Сабақтың көрнекілігі. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру
Сабақ туралы мәлімет
Алматы облысы, Іле ауданы, Боралдай кенті №39 гимназияның қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі — Орынбаева Раушан Полатқызы.
Сабақтың тақырыбы
Сәкен Сейфуллин — «Ақсақ киік»
Сабақтың мақсаты
Білімділік
С. Сейфуллин туралы қысқаша мәлімет беру, ақынның «Ақсақ киік» өлеңінің тақырыбы мен идеясын түсіндіру.
Дамытушылық
Оқушыларды өз бетінше ой қорытуға, ой түюге баулу; шығармашылық жұмысқа жұмылдыру арқылы таным-түсініктерін дамыту.
Тәрбиелік
Оқушы дүниетанымын қалыптастыру; адамгершілікке, ізгілікке, елжандылыққа және табиғатты қорғауға тәрбиелеу.
Сабақтың құрылымы мен ресурстары
Әдіс-тәсілдер
- Баяндау
- Сұрақ-жауап
- Тест
- Хат жазу
- Мәнерлеп оқу
- Талдау
Сабақ сипаттамасы
- Типі
- Жаңа сабақ
- Түрі
- Дәстүрлі сабақ
- Пәнаралық байланыс
- Музыка, тіл, тарих, география, биология
Көрнекілік
- С. Сейфуллин портреті
- Құрманғазының «Ақсақ киік» күйі
- Слайдтар
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу.
- Сабаққа қатысуды тексеру.
- Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
- Сыныпты топқа бөлу.
II. Жаңа сабаққа дайындық (Миға шабуыл)
Ерболат Құдайбергеновтің «Ақсақ киік» бейнетаспасын көру ұсынылады.
Талқылау сұрақтары
- Балалар, бейнетаспа не туралы?
- Бүгін біз киік жануары туралы С. Сейфуллиннің «Ақсақ киік» өлеңін оқимыз.
Сабақтың мақсаты оқушыларға түсіндіріледі.
III. Жаңа тақырыпты түсіндіру
Тақырып экранда көрсетілгеннен кейін, оқушылар дәптерлеріне күн ретін және жаңа тақырыпты жазады.
1) С. Сейфуллин туралы
Ақынның өмірбаяны туралы қысқаша мәлімет беріледі.
2) Киік туралы
Киіктің табиғаттағы орны, оған қатысты ұғымдар мен деректер талқыланады.
Өлең контексі: Арқа және Бетпақдала
Өлеңнің бастапқы жолдарында аталатын Арқа (Сарыарқа) — Орталық Қазақстанды алып жатқан кең аймақ. Батыстан шығысқа қарай шамамен 1200 км аумақты қамтиды.
Бетпақдала осы Сарыарқаның бір бөлігінде орналасқан: батысы — сазды, шығысы — тасты, құмды, шөлді өңір. Бұл аймақта ағын су өте аз.
Соған қарамастан, Бетпақдала — көптеген аң-құс пен жануарлардың табиғи мекені. Даланың белгілі бір бөлігі аң-құс қорығы ретінде қорғалады. Мұнда елді мекендер, өзен-көлдер сирек; өсімдіктен жусан кең таралған.
Киік туралы танымдық деректер
Халықтық түсінік
Қазақ ұғымында киік — киелі жануар.
Өнердегі бейнесі
Киік туралы тек ақын-жазушылар ғана емес, сазгерлер де ән мен күй шығарған. Сабақта Құрманғазының «Ақсақ киік» күйі тыңдатуға ұсынылады.
Атаулар
- Киіктің лағы — құралай.
- Текесі — сайғақ.
- «Құралай желі» ұғымы түсіндіріледі.
Қорғау және құндылық
- Киік мүйізінің құны бір жылқыға тең деп бағаланған.
- Киік Қызыл кітапқа енгізілген.
Сыныппен жұмысқа бағытталған сұрақтар
- Біздің халықта киік туралы қандай ұғым бар?
- Киіктің лағын қалай атаймыз?
- Киікке қатысты қандай қорғаныс шараларын білесіңдер?
Ескерту: Берілген мәтінде «Толық нұсқасын жүктеу» деген жол кездеседі, бірақ жүктелетін материалға сілтеме көрсетілмеген.