Мұражай жұмысының әдіскері
Сабақтың тақырыбы
Мұражай жұмысының әдіскері, тарихшы, археолог.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Білім және гуманитарлық ғылымдар саласындағы қызмет түрлерімен таныстыру; мұражай жұмысының әдіскері, тарихшы, археолог мамандарының жұмыс сипаты, еңбек жағдайы, кәсіби біліктілігі және жақын кәсіп түрлері туралы түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық
Оқушылардың тарих пәнінен алған білімін қолдана отырып, оны тереңдетіп дамыту; білімнің адам игілігіне қызмет ету жолдарын үйрету.
Тәрбиелік
Мәдениеттілікке, шығармашылыққа және тарихты қадірлеуге баулу арқылы патриоттық тәрбие беру.
Оқыту құралдары
- Альбомдар
- Суреттер
- Буклеттер
- Оқулықтар
Әдістер мен оқу іс-әрекеттері
Кіріспе әңгімелесу
Мұғалім оқушылардың тақырыпқа қызығушылығын арттыру үшін сұхбат жүргізіп, мына сұрақтарды қоя алады:
- Ғылым саласы нешеге бөлінеді?
- Жаратылыстану саласына жататын кәсіп түрлерін атаңдар.
- Білім және гуманитарлық ғылымдар саласы немен айналысады?
- Осы саладағы кәсіп түрлерін атаңдар.
Оқушылардың жауаптары толықтырылып, қорытындыланғаннан кейін мұғалім жаңа сабақтың тақырыбын хабарлап, мақсаттарын айқындайды.
Жаңа тақырыпты ашу
Жаңа сабақты әңгімелесу түрінде түсіндіру үшін келесі сұрақтарды қолдануға болады:
- Мұражай не үшін қажет?
- Мұражай экспонаттары қалай жиналады және қалай сақталады?
- Мұражайда жұмыс істейтін туыстарың немесе таныстарың бар ма? Олар қандай жұмыстар атқарады?
- Ақыртас ашық аспан астындағы мұражайында болып көрдің бе? Әңгімелеп бер.
Оқушылардың ой-пікірінен кейін мұғалім сабақты жоспарға сай жүйелеп түсіндіреді.
Мамандық таңдау туралы ой
Алға тарт деп жас жүрек бұлқынады.
Балалықпен қоштасар күн туады.
Онжылдықтан шыққандар оқу іздеп
Юрфакқа түсуге ұмтылады.Не демекпіз шөліркеп дала жатса,
Не болмақшы теңіз құм араласса?
Жұмыс іздеп уақытша келгендермен
Кешіп жатыр өз күнін балабақша.Бала бағу. Оны ешкім жаратпады,
Заң маманы болуды қалап бәрі.
Ақиқатқа құштар ма мына ұрпақ,
Армандап жүр кімдерді жауаптауды?..
Қоғамда көп айтыла бермейтін, сұранысы салыстырмалы түрде төмен мамандықтардың бірі — мұражай ісі және мәдени мұраны қорғау саласы. Дегенмен бұл бағыт мәдениет пен тарихты сақтауда маңызды рөл атқарады.
Мұражай ісі: негізгі сипаттамалар
Нені қамтиды?
- Мұражайтану және мәдениет саласын басқару
- Мемлекеттің мәдениеті мен әдет-ғұрпын сақтау
- Туризм және халықаралық мәдени байланыстар
- Мәдени-ағартушылық қызмет
- Тарихи құнды заттар айналымы (аукциондар және т.б.)
- Орта білім беру саласымен ықпалдастық
Жұмыс бағыттары
- Мұражай ісі
- Ақпараттық-коммуникациялық бағыт
- Басқару жүйесі
- Көркем әдебиет және мәтіндік контент
- Мәдени-тарихи құндылықтарды сақтау
- Туристік қызмет
- Педагогикалық жұмыс
Мамандықтың мақсаты
- Мұражайлардың дамуы мен көркеюіне үлес қосу
- Жаңа технологияларды енгізу
- Педагогикалық-ағартушылық бағытты күшейту
Бұл салада Отан тарихын және дүние жүзі тарихын жақсы білу маңызды. Мамандық шығармашылық қабілеті бар, өз ойына және күшіне сенетін адамдарға жақын.
Көрнекілік ұсынысы
«Әлем мұражайлары» тақырыбы бойынша бейнероликтер топтамасын көрсетуге болады. (Бастапқы мәтіндегі сілтемелер қате терілгендіктен, нақты URL-адрестерді алдын ала тексеріп, түзетіп алған жөн.)
Мамандықтар: жұмыс сипаты мен еңбек жағдайы
1) Мұражай жұмысының әдіскері
Жұмыс сипаты
- Сеніп тапсырылған коллекцияларды зерттеу, талдау, сипаттау
- Коллекциялардың сақталуына бақылау жасау
- Құндылықтар мен құжаттарды қалпына келтіру және жүйелеу
- Экспонаттарды көрмелерге, жарияланымдарға және білім беру бағдарламаларына енгізуге дайындау
- Коллекцияның жоғалмауын қадағалау және басқа мамандармен бірлесіп жұмыс істеу
- Семинарлар, курстар ұйымдастыруға қатысу; тақырыптық зерттеулер жүргізу
Мұражай әдіскері көбіне материалдық мәдениет нысандарымен және тарихи ескерткіштермен жұмыс істейді.
Жұмыс жағдайы
Жұмыс күні, әдетте, реттелген. Қызметі экспонаттарды сақтау талаптарына сай ылғалдылық пен температура режимі тұрақты сақталатын зертхана мен кеңсе жағдайында өтеді.
2) Тарихшы және археолог
Тарихшының жұмыс сипаты
Тарихшы адамзат қоғамының өткенін зерттеп, уақыт пен кеңістіктегі күрделі процестер мен оқиғаларды талдайды. Ол белгілі бір елді немесе аймақты, белгілі бір дәуірді (ежелгі, орта ғасыр, жаңа заман) немесе нақты мәселелер кешенін (саяси-мемлекеттік, экономикалық, әлеуметтік, мәдени-тұрмыстық өмір) зерттеуге мамандана алады.
Пайдаланатын дереккөздер:
- Эпиграфия (жартастағы жазулар мен суреттер, құлпытастағы жазбалар)
- Сипаттамалық деректер
- Статистикалық материалдар
- Археологиялық деректер
- Архивтік құжаттар
- Этнографиялық деректер
- Ауызша деректер (аңыздар, жырлар, ауыз әдебиеті)
Қоғамның қалыптасуы мен даму заңдылықтарын түсінуде тарихшылар зерттеулерінің орны ерекше.
Археологтың жұмыс сипаты
Археолог өткен дәуірлердің мәдени және тұрмыстық заттарына жататын материалдық деректер арқылы адамзат тарихын зерттейді. Ол қазба жұмыстары барысында табылған бұйымдардың сипаттамасын жасап, нәтижелерін талдап, жариялайды және сол деректер негізінде өткенді қалпына келтіруге қатысады.
Тарих ғылымымен сабақтас маңызды бағыттар:
- Этнография және этнология — халықтар мәдениетін сипаттау және зерттеу
- Антропология — адам эволюциясының қалыптасуы мен даму процесін зерттеу
- Шығыстану — Азия мен Африка халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеу
Жұмыс жағдайы
Тарихшы көбіне ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысып, кітапханаларда, мұражайларда және мұрағаттарда ақпарат жинайды. Археолог пен этнограф далалық зерттеулерге қатысады: ол маусымдық та, жыл бойы да жүргізілуі мүмкін.
Кәсіби талаптар
- Абстракциялық ойлау
- Шығармашылық ойлау
- Логикалық талдау
Тарих — ой мен интеллектінің күші ерекше қажет болатын ғылым.
Жақын кәсіп түрлері
- Әлеуметтанушы
- Саясаттанушы
- Философ
- Өнертанушы
- Мәдениеттанушы
- Дінтанушы (теолог)
Көрнекілік ұсынысы
Археология тақырыбы бойынша деректі бейнематериалдардан үзінді көрсетуге болады. (Бастапқы мәтіндегі сайт сілтемелері қате жазылған болуы мүмкін, сондықтан қолданар алдында тексеру қажет.)
Оқушыларға арналған өзіндік жұмыс
Тақырыпты тереңдету үшін оқушыларға кітапхана және баспасөз материалдарымен өз бетімен жұмыс істеуге тапсырма беруге болады.
Тапсырма түрлері
- «Киелі Құлан» тақырыбы бойынша материал жинақтау
- Өлке мұражайының экспонаттары туралы қысқаша таныстырылым әзірлеу
- «Тарихи тағылымдар» тақырыбына эссе немесе хабарлама жазу