Қазақша рефераттар

Сөзің семсер, ойың орда бұзады

Жүргізушілердің кіріспе сөзі

I жүргізуші

Сөзің — семсер, ойың — орда бұзар. Өзің едің өлең-жырдың қыраны. Кітабыңды сөреден көрген сәтте-ақ көңілімнің құрағы желкілдеп қоя берді. Сиясы әлі кеппеген көкпарыңды оқымақ болып, қолыма еппен алдым. Оқығанда атой салған жырыңды — жүзім жылып, оттай ыстық денем елжіреді.

II жүргізуші

Қазақстанның халық жазушысы, Қазақ ССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, тәуелсіз «Тарлан» сыйлығының иегері. Қазақстан Республикасының алғашқы Әнұраны мәтінінің авторларының бірі — ақын, жазушы, публицист, сыншы, драматург Қадыр Мырзалиевтің шығармашылығына арналған «Қазақ поэзиясының алып айсбергі» атты әдеби кешімізге қош келдіңіздер!

Ақын тұлғасы және шығармашылық жолы

I жүргізуші

Ақын — халықтың перзенті. Сезімі ұшқыр, ойы терең, әлеуметтік мүддесі биік, интеллектуалдық қарымы кең, сөз патшалығының феномені атанған ақынның өмірі мен шығармашылық жолын 11 «Ә» сыныбы таныстырады.

Бөлім:

Баяндама оқылады.

II жүргізуші

Туған елден бастапсың-ау жыр басын,
Туған жырың сыр айтысар сырласың.
Мен неліктен іркілемін жырламай,
Асқар таудай алдыңда сіз тұрғасын.

Туған жер: қасиет пен рух

I жүргізуші

Халқымыздың атамекенді ардақтау сезімі өте терең. Олар үшін туған жерді қасиет тұту — қанға сіңген мінез, ежелгі дәстүр. Туған жер дегенде қаны қызбайтын, жүрегі елжіреп кетпейтін адам бола қоймас. Ендеше, ақынның туған жер тақырыбындағы поэзиясына кезек берейік.

Орындау:

3 оқушы өлең оқиды.

Музыкалық нөмір:

Ән.

I жүргізуші

«От ішінде, өрт ішінде жүргенде, басыңды име, тізе бүкпе, именбе! Ер еңкейсе, еңкейеді жалғыз-ақ туған жердің топырағын сүйгенде» — деген жолдарда туған жер қасиеті айқын танылады. Бұл — патриоттық ұғымның поэзия тілімен берілген асқақ сәулесі.

Табиғат: туған жермен мәндес ұғым

II жүргізуші

Халық ұғымында «табиғат» сөзі «туған жер» деген мағынамен астасып жатады. Табиғат тарылып, өзен-өзек азайып, теңіз тұнбаға айналып, орман шыбыққа шақталғанда, ақын мұңын өлеңмен былайша шырқайды.

Орындау:

3 оқушы өлең оқиды.

Музыкалық нөмір:

Ән.

Ана туралы жыр

I жүргізуші

Тұрғанмен, ана, алшақта,
Ұмытпайды ұлың парызды.
Көңілім менің сен жақта,
Компастың тілі тәрізді.

Ендігі кезекті ақынның ана тақырыбындағы поэзиясына береміз.

II жүргізуші

Музыкалық нөмір:

Ән — «Асыл әжем».

Махаббат: мәңгі тақырып

I жүргізуші

Махаббат тақырыбы — қай халыққа да ортақ. Ол әр үйдің есігінен еніп, терезесінен жарық болып түсетін мәңгілік ұғым. Ал қазақтың Қадыры үшін бұл — ешқашан ескірмейтін, әр кітабынан жаңаша танылатын тақырып.

Қос қарашық мені көріп жанбаса,
Бақыт деген — бақыт емес, далбаса.
Өмірді шын сүйем деген — өтірік,
Өле сүйген бір адамың болмаса.

II жүргізуші

«Жүрегіңе сен де ие, мен де ие, махаббатпен ойнама — ол киелі! Ғашықтықтың азабын тартқан жанды қатарына қосар ем әулиенің» — деген ақын сөзі оқырманды өзгеге емес, өзіне ғашық қылғандай. Махаббат отына өртенгенін де, суығына тоңғанын да батыл айтады, бірақ байыптан аспайды.

Көрініс/оқылым:

Нұрбол мен Ақтілек.

Музыкалық нөмір:

Ән.

Адам, ар-ождан және философиялық толғам

II жүргізуші

Адам деген ардақты атты қанаттыға қақтырмай, аяқтыға алдырмай әлдилеу — ақынның ғасыр алдындағы абыройлы ісіндей.

I жүргізуші

Ақын тереңнен тыныстап, ғұмырнамалық мұратын танытады. Әсіресе адамның ар-ожданы төңірегіне топтастырылған толғаулары кім-кімді де еріксіз ойландырады. Ендеше, ақынның философиялық ойларына кезек берейік.

Орындау:

2 оқушы.

Әдеби орта пікірі және драматургия

II жүргізуші

Қазақ әдебиетіндегі жыр саңлақтары жүрек тұсымыздағы өлең иесі туралы не дейді екен?

Драмалық шығармалары (1 томдық жинақтан):

  • «Сақал саудасы»
  • «Қасқыр қақпан»
  • «Жаралы жолбарыс»
  • «Әмір Темір»
  • «Төле би» (либретто)

Келесі бөлім:

«Төле би» либреттосынан үзінді ұсынылады.