Оян қазақ
Сабақтың тақырыбы
«Діні қуатты елдің іргесі берік»
Негізгі мақсат
Қазіргі қазақ қоғамына әсер етіп жатқан бөгде діни ағымдар туралы пікірлесу, олардан сақтану жолдарын талқылау және дін мәселесіне қатысты дұрыс көзқарас қалыптастыру.
Дамытушылық мақсат
Оқушылардың діни сауатын арттыру, ізденіске баулу және шешендік қабілетін дамыту.
Тәрбиелік мақсат
Жас ұрпақты имандылыққа, елжандылыққа тәрбиелеу және өз құқықтарын білуге үйрету.
Түрі: сайыс
Көрнекілігі: слайдтар, суреттер
І. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды сабаққа әзірлеу.
- Сыныпты топқа бөлу.
1-топ: «Имандылық»
Тақырыптың рухани өзегін ашып, имандылықтың мәнін насихаттайтын топ.
2-топ: «Адамгершілік»
Әдеп, мінез, кісілік құндылықтарын дәлел-дәйекпен қорғайтын топ.
Сайыс бөлімдері
- 1 Топтарды таныстыру
- 2 «Дінім, ділім — өмірімнің тұтқасы»: Ислам туралы пікірлесу
- 3 «Дін — қоғам өмірінде»: жағдаяттарға жауап
- 4 Мақал-мәтелдің жалғасын табу
- 5 Қорытынды және жеңімпаздарды мадақтау
Психологиялық дайындық
Көтеріліп шаңырақ, Уықтары шаншылар. Керегелер керіліп, Өрімдей боп өрілер. Бәріміз жүрсек айналып, Киіз үй боп көрінер.
Бұл шумақ сабақтың бастапқы көңіл күйін реттеп, бірлік пен ұжымдық үйлесімді меңзейді.
І бөлім. Топтарды таныстыру
«Имандылық» тобы
Имандылық жарасады ұл-қызға, Бұл тақырып толы терең мазмұнға. Насихаттап имандылық бастауларын, Өнегелі тәлім берер ұл-қызға. Ал, балалар, сайысты біз бастайық, Өлең оқып, ән айтудан қашпайық! «Әдептілік әліппесін» ардақтап, «Иманды бол!» деп ұран тастайық.
«Адамгершілік» тобы
«Адамгершілік» деп ат қойдық тобымызға, Сан алуан ұғым болды ойымызда. Сәлем бердік, баршаңызға жиылған жұрт, Бүгінгі әдептілік тойымызға. Қаруланып білімменен біз келеміз, Қиялменен шартараптан жыр тереміз. Сайысуға «Адамгершілік» келіп тұр, Сөз кезегін өздеріңізге береміз.
ІІ бөлім. «Дінім, ділім — өмірімнің тұтқасы»
Бұл бөлімде оқушылар Ислам діні туралы не білетінін ортаға салып, өз пікірін дәлелмен жеткізеді.
Ислам діні туралы қысқаша пайым
Ислам — адам өмірін қорғауға, денсаулықты сақтауға және өзін-өзі құртуға апаратын әрекеттердің алдын алуға бағытталған құндылықтар жиынтығы.
Көптеген ислам қоғамдарында тұрмыс деңгейі төмен болғанымен, қылмыс пен ажырасу көрсеткіші салыстырмалы түрде аз, ал рухани қанағат пен қоғамдық тәртіп деңгейі жоғары екені жиі айтылады.
Ислам күнделікті өмірдің маңызды салаларына — дұрыс өмір сүру, дұрыс тамақтану, бала тәрбиесі, әйелді құрметтеу, киіну әдебі, қоғамдағы қарым-қатынас мәдениеті сияқты мәселелерге бағыт-бағдар береді.
Сондай-ақ басқару мен қоғамдық жауапкершілікке қатысты да ұстанымдар бар: салық, қаржыны реттеу, қоғамдық тәртіп, халық қажеттілігін өтеу, ресурстарды әділ бөлу секілді мәселелердің мәні сөз болады.
Түйін: Ислам — адамды ізгілікке, тәртіпке және жауапкершілікке үндейтін тұтас рухани-әлеуметтік жүйе ретінде түсіндіріледі.
ІІІ бөлім. «Дін — қоғам өмірінде»
«Не істер едің?» форматы арқылы оқушылар нақты жағдаяттарға байланысты шешім қабылдап, оны дәлелдеуді үйренеді.
«Имандылық» тобына жағдаят
Сабақтан қайтып келе жатқанда алдыңнан өзіңмен қатарлас жігіттер немесе қыздар шығып, дінге деген көзқарасыңды сұрап, түрлі сұрақ қоя бастады.
- Қандай әрекет жасайсың?
- Пікір бөлісесің бе, әлде үнсіз кетіп қаласың ба?
- Шешіміңді қалай дәлелдейсің?
«Адамгершілік» тобына жағдаят
Сыныпқа жаңа оқушы келді. Жақын сөйлесе бастағанда ол саған беймәлім діни ағымдар туралы «қызықты оқиғалар» айтып, сол ортаға қосылуға үгіттеді. Тіпті «мол табыс» уәде етіп, жұмысқа шақырды.
- Ұсынысқа көзқарасың қандай?
- Қандай қауіптерді байқайсың?
- Өз ұстанымыңды қалай жеткізесің?
IV бөлім. Мақалдың жалғасын тап
«Имандылық» тобы
1) Адамның ұяты бетінде, …
Жауабы: Адамгершілігі ниетінде.
2) Адамгершілікке арналған үш сауал бар: …
- Шөлге құдық қазған — бір сауап.
- Өзенге көпір салған — бір сауап.
- Жолға ағаш еккен — бір сауап.
«Адамгершілік» тобы
1) Әдептілік — ар-ұят, …
Жауабы: Адамдықтың белгісі.
2) Тұрпайы мінез, жат қылық, …
Жауабы: Надандықтың белгісі.
Мұны білу маңызды
Төмендегі кеңестер — бейтаныс адамдар мен күмәнді діни үгіт-насихат жағдайында сақтық танытуға көмектесетін қысқа ережелер.
- 1 Көшеде кездейсоқ танысқан адам шақырған діни тақырыптағы әңгімеге және ұйым жиналысына шақыруға бірден араласпаңыз.
- 2 Алғашқы кездесуде өзіңіздің діни көзқарасыңызды жариялауға асықпаңыз.
- 3 Егер сұрақ қоюды шешсеңіз, эмоцияға берілмей, сабырлы түрде сөйлесіңіз.
- 4 Парақша, брошюра немесе журнал ұсынса, алғыс айтып, сыпайы түрде бас тартыңыз.
- 5 Жиналысқа баруды ойласаңыз, алдымен ол туралы көбірек біліп, жақындарыңызбен және сенімді адамдармен ақылдасыңыз.
- 6 Есіңізде болсын: миссионер-уағыздаушылардың мақсаты — сізді өз сеніміне тарту. Сіздің мақсатыңыз — ықпалға түсіп қалмау.
- 7 Діни жиналысқа жалғыз бармаңыз: қасыңызға досыңызды немесе туысыңызды ертіп жүріңіз.
- 8 Жақындарыңыздың пікірін елемей, тек уәде мен әсерлі сөзге сеніп шешім қабылдаудан сақ болыңыз.
- 9 Мақсатқа жету мен жан тыныштығын іздеу жолында дәстүрлі емес бағыттағы күмәнді ұйымдардан аулақ болған жөн.
- 10 Есте сақтаңыз: Құдайға сену не сенбеу — өз таңдауыңыз. Жақындарыңыздан айырылып қалмау үшін ой елегінен өткізіп, салмақты шешім қабылдаңыз.
Қорытынды
Сабақты Міржақып Дулатовтың «Оян, қазақ!» өлеңінен алынған шумақпен түйіндеуге болады:
Оян, қазақ! Оян, қазақ! Дініңді сен ардақтағын, қастерле! Көз алдыңда тура жолың тұрғанда, Қателесіп, жаман жолмен былықпа!
Қорытындылау және марапаттау
Сабақ соңында сайыс нәтижесі шығарылып, белсенділік танытқан және жеңіске жеткен топтар мадақталады.