Қазақша рефераттар

Қызыл кітапқа енген, сирек кездесетін жануарларды қорғау шараларын қалыптастыру

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Қызыл кітап туралы түсінік беру және оның табиғатты қорғаудағы маңызын түсіндіру.

Міндеттері

  • Балаларды өздігінен білім іздеуге, дәлелдеуге және түсіндіруге үйрету.
  • Қызыл кітапқа енген сирек жануарларды қорғау шараларын ұғындыру.
  • Жануарларға сүйіспеншілік сезімін арттырып, қамқорлыққа тәрбиелеу.

Құралдар мен әдістер

Көрнекілік

Жануарлардың суреттері, слайдтар, үнтаспа.

Әдістер

Әңгіме, түсіндіру, көрсету, сұрақ-жауап, тақпақ айту, өзіндік жұмыс.

Ұйымдастыру кезеңі: табиғатқа жауапкершілік туралы әңгіме

Тәрбиешінің кіріспе сөзі

Балалар, бүгін ерекше күн: бізде қонақтар бар. Сабақта жануарлар әлемінің Қызыл кітабымен танысамыз және сирек кездесетін жануарларды қорғаудың жолдарын қарастырамыз. Табиғат ластанса, өсімдіктер мен жануарлар азаяды, ал адамдардың денсаулығына да зиян келеді.

Сұрақ

Неліктен өсімдіктер мен жануарлар азаяды деп ойлайсыңдар?

Балалардың жауабы

Жануарларды терісі мен еті үшін атып алады, өсімдіктерді жұлады. Сондықтан көптеген өсімдік пен жануардың саны азайып, кейбірі мүлде жойылып кету қаупіне ұшырады.

Тәрбиеші: Дұрыс. Сол себепті оларды қорғау үшін арнайы кітапқа енгізді. Бүгін өз өлкемізде сирек кездесетін жануарлар туралы әңгімелесеміз.

Көрініс: «Бізді сақтаңдар!»

Музыка әуенімен балалар жануарлардың суреттерін ұстап шығып, табиғаттан көмек сұрайды:

  • Арқар

    «Біздің санымыз азайып барады!»

  • Аю

    «Бізге қауіп төніп тұр!»

  • Қасқыр

    «Бізді сақтаңдар!»

  • Түлкі

    «Біздің қорегіміз де азаюда!»

  • Барыс (ілбіс)

    «Бізге көмектесіңдер!»

Тәрбиеші: Сендер қорғанысқа алынасыңдар, өйткені Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілдіңдер.

Қызыл кітап: не үшін қажет?

Анықтама

Қызыл кітап — сирек кездесетін және жойылып бара жатқан жануарлар мен өсімдіктер туралы мәлімет беретін, қызықты деректер мен түрлі-түсті суреттері жинақталған кітап.

Маңызы

  • Жойылып бара жатқан аң-құстар мен өсімдіктерді қорғауға үндейді.
  • Аулауға, бейберекет әрекетке және жоюға тыйым салуға негіз болады.
  • Қоғамның экологиялық жауапкершілігін арттырады.

Тақпақ: Н. Хасенов «Қызыл кітап»

Ата Қызыл кітапқа
Жолбарыс та тіркелген.
Дейді соны, бірақ та
Түсінбедім бірден мен...

Жолбарыс — бір қызық аң,
Кезікпейді әр елде.
Терісіне қызығар
Аңшылар көп әлемде.

Қызыл кітап шындықты
Айтуға да арналған.
Жою керек сұмдықты,
Жойылмасын бағалы аң.

Қорғау керек аңдарды
Бара жатқан сиреп көп.
Қызыл кітап — ал мына
Жұртты соған үйретпек.

Неге жануарларды қорғау керек?

Балалардың жауабы: Өйткені өсімдіктер, жануарлар және адамдар өзара байланысты. Олардың біреуі болмаса, табиғи тепе-теңдік бұзылып, өмір сүру қиындайды.

Сергіту сәті: қимыл арқылы үйрену

Тәрбиеші қимыл-қозғалысқа шақырады, балалар жануарлардың жүріс-тұрысын бейнелейді:

Аю қалай жүреді?

Балалар аюдың жүрісін көрсетеді.

Қоян қалай секіреді?

Балалар қоянша секіреді.

Құстар қалай ұшады?

Балалар қанат қағып ұшуды бейнелейді.

Түлкі қалай жүреді?

Балалар түлкінің жүрісін көрсетеді.

Назарда — қар барысы (ілбіс)

Енді сендер көрген немесе естіген сирек жануармен танысамыз. Ол — барыс, яғни ілбіс. Төмендегі деректер слайдтар мазмұны негізінде берілді.

Биологиялық сипаттамасы

  • Мысық тұқымдасына жататын жыртқыш аң.
  • Көзі қырағы, құлағы жақсы естиді.
  • Түсі көкшіл-сұр, теңбіл; сақина тәрізді қара дақтары бар.
  • Жүні ұзын әрі қалың, суыққа төзімді.

Тіршілік ортасы мен әдеті

  • Орталық Азия тауларында мекендейді, «қарлы таудың қожасы» аталады.
  • Жартастан жартасқа өте шебер секіреді.
  • Ағашқа өрмелемейді; нақты бір тұрақты іні болмайды.
  • Көбіне түнде және іңірде аң аулайды.

Қорегі

Арқар, тау теке, тау ешкі, елік сияқты аңдарды, құстардан ұлар мен кекілікті ұстап қоректенеді.

Саны және қорғалуы

  • Саны азайып барады.
  • Қазақстанда жалпы саны шамамен 200 бастан аспайды.
  • 1996 жылы Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.

Мәдени және ұлттық мәні

Рәміз

Ілбіс — Қазақстанның танымал рәміздерінің бірі. Халық оны ептілігі мен батылдығы үшін қадірлейді.

Қала таңбалары

Барыс Астана мен Алматы қалаларының таңбаларында бейнеленген.

Тарих пен спорт

Ұлттық банкноттарда кездескен; «Алтын адам» бейнесінде қанатты барыс бар. 2011 жылғы Қысқы Азия ойындарында барыс «Ирби» бойтұмар болды.

Маңызды ой

Рәміз ретінде бағаланатын жануардың өзі де азаюда, жойылу қаупіне жақын. Сондықтан оны қорғау — ортақ міндет.

«Қызыл» неліктен белгі?

Түс туралы сұрақ

Егер сендер сирек кездесетін жануарлар туралы кітап жасайтын болсаңдар, қандай түсті таңдар едіңдер? Неге?

Өмірдегі «қызыл» сигналдар

  • Бағдаршамның қызыл түсі
  • Өрт сөндіру көлігі
  • Ескерту белгілері

Қызыл түс адамды тоқтатады: «Тоқта! Ойлан!»

Өзіндік жұмыс: қорғау жолдарын бейнелеу

Балалар қағаз бетіне схема, сурет немесе кез келген тәсілмен жануарларды қорғау мен сақтаудың жолдарын көрсетеді. Кейін өз жұмыстарын таныстырып, ойларын дәлелдейді.

Қорытынды: табиғатты қалай қорғаймыз?

Балалардың ұсыныстары

  • Табиғатты аялаймыз

    Жер бетін таза ұстап, қоршаған ортаны құрметтейміз.

  • Орман мен суды ластамаймыз

    Қоқысты табиғатқа тастамай, жинап әкетеміз.

  • Құстарды қорғаймыз

    Атпаймыз, ұяларын бұзбаймыз.

  • Орманда тәртіп сақтаймыз

    Тыныштық сақтап, от жақпаймыз, ағаш кеспейміз.

  • Сирек түрлерге қамқор боламыз

    Саны азайған жануарлар мен өсімдіктерді қорғап, көбейтуге атсалысамыз. Жан-жануарларға әрдайым қамқорлық жасаймыз.