Қазақша рефераттар

Ата дәстүр - асыл қазынам

Мақсаты

Бұл тәрбиелік-танымдық сайыстың негізгі мақсаты — адамгершілік қасиеттерді дамыту, жеңге мен қайын сіңлінің арасындағы өзара сыйластық пен сүйіспеншілікті нығайту. Сонымен қатар ана мен бала, жеңге мен қыз арасындағы тәрбиелік байланысты тереңдетіп, Отанды, тілді және қазақтың салт-дәстүрін құрметтеуге баулу.

Көрнекілігі

  • Плакатқа жазылған нақыл сөздер
  • Үлестірмелік материалдар
  • «Сиқырлы қоржын»
  • Эмблемалар
  • Асық
  • Мадақтамалар мен сыйлықтар

Барысы

  1. Таныстыру
  2. Өз өнері
  3. Ата дәстүр – асыл қазынам
  4. Жеңешем әзірлеген дастархан
  5. Үй тапсырмасы
  6. Аталар айтқан асыл сөз

Кіріспе құттықтау

Мұғалімнің құттықтауы: Құрметті асыл аналар, қадірлі ұстаздар, қыз-ғұмырдың көркі — қызғалдақтар! Көктем шуағымен бірге жүрекке жылу сыйлайтын Аналар мерекесі де келіп жетті.

«Ана» деген қасиетті сөздің өзінде қаншама мейірім, қаншама қуаныш жатыр. Асыл аналар, күндей күліп, көктемдей құлпырып жүре беріңіздер! Отбастарыңызға амандық, бала-шағаңызға бақ-береке тілейміз. Анасы бар адам ешқашан қартаймайды.

Жүргізуші 1

Армысыңдар, ардақты көрерменім! Өнерін көрсетеді өрендерім. Біз сайысқа қадам басып келдік, алдымен амандасайық. Жұлдыз болып жарқыраймыз, шырақ болып маздаймыз — өмірдің жүрегін тоқтатпаймыз.

Жүргізуші 2

Армысыздар, ақ жүректі ұстаздар — шәкіртке білім нұрын шашқандар! Армысыңдар, қыздардың жеңгелері — сахнаға сайысуға келген ардақты жандар!

Сайысқа шақыру

Құрметті аналар, ұстаздар, оқушылар! Бүгінгі мерекелік «Жеңгем және мен» сайыс сабағына қош келдіңіздер. Мереке қарсаңында өтетін сайысқа қатысушы жұптарды ортаға шақырамыз. (Музыка ойналады, жеңгелер мен қыздар сахнаға шығады.)

Жұп 1

Аты-жөні: __________

Жұп 2

Аты-жөні: __________

Жұп 3

Аты-жөні: __________

Жұп 4

Аты-жөні: __________

Қазылар алқасы

  • 1) __________________
  • 2) __________________
  • 3) __________________

Кезек анықтау

Өнер көрсетудің ретін анықтау үшін қатысушылар алдарындағы қағаздан нөмір таңдайды. Қай нөмір түссе, сол ретпен сайысқа қатысады.

«Асыл тастан, өнер жастан шығады» — халық сөзі әрқашан нанымды.

1-бөлім: Таныстыру

Әр жұп кезектесіп өзін таныстырады: жеңге мен қайын сіңлі бір-бірімен байланысын, отбасындағы сыйластықты, ортақ құндылықтарын қысқаша баяндайды.

Жұп 1

Таныстыру мәтіні / қысқаша дерек.

Жұп 2

Таныстыру мәтіні / қысқаша дерек.

Жұп 3

Таныстыру мәтіні / қысқаша дерек.

Жұп 4

Таныстыру мәтіні / қысқаша дерек.

2-бөлім: Өз өнері

Бұл бөлімде қатысушылар ән, күй, би, көркемсөз немесе сахналық көрініс арқылы өнерін көрсетеді. «Құлақтан кіріп бойды алар тәтті ән мен әсем күй» — өнердің жүрекке әсерін ұқтыратын құндылық.

Музыкалық нөмір

Мейіржан мен Қанаттың орындауында «Мама» әні.

Ана туралы ән

«Ана — таусылмас жыр, сарқылмас дастан» — Мадина ана туралы жыр-әнімен шығады.

Қосымша өнер

Жеңгелер мен қыздардың өнері (әр жұптың нөмірі бойынша).

3-бөлім: Ата дәстүр – асыл қазынам

Бұл бөлімде жеңгелер мен қыздардың салт-дәстүр, ұғым-түсінік, ұлттық таным туралы білімдері сыналады. Әр жұпқа 2 сұрақтан беріледі. Әр дұрыс жауап — 5 балл.

№1 карточка

1) «Қымызмұрындық» қандай мереке?

Жауап үлгісі: мамыр айының ортасынан бастап ай соңына дейін созылатын, бие байлап қымыз жиналғанда өткізілетін жазғы той. Тірілердің амандығы тілініп, әруақтарға құран бағышталады.

2) Қайын сіңліңізге ат қойдыңыз ба?

Қалай атадыңыз және не себепті солай атадыңыз?

№2 карточка

1) «Сабантой» қандай мереке?

Жауап үлгісі: егінші-диқандар еңбегін дәріптейтін, күзгі мерекелік думан.

2) Наурыз көже туралы айтып беріңіздер.

Жауап үлгісі: келер жылғы молшылықтың жоралғысы ретінде әр шаңырақта дайындалады; құрамына 7 түрлі тағам қосылады.

№3 карточка

1) «Талмоншақ» дегеніміз не?

Жауап үлгісі: тақияға немесе сырт киімге бірнеше рет орап тағылатын моншақ.

2) Үш арсызды атаңыз.

Жауап үлгісі: ұйқы арсыз, тамақ арсыз, күлкі арсыз.

№4 карточка

1) Жеті жұтты атаңыз.

Жауап үлгісі: құрғақшылық, жұт (мал қырылуы), өрт, оба, топан су, жер сілкіну, соғыс.

2) «Жарапазан» қай кезде айтылады?

Жауап үлгісі: ораза кезінде айтылады.

Бағалау сәті

Қатысушылар сұрақтарға жауап дайындап жатқанда, қазылар алқасынан алдыңғы бөлімдердің бағасы сұралады: «Таныстыру» және «Өз өнері».

Таныстыру

Жұп 1–4: ____

Өз өнері

Жұп 1–4: ____

Салт-дәстүр

Жұп 1–4: ____

Ескертпе

Әр дұрыс жауап: 5 балл

Көрерменге тарту

Қатысушылардың жауабынан кейін көрермен назарына «Қара жорға» биі ұсынылады.

4-бөлім: Жеңешем әзірлеген дастархан

«Ас — адамның арқауы». Бұл бөлімде әр жеңге өзі әзірлеген тағам түрімен таныстырып, дастарханның мәні мен берекесін, ұлттық тағамға құрметті көрсетеді.

Таныстыру

Әр қатысушы: тағам атауы, дайындалу ерекшелігі, қонақкәде мәдениеті.

Ән шашуы

Ортада Дана «Жан ана» әнімен.

Тәрбиелік түйін

«Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер» — өнеге отбасынан басталады.

5-бөлім: Үй тапсырмасы

Бұл кезеңде әр жұп алдын ала берілген тапсырмасын түсіндіріп, орындап көрсетеді. Қолөнер, ұлттық бұйым, отбасылық дәстүр жайлы шағын жоба — бәрі де бағалауға ұсынылады.

Сахналық үзіліс

Қазылар алқасы бағаларды шығарар сәтте күй орындалады: «Балбырауын» — Дана, Айдана, Мадина.

3-бөлім бағасы

Жұп 1–4: ____

4-бөлім бағасы

Жұп 1–4: ____

5-бөлім бағасы

Жұп 1–4: ____

6-бөлім: Аталар айтқан асыл сөз

Бұл бөлімнің шарты — мақал-мәтелдің жалғасын бірінші болып табу. Әр дұрыс жауап — 5 балл.

Мақал-мәтелдер (1–6)

  1. 1. Бір жақсы қыз…

    Екі жаман ұлға татиды.

  2. 2. Шешеге қарап қыз өсер…

    Әкеге қарап ұл өсер.

  3. 3. Әке тұрып ұл сөйлесе — ер жеткені болар…

    Шеше тұрып қыз сөйлесе — бой жеткені болар.

  4. 4. Ұлға отыз үйден тыю…

    Қызға қырық үйден тыю.

  5. 5. Өз балаң өзектен тепсең де кетпейді…

    Кісі баласы кісендесең де тұрмайды.

  6. 6. Астың сәнін тұз келтірер…

    Ауылдың сәнін қыз келтірер.

Мақал-мәтелдер (7–12)

  1. 7. Әйел — үйдің ажары…

    Бала — үйдің базары.

  2. 8. Келінім, саған айтам…

    Қызым, сен тыңда.

  3. 9. Бірінші байлық — денсаулық…

    Екінші байлық — ақ жаулық.

  4. 10. Ананың сүті — бал…

    Баланың тілі — бал.

  5. 11. Ақ шашты ана: «Жастығым — балам» дейді…

    Ақылды бала: «Ай күнім — анам» дейді.

  6. 12. Ат болатын құлынның бауыры жазық келер…

    Адам болатын баланың маңдайы жазық келер.

Музыкалық үзіліс

Ортада «Ерке сылқым» күйі — Аяжан.

Бағалау

Қазылар алқасынан «Аталар айтқан асыл сөз» бөлімі бойынша бағалар сұралады.

Жұп 1

Баға: ____

Жұп 2

Баға: ____

Жұп 3

Баға: ____

Жұп 4

Баға: ____

Қорытынды және алғыс

Қазылар алқасы қорытынды шығарғанша, көрерменге әсем әндер ұсынылады: «Қырмызы», «Асыл ана». Осы сәтте оқушылар аналар мен ұстаздарға гүл таратады.

Ұстазға құрмет

«Ұстазым — екінші анам, аялаған. Біздерден бар білімін аямаған…» — ұстаздарымызға арнау ретінде «Ұстазым» әні орындалады.

Жүргізушілердің тілегі: Ардақты аналар, жеңгелер, қымбатты ұстаздар! Алда келе жатқан Аналар мерекесі құтты болсын! Жеңге — әрқашан үлкен тірек. Шын жүректен құттықтаймыз, алғысқа бөлене беріңіздер!

Мұғалімнің түйіні: Аналарымыз бен жеңгелерімізден тәлім алған қыздарымыздың ибалы, инабатты, әдепті болып өсетіні анық. Сәбит Мұқановтың «Гүлден ұрық шашылса, гүл тарайды әлемге» дегеніндей, аналар мен жеңгелер гүл болып жайқалса, аруларымыз да сол мейірімнің шуағын әлемге таратады.

Сахналық сәттер

  • Ән шырқап, би билеген өнерпаз оқушылардың топтық нөмірлері
  • Аяжанның жеке орындауы
  • Қатысушыларға алғыс пен марапаттау

Марапаттау

Сайыс соңында қазылар алқасының шешімі жарияланып, қатысушыларға мадақтамалар мен сыйлықтар табысталады.

Жеңімпаз жұп

__________________

Номинациялар

__________________