
  7. 321 санын разрядтық қосылғыштарға жікте.
  8. Қазақтың киелі сандары.
  9. 27 қаламды 3 балаға тең бөлсек: 9-дан.
  10. Ауданды қалай белгілейміз?

7-оқушы

  1. Екі ұшы тұйықталған түзу: кесінді.
  2. 15 ай: 1 жыл 3 ай.
  3. 420-ны 6-ға бөлгендегі мән: 70.
  4. Периметрді табу: барлық қабырғаларды қосу.
  5. Ұзындығы 3 см, ені 2 см тік төртбұрыштың ауданы: 6 см².
  6. 988 санында қанша цифр бар?
  7. Периметр қандай әріппен белгіленеді: P.
  8. 7 күн: 1 апта.
  9. Математикалық амалдар: қосу, азайту, көбейту, бөлу.
  10. Уақыт өлшем бірліктері: сағат, минут, секунд.

8-оқушы

  1. Бұрыш түрлері: сүйір, доғал, тік.
  2. 5 жыл: 60 ай.
  3. Үшбұрыш деген не?
  4. Ұзындығы мен енін көбейту арқылы табатынымыз: аудан.
  5. Өрнек түрлері: санды, әріпті.
  6. 788 санын разрядтық қосылғыштарға жікте.
  7. 7 саны — киелі сан.
  8. Салмақ өлшем бірліктері: кг, г, тонна.
  9. Қабырғасы 6 см шаршының ауданы: 36 см².
  10. Қосудың компоненттері: қосылғыш, қосындының мәні.

Қазыларға белгі

«Әділқазылар алқасынан сайыскерлердің бағасын берулеріңізді сұраймыз».

2-кезең: «Ханталапай»

Қалған оқушылар асық таңдайды. Әр асықтың артындағы сұраққа дәл, нақты әрі тез жауап беру қажет. Бұл кезең сұрақтары қазақтың киелі сандарына байланысты. Дұрыс жауап — 5 балл.

Үштік ұғымдар

  • Үш арыс: Сәкен, Бейімбет, Ілияс.
  • Үш дана: Абай, Шоқан, Ыбырай.
  • Үш арсыз: ұйқы, тамақ, күлкі.

Жетіге қатысты

  • Жеті ата: ата, әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене (туажат).
  • Аптаның 7 күні: дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі, бейсенбі, жұма, сенбі, жексенбі.
  • Жеті қазына: берен мылтық, құмай тазы, қыран бүркіт, сұлу әйел, ер жігіт, ілім-білім, жүйрік ат.

Ой толғау

Пайдаланылмаған ақыл «тот басады». Көп оқыған сайын адам білімге тойымсыз болады; ал аз білген адам кейде өз-өзіне тым риза болып кетеді. Тереңге бойлау үшін талап керек.

3-кезең: «Жеті жұмбақ»

Ойын ұпайы ең аз сайыскерден басталады. Сұрақтар әртүрлі күрделілік деңгейімен беріледі.

20 ұпай

  • Сол жақ: Әйтеке би ел басқаруды неше жасынан білген? (12 жасынан)
  • Оң жақ: Зат есім дегеніміз не? (Заттың атын білдіретін сөз табы)
  • Орта: Жапырақтар туралы есеп-жұмбақ. (4)

30 ұпай

  • Сол жақ: Алпамыстың қарындасының аты? (Қарлығаш)
  • Оң жақ: Еңбек туралы мақал-мәтел айт.
  • Орта: Етістіктің түрлерін ата.

40 ұпай

  • Сол жақ: Б. Майлиннің ашаршылық жылдарын бейнелейтін шығармасы? («Күлпаш»)
  • Оң жақ: Дәл көздеп ататын адам: мерген.
  • Орта: «Адам болам десеңіз...» өлеңінің авторы кім? Жатқа айт.

4-кезең: «Дода»

Бұл кезең үш бағыт бойынша өтеді: гуманитарлық, жалпы ғылымдар, жаратылыстану. Әр бағытта 10 сұрақтан. Дұрыс жауап — 2 балл.

Гуманитарлық бағыт

Сары
  1. Бір өркешті түйе қалай аталады?
  2. Абай қай жерде дүниеге келген?
  3. Жаңылтпаш айт.
  4. Қорықтарды ата.
  5. Сүйектер не арқылы қозғалады?
  6. Батырлық, ерлік туралы мақал-мәтел айт.
  7. Ас қорыту мүшелерін ата.
  8. Ана тақырыбындағы шығармаларды ата.
  9. Сезім мүшелерін ата.
  10. «Азаттық жолында» шығармасында кім туралы айтылады?

Жалпы ғылымдар

Жасыл
  1. Роза Рымбаева кім?
  2. ҚР Әнұранының авторлары кімдер?
  3. Жұмадан кейін қай күн?
  4. Қасиетті ай?
  5. Спорт түрлерін ата.
  6. Қазақтың қандай салт-дәстүрлерін білесің?
  7. Живопись дегеніміз не?
  8. Ермексаздың көмегімен нелер жасауға болады?
  9. Қандай мерекелерді білесің?
  10. Мемлекеттік рәміздерді ата.

Жаратылыстану бағыты

Қызыл
  1. Геометриялық фигураларды ата.
  2. Математикалық амалдар нешеу? Ата.
  3. 9 санының квадраты неше?
  4. Азайту амалының компоненттерін ата.
  5. Уақыттың өлшем бірліктерін ата.
  6. 1 кг — қанша грамм?
  7. 25 пен 15-тің қосындысынан 16-ны азайт: (24)
  8. Әріпті өрнек деген не?
  9. Теңдеудің қандай түрлерін білесің?
  10. Қосудың ауыстырымдылық қасиетін айт.

5-кезең: «Шешен тілдер»

Соңғы айналымға өткен екі оқушы ортаға шақырылады. Екі конверттің ішінде тақырыптар беріледі: оқушы қалағанын таңдап, тақырыпты оқып, өз ойын жүйелі жеткізіп, мазмұнын ашады. Ең жоғарғы баға — 10 балл. Ойлануға 3 минут уақыт беріледі.

Ұйымдастыру ескертпесі

Қорытынды ұпайлар жарияланғанша шағын өнер көрсетілімдері (би, ән) ұйымдастыруға болады. Жеңімпаздар марапатталып, қатысушыларға сый-сияпат табысталады.

Қорытынды ой

Бүгінгі білім — ертеңгі байлық. XXI ғасыр — білім ғасыры. Өткенін білетін, бүгінін түсінетін, ертеңіне сеніммен қарайтын азамат болу — әр оқушының мақсат-мұраты. Еліміздің көк туын биік ұстап, мәртебесін арттыру үшін ең алдымен білімді де саналы ұрпақ қажет. Ұлт болашағы — білімді ұрпақтың қолында екенін ұмытпайық.

Алғыс

Әділ бағасын берген қазылар алқасына, сынып жетекшілеріне, оқушыларға және сайысты тамашалаған барша қауымға көп рақмет!

Автор

Қызылорда облысы, Арал қаласы, №220 орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі — Зекенова Рима.