Қазақша рефераттар

Сын тұрғысынан ойлау технологиясы

Қызылорда қаласы, № 197 қазақ орта мектебі

Информатика пәнінің мұғалімі: Абдрахманова Айгерім Сағатбекқызы

Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту

Бүгінгі күн — талантты, жігерлі, өзіне сенетін адамдардың, арманы биік әрі сол арманын жүзеге асыруға ерік-жігері жететін жандардың уақыты.

Н. Назарбаев

Мақсаты

Оқушылардың шығармашылық ойлауын және сын тұрғысынан ойлауын дамыту.

Қоғам талабы және мұғалімнің міндеті

Қазіргі өркениетке ұмтылған қоғам талабына сай Қазақстан Республикасының дамыған елдермен иық тіресіп тұруы үшін білімді, зерделі, өз бетінше әрекет ете алатын, қоғамда өз орнын таба білетін шәкірттерді даярлау — ұстаздың басты міндеті.

Сабақ — оқытуды ұйымдастырудың өзегі

Мектептегі оқытуды ұйымдастырудың негізгі формасы — сабақ. Ал сабақтың нәтижелі болуы оны өткізудегі әдіс-тәсілдердің алуан түрлілігіне, жаңашылдыққа және оқушының белсенді қатысуына тікелей байланысты.

Шығармашылықпен жұмыс істейтін мұғалімдердің үздіксіз ізденісі нәтижесінде оқу-тәрбие жұмысының тиімділігін арттыратын жаңа технологиялар қалыптасуда. Бұл бағытта педагогикалық технология ұғымына әртүрлі ғалымдар өз анықтамасын берген.

Педагогикалық технология: негізгі түсініктер

  • В. В. Ворнов педагогикалық технологияны тиімді оқыту жүйесін құрумен айналысатын жаңа бағыт ретінде қарастырады.

  • М. Чошанов технологияны дидактикалық жүйенің құрамдас бөлігі деп есептейді.

  • Б. Т. Лихачев педагогикалық технологияны белгілі бір мақсатқа бағытталған, педагогикалық нәтижеге жеткізетін бірліктер жүйесі ретінде сипаттайды. Ол технологияны өзгермейтін механикалық құрылым емес, қайта бала мен мұғалім арасындағы үнемі түрленіп отыратын өзара қарым-қатынастың мазмұнды ұйымдастырушы өзегі деп түсіндіреді.

Оқыту технологиясы мектептегі оқу үдерісінде амал, тәсіл, әдіс және дидактикалық талаптар секілді психологиялық-педагогикалық әрекеттердің жүйелі кешені ретінде қолданылады. Ол оқушының тәртібіне, оқуға ынтасына, оқу әрекетіне және педагогикалық тәжірибенің нәтижелілігіне ықпал ететін оқу-тәрбие үдерісінің маңызды тетігі болып табылады.

Қысқаша айтқанда, педагогикалық технология — оқу мен тәрбиенің тиімділігін қамтамасыз ететін, шығармашылықпен терең ойластырылған факторлардың үйлесімі және білім берудің жаңаша құрамдас бөлігі.

Сын тұрғысынан ойлау технологиясына бетбұрыс

Қазіргі білім беру үдерісінде 50-ден астам жаңа технология түрі қолданылатыны айтылады. Солардың ішінде оқушының дербестігін күшейтіп, ойлау мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндік беретін бағыттардың бірі — сын тұрғысынан ойлау технологиясы.

Сыни және шығармашылық ойлау

Ойлаудың сыни өлшеміне сәйкес келе бермейтін тағы бір маңызды түрі — шығармашылық немесе көкейкесті ойлау. Дегенмен оқыту тәжірибесінде бұл екі бағыт бір-бірін толықтырып, оқушының жеке мүмкіндігін ашуға қызмет етеді.

Сын тұрғысынан ойлаудың құрылымы

Сын тұрғысынан ойлау үш бөліктен тұрады. Соның біріншісі — оның өзіндік және жеке ойлау болуы.

Егер сабақ сыни тұрғыдан ойлау қағидаттарына негізделсе, әр оқушы өз ойы мен пікірін, бағалау өлшемдерін басқаларға тәуелсіз қалыптастырады.

Біз үшін біреу сыни ойлап бере алмайды: ой қорыту, дәлелдеу, салыстыру — бәрі де адамның өз ішкі әрекеті. Сондықтан ойлау өзіндік сипатқа ие болғанда ғана ол сыни ойлау деңгейіне көтеріледі.

Оқушылардың өз бетімен жұмыс істеп, күрделі мәселені өздері шешуі үшін жеткілікті деңгейде еркіндік берілуі қажет.

Мысал: кей жағдайда оқушы мұғалім айтқан ақпаратты жаттап алып, оны ой елегінен өткізбей қайта айтып беруі мүмкін. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту үшін мұндай қайталауды дәлелдеу, талдау және өз көзқарасын негіздеу әрекеттерімен алмастыру маңызды.