Құнанбай өзімен бірге Ызғұттыны ертіп кетпек
ІІ — Кітап Тайғақта
Абай соңғы күндері мызғуды қойып, қажылық туралы кітаптарды көп оқып, ізденіске кірісті. Себебі әкесі Құнанбай қажылыққа аттанғалы тұрған еді. Құнанбай жол шығынына алаң болмасын деп қайта-қайта мал сатқызды.
Сапар күні де жетті. Құнанбай өзімен бірге Ызғұттыны ертіп кетпек болды. Оларды Семейге дейін шығарып салуға Ұлжан, Абай және Мәкіш (Абайдың апасы) бірге жолға шықты. Мәкіш жол бойы көз жасын тия алмады. Абай оны жұбатпақ болып, Топайкөкті айтып, әңгіме ауанын басқаға бұрды. Мәкіш те ара-арасында Тоғжан туралы бірер сөз қозғап қоятын.
Қоштасу және Абайдың аманаты
Біраз жол жүрген соң қоштасар сәт келді. Абай оқып, жинаған-тергенін қағазға түсіріп, сол жазбаларын Ызғұттыға табыстады. Ұлжан бастаған жұрт жыласып-қайырласып, Құнанбайлар көзден таса болғанша үнсіз қарап тұрды. Содан кейін ғана ел жайлап кері бұрылды.
Ұлжан мен Абайлар Қарқаралыға келгенде, құдасы Тінібек оларды аса мейірімділікпен күтіп алды. Көп ұзамай Ұлжан мен Мәкіш «қайтайық» десті. Ал Абай қалада бір-екі шаруам бар деп қалатынын айтқанда, Ұлжан оған талай сөз арнады: ел-жұртты, бала-шағаны, Ділдәні ойлауды ескертті. Өйткені Абай алты айдан бері қала аралап жүріп, ауылға соқпаған еді.
Арадан он бес күн өткен соң, Абай мен Ербол ауылға бет бұрды. Күн батар шақта, жаңбыр төне бастағанда, екеуі Орда тауына жетті. Кенет себелеп жаңбыр жауды. Тастақты қиядан асқанда кішкентай ауылдың шеті көрінді: бұл Байшораның Бекей ауылы екен.
Бекей ауылындағы түн: ән және жаңа есім
Ауыл ішіндегі Бекей шаңырағына кіріп, сол жерде қонақ болды. Ас піскенше екі жігіт мызғып алды. Бір кезде Абай түсінде ме, өңінде ме — «Топайкөк» әні шырқала жөнелгендей болды. Екеуі бірден оянып кетті. Бірақ ән әлі де шырқалып жатыр еді.
Сыртқа шықса, ән айтып тұрған — Шекейдің қызы Шүкіман екен. Сымбаты Тоғжаннан айнымайтын. Кейін Шүкіман мен ауыл жастары Абайларға келіп, бірге көңіл көтерді. Абай Шүкіманнан көзін ала алмады: Түйеөркештегі Тоғжанды көз алдына әкелетін.
Маңызды сәт: Жол үстіндегі бір ән Абайдың жүрегіндегі ескі сағынышты қайта қозғап, жаңа шешімдерге жетеледі.
Таң ата екеуі атқа қонып, жолға шықты. Ұлжан ауылы Шалқар деген жерде екен. Жол үстінде Абай мен Ербол Шүкіманға жаңа ат қойды: оны Әйгерім деп атады. Абай Әйгерімді жар етуге бел буды.
Абай ауылға жеткенде, үш жасар Мағашын құшағына басты. Үлкен ұлы Ақылбай Нұрғанымның қолында өсіп жатқан еді. Ал Күлбадан, Әбдірахман және Мағаш Ділдәнің қасында болатын.
Көп өтпей Абай шешесіне Әйгерім жайын айтты. Ұлжан бұл сөзді қабағы түйіле тыңдап, соңында «опық жейсің» деп ескертті. Бірақ ананың қарсылығы Абайдың бекінген байламын тоқтата алмады.
Осыдан кейін Абай Бекей ауылында тағы он бес күндей болып қайтты. Ол жақтағы жұрттың да көңілін тауып, қалың малды мол беруге келіседі. Мал жағынан Абайға Оспан көп көмектесті. Жақып, Жиренше, Оспан және Ғабитхан құда түсіп қайтты.
Сапар
Құнанбайдың қажылыққа аттануы үй ішіндегі күйді өзгертіп, Абайдың да ой-ізденісін күшейтті.
Кездесу
Шүкіманның «Әйгерім» атануы — естелік пен жаңа үміттің тоғысқан тұсы.
Шешім
Ұлжанның ескертуіне қарамастан, Абай өз таңдауын бекітті; құдалыққа дайындық басталды.