Жүрек ырғағының бұзылысы
ОҚО, Түркістан қаласы. «Түркістан» көпсалалы медицина колледжі, Терапия және пропедевтика пәнінің оқытушысы — Нарметова Насиба Құдайбергеновна.
Жүректің ишемиялық ауруы (ЖИА) дегеніміз не?
Жүректің ишемиялық ауруы (ЖИА) — тәж артерияларының атеросклерозы салдарынан, сондай-ақ тәждік қан ағымы мен миокардтың оттегіге сұранысы арасындағы тепе-теңдік бұзылған кезде дамитын процесс. Ол жүректің жедел немесе созылмалы зақымдануына әкелуі мүмкін.
ЖИА ағымы: жіті (миокард инфаркты түрінде) және созылмалы (ара-тұра қайталанатын стенокардия ұстамалары түрінде) болуы мүмкін.
ЖИА — әлемнің дамыған елдерінде өлім-жітімнің, сондай-ақ уақытша және тұрақты еңбек қабілетін жоғалтудың негізгі себептерінің бірі.
ДДҰ (1984) жіктемесі (толықтыруларымен)
-
1
Кенет коронарлық өлім (жүректің біріншілік тоқтауы).
-
2
Стенокардия:
- Күштемелі
- Алғаш пайда болған
- Тұрақты
- Үдемелі күштемелі
- Спонтанды
-
3
Миокард инфаркты.
-
4
Постинфарктты кардиосклероз.
-
5
Қан айналым жеткіліксіздігі.
-
6
Жүрек ырғағының бұзылыстары.
-
7
Ауырсынусыз ишемия.
-
8
Микроваскулярлы ишемия.
-
9
Жаңа ишемиялық синдромдар.
Қауіп факторлары
ЖИА дамуына ықпал ететін негізгі қауіп факторлары:
Өмір салты
- Темекі тарту
- Гиподинамия (қозғалыстың аздығы)
- Артық дене салмағы
- Алкогольді ішімдіктерді шамадан тыс қолдану
- Психоэмоционалды күйзелістер
Медициналық және биологиялық
- Артериялық гипертония
- Қант диабеті
- Гиперхолестеринемия
- Тұқым қуалаушылық
- Менопауза және постменопаузалық кезең
Ең қауіпті факторлар «үлкен үштік» деп аталады: артериялық гипертензия, гиперхолестеринемия және темекі тарту.
Жиі кездесетін шағымдар
-
Дене қимылы немесе стресс кезінде кеуде артындағы ауырсыну.
-
Ентігу.
-
Жүрек жұмысының және ырғағының бұзылыстары, жалпы әлсіздік.
-
Жүрек жеткіліксіздігінің белгілері.
Диагностика
ЖИА болуы мүмкін деген күдік туған жағдайда электрокардиография (ЭКГ) жасау міндетті.
Заманауи аппараттар графикалық ақпаратты жедел алуға және Доплер әсері арқылы қан ағымын бағалауға мүмкіндік береді. Эхокардиография да жүрек жұмысы туралы құнды мәлімет береді.
Қосымша зерттеу әдістері
- Дене жүктемесімен функционалдық сынамалар
- Миокардтың контрастылы ангиографиясы
- Холтерлік мониторлау
Емдеу қағидаттары
Емдеу тактикасы ЖИА-ның клиникалық түріне байланысты. Дегенмен барлық түрлеріне ортақ жалпы бағыттарды бөліп көрсетуге болады.
Режим
Қимыл-қозғалысты шектеу (дәрігер ұсынған деңгейде).
Тамақтану
Емдәмді сақтау және қауіп факторларын түзету.
Дәрі-дәрмек
Клиникалық жағдайға сай тағайындалады.
Тәжірибелік ұстаным: «A–B–C» формуласы
- A — антиагреганттар
- B — β-адреноблокаторлар
- C — гипохолестеринемиялық препараттар
ЖИА кезінде қолданылуы мүмкін дәрілік топтар
- Нитраттар
- Антикоагулянттар
- Диуретиктер
- Ангиотензин-өзгертуші фермент тежегіштері (АӨФ тежегіштері)
- Аритмияға қарсы дәрілер
Ескерту: нақты препарат пен дозаны тек дәрігер клиникалық жағдайға қарай белгілейді.
Интервенциялық және қосымша тәсілдер
Көрсетілім бойынша эндоваскулярлы коронарлық ангиопластика, гирудотерапия (сүлікпен емдеу) және басқа да ем түрлері қолданылуы мүмкін.
Болжам
Шартты түрде алғанда, жүректің ишемиялық ауруының болжамы жиі қолайсыз: ауру созылмалы және үдемелі сипатта болады. Емдеу оның даму қарқынын тоқтатуға немесе бәсеңдетуге көмектескенімен, көп жағдайда дерттен біржола толық айықтыруға мүмкіндік бермейді.